De buik vol van strategie

schoongezelschap

Waarom de N-VA een paar essentiële zaken uit het oog verloor en het VB nog zal groeien

Mijn laatste column voor 2019 en meteen dit decennium is een politieke, waarbij het me echt niets uitmaakt wie er nu mee akkoord gaat of niet.

Hét politieke feit van het jaar in onze contreien is zonder twijfel de overwinning van het Vlaams Belang in de stembusslag van 26 mei. Dit feit kan niet losgekoppeld worden van de teruggang van aartsrivaal N-VA, die ik als blijvend zie: deze partij heeft haar rol gespeeld, en zal samen met de traditionele partijen in de coulissen verdwijnen. Wat dat precies betekent, zie verder. Maar eerst een paar bedenkingen rond datgene waarin de media de N-VA en vooral voorzitter Bart De Wever het meest bewonderden, tot op het beate af: het strategisch vernuft.

In de War Room

Napoleon

Napoleon overschouwt het slagveld in de Slag bij Wagram (1809)

Tactiek bepaalt of je een veldslag wint, strategie gaat erover hoe je een oorlog wint. Zeg maar het verschil tussen een match en de voetbalcompetitie. Bart De Wever werd en wordt beschouwd als een groot talent in beide.

Dat leidde tot de clichés van meester-strateeg en meester-schaker, trouwens evenzeer van toepassing op zijn Waalse tegenpool Magnette. Maar dat zijn dubieuze metaforen. Is politiek oorlog, en een stembusgang een veldslag? En wat is de rol van de kiezer daarin, die steeds volatieler wordt? Kan men als een veldheer zijn partij dirigeren en stileren tot een onoverwinnelijke falanx? Volgens de Duitse handboeken uit de 18de en 19de eeuw alvast wel. Carl Philipp Gottfried von Clausewitz (1780-1831) stelde al in zijn Vom Kriege, hét referentiewerk van de moderne oorlogsstrategie, dat de diplomatie een zijtak is van het militair-strategische denken, iets wat tot het concept realpolitik zou leiden van de al even legendarische Otto von Bismarck (1815-1898): als de macht wil overleven, moet hij de starre ideologische kaders (de ‘inhoud’) doorbreken en allianties zoeken, bij de duivel te biechten gaan, compromissen sluiten, alle mogelijke propagandatechnieken toepassen, listen en trukken van de foor toepassen, tot en met grofweg liegen.

Bart De Wever had geen spindoctors nodig en wist zelf de Realpolitik naar nieuwe hoogtes te voeren

Dat leverde in de jaren ’90 het fenomeen van de spin-doctor op: partijstrategen à la Noël Slangen die vanuit de wetten van de reclame ook wel eventjes de politieke logica naar hun hand zouden zetten. Wat dat voor de Open-VLD uiteindelijk heeft betekend, weten we. Maar voorzitter Bart De Wever had geen spindoctors nodig en wist zelf de Realpolitik naar nieuwe hoogtes te voeren.

In het VRT-programma De wissel van de macht doet Marc Van de Looverbosch een aardige poging om dat verhaal te reconstrueren. Op het puin van de Volksunie verrees een partij die eindelijk de status van Vlaams-nationalistische underdog zou overstijgen, en via een uitgekiende langetermijnplanning de Belgische staat zou ontmantelen.

De Lange Mars

NVAkabouter

De N-VA-kabouter die in 2014 opdook

Daartoe moest vooreerst het principe van de lange mars door de Belgische instellingen erkend worden. Analoog aan het begrip uit de Marxistische politieke strategie werd de oorlog tegen de Belgische staat en dito establishment vervangen door het denkbeeld dat men beter heel dat systeem kon infiltreren, sleutelposities bezetten, om het tenslotte als een leeg gegeten kadaver achter te laten. De anti-systeempartij zou als het ware zelf een systeempartij worden, ten voorlopige titel. Dat denkbeeld leverde de fameuze communautaire diepvries op en heeft een groot deel van Michel-I beheerst. Groot voordeel van deze langzaam-aan-strategie was, dat de N-VA rustig haar macht kon consolideren zonder de Vlaamse Belgicisten (en zelfs koningsgezinden) al te zeer te verontrusten.

De anti-systeempartij zou als het ware zelf een systeempartij worden, ten voorlopige titel.

Tweede strategische ‘meesterzet’: het opgeven van de sociale Volksunie-erfenis en resoluut gaan voor een rechts-liberaal discours waarmee vooral aan het klassieke electoraat van de Open-VLD kon geknabbeld worden. Arme mensen stemmen toch sowieso voor de socialisten of erger, werd geredeneerd. En inderdaad: het leverde een brede middenklassepartij op die ging voor minder belastingen en voor een stevig snoeimes in de sociale sector. De electorale 30%-kaap werd vlotjes gehaald, en er bleek nog marge voor groei.

Ook de derde poot van het Bismarckvormig plan was aanvankelijk succesvol: een assertief discours rond migratie en asiel, waarin vooral Theo Francken de rol kreeg toebedeeld van rechts-radicale stormram die het Vlaams Belang, eigenaar van het thema, in de vernieling zou duwen. Met het fameuze Marrakech-manoeuvre (het verlaten van de Michel-I-regering omwille van het VN-migratiepact dat door België zou goedgekeurd worden) positioneerde de partij zich ideaal om de grote veldslag van mei 2019 glansrijk te winnen.

Van realpolitiek naar antipolitiek

Dewever

“…En zo manoeuvreerde de meester-schaker zichzelf in een patstelling.”

Helaas: de Vlamingen lustten er geen pap meer van. Simpelweg wegens de buik vol van strategie, sluwheid en Realpolitik. Het idee van de geleidelijke evolutie heeft zich nu tegen de N-VA gekeerd, die geassocieerd wordt met anti-politiek, eindeloze vertragingsmanoeuvres en de meest gore politique politicienne. De lange mars door de Belgische instellingen eindigde in het moeras van de onbestuurbaarheid die nu al meer dan een half jaar aansleept dankzij allerlei meesterzetten.

En zo manoeuvreerde de meester-schaker zichzelf in een patstelling. De Vlamingen hebben het gehad met het vernuftige stratego van de partij die ondertussen slapend rijk wordt van dotatiegeld. Dus werd er gestemd voor de anti-partij die per definitie wordt uitgesloten van machtsdeelname en niet verbrand is door het systeem en zijn excessen: het Vlaams Belang.

De lange mars door de Belgische instellingen eindigde in het moeras van de onbestuurbaarheid die nu al meer dan een half jaar aansleept dankzij allerlei meesterzetten.

Het opgeven van de missie van sociale volkspartij was de tweede strategische misrekening, die door het Vlaams Belang werd uitgebuit. Er overleven inderdaad massa’s Vlamingen met een klein pensioen of een magere uitkering, er zijn de wachtlijsten in de zorgsector, onbetaalbare elektriciteitsrekeningen, alleenstaande moeders die niet rond komen ondanks een job, waarom zouden al deze mensen in godsnaam voor Bart De Wever stemmen en dus tegen hun eigen portemonnee?

Waar het Vlaams Belang wél uiterst rechts bleef, was op het domein van asiel en migratie, waardoor de partij met gouden kaarten zat, en genoemde Theo Francken in feite reclame aan het maken was voor het VB zonder het te beseffen. Partijmatig verkozen de Vlamingen het origineel tegenover de kopie, en stuurden ze de N-VA wandelen. De rest keek gewoon toe. Marrakech bleek een maat voor niets.

Het ziet er dus naar uit dat de meester-strateeg zich teveel door de 19de eeuwse Duitse generaalslogica heeft laten inspireren -waarin we overigens de hand zien van de renaissancedenker Niccolo Machiavelli-, en te weinig door een moderner paradigma van, jawel, krachten die vanonder uit werken, grondstromen, afkeer van particratie en hang naar meer burgerinspraak.

Het zwarte gat

zwart gat

‘…een magnetisch veld dat alles vernietigt wat in zijn buurt komt’

Weerom roept dit de vraag op, wat voor een partij het Vlaams Belang eigenlijk is. Wat als 40% van de Vlamingen voor een partij zou stemmen die in principe uit het democratisch spel wordt geweerd? Het is niet zeker dat het VB zou vervellen tot systeempartij als de anderen. Veeleer denk ik, en hoop ik eigenlijk, dat ze blijft anti-establishmentgevoelens aanzuigen die leiden tot een totale desorganisatie van het (partij)politieke speelveld. In Zuid-Amerika zou ze dan de macht kunnen grijpen met de steun van het leger, maar we zijn in Europa en in België en in Vlaanderen.

Dus denk ik dat het Vlaams Belang, de paria van het systeem, de pain-in-the-ass zal blijven en een functie van zwart gat zou kunnen vervullen, om een begrip uit de sterrenkunde te gebruiken: een magnetisch veld dat alles vernietigt wat in zijn buurt komt. Partijen zullen verdeeld geraken over dé strategische hamvraag ‘Quid Vlaams Belang?’, en aan die verdeeldheid alle energie verbranden tot ze imploderen. Tom Van Grieken is geen strategisch genie maar dat hoeft ook niet, integendeel, de wetten van de fysica doen het voor hem. De moderne fysica wel te verstaan, die van de relativiteit en de onbepaalbaarheid, terwijl Bart De Wever thuis is in het universum van de mechanica en het klassieke determinisme, ook beleden door bovenvermelde handboeken in de krijgskunde.

Dankzij het cordon sanitaire kan het VB een ongeëvenaarde splijtzwam worden die heel het partijpolitieke landschap ‘schoon veegt’.

VanGriekendanst

Tom Van Grieken hoeft geen strategisch genie te zijn, de wetten van de fysica doen het voor hem

Nu na klimaatactiviste Kyra Gantois ook komiek met allochtone roots Kamal Kharmach zegt dat hij ‘begrijpt waarom mensen voor het VB stemmen’, overstijgt het de dimensie van pure protestpartij, en moeten we van een disruptieve kracht gaan spreken, iets dat veel mensen aanspreekt boven de ideologische grenzen heen. Gewoon omdat het Vlaams Belang géén partij is als een ander, met dank aan de architecten van het cordon uit de vorige eeuw.

Net dankzij het cordon sanitaire kan het VB een ongeëvenaarde splijtzwam worden die heel het partijpolitieke landschap ‘schoon veegt’. Vermoedelijk zullen in het derde decennium van deze eeuw in Vlaanderen nieuwe partijen geboren worden uit deze tabula rasa. Een rechtse milieu- en klimaatpartij is zeker een reële mogelijkheid en een ‘gat’ in de markt. Het is een misverstand dat klassiek links of Groen dit domein zouden kunnen monopoliseren.

Natuurlijk zal België deze transitie niet overleven, maar het muffe Vlaamse Parlement lijkt me evenmin de plek waar de nieuwe constellatie zomaar kan landen. Samen met de implosie van de bestaande particratie zullen ook de instellingen zich moeten heruitvinden, en zal de rol van de mainstream media als conservatieve krachten uitgespeeld zijn. Een ware big bang dus, om het nog even in de astronomische sfeer te houden. Minder moet dat niet zijn. Een boeiend 2020 gewenst.

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan iseen donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee.

Geplaatst in Geen categorie | 23 reacties

Joël De Ceulaer, de man die zijn volk leerde zwijgen

joeldeceulaerkanaalz-900x538Speciale aandacht in deze eindejaarsperiode voor hét boegbeeld van de Vlaamse journalistiek, Joël De Ceulaer, senior writer bij De Morgen. ‘Senior writer’, een grappige titel, het klinkt als iemand die te oud is om nog te functioneren maar te duur om ontslagen te worden, en dus ergens in een bureeltje zonder vensters zit te wachten op zijn pensioen.

Zo’n senior wil zich dan ook nog wel nuttig maken, en dat doet Joël: hij schrijft open brieven. De wanhoopsdaad van elke journalist met perskaart maar zonder fut om nog iets uit te zoeken. Op één februari van dit jaar schreef hij er eentje aan Gwendolyn Rutten. Het ware beter geweest voor De Morgen hadden ze deze uitschuiver zedig opgeborgen in de schuif ‘bloopers’, maar ze promoveren hem nu tot ‘mening van het jaar’. Daarom wil ik graag nog eens in herinnering brengen waar het over gaat.

Mededogen

Hoera! De democratie is niet perfect

Veruit het oppervlakkigste boek over politiek dat de laatste jaren van de hand van een journalist verscheen,  en dat wil wat zeggen

De Ceulaer maakte zich kwaad op Gwendolyn Rutten omdat ze in een TV-gesprek te weinig ‘mededogen’ had betoond met een familie van illegalen die dienden uitgewezen te worden. Tot zover niks aan de hand, Joël is een toffe vent en een warme persoonlijkheid. Maar halverwege de brief verandert de toon, en haalt hij twee voorbeelden aan hoe hij in een interview met Rutten zelf ‘mededogen’ had betoond door een aantal van haar uitschuivers met de mantel der liefde te bedekken. De senior writer diept dat op als een bewijs van empathie, terwijl het journalistiek om iets heel bedenkelijks gaat: een politicus/a in bescherming nemen, onder het motto ‘men moet het die arme politici nu ook weer niet té moeilijk maken als interviewer. Hun leven is al zwaar genoeg’.

Echt, zo staat het er. En wij maar denken dat interviews dienen om iets te onthullen en de lezer te informeren. Neen, ze hebben een omerta als basis. Journalisten en politici gooien het op een akkoordje om de lezer/kiezer te bedotten en op de canapé deals te maken. Van mededogen naar medezwijgen. De lezer moet dus vooral lezen wat er niét staat. Het was overigens niet uit mededogen dat de flaters van Rutten werden verdoezeld, maar als een soort chantagemiddel en quid pro quo, iets dat naar boven kon komen op het uur van de afrekening.

Ondertussen strooit Joël meningen rond als een zatte nonkel aan de communietafel, een ongeleid projectiel dat opinies produceert op een onwaarschijnlijk toogniveau. Omtrent democratie bijvoorbeeld, waarover hij een boekje pleegde, en waarin onder meer wordt uitgelegd dat het cordon sanitaire een zegen is voor de rechtstaat. Ik veronderstel dat grondwetspecialisten als Hendrik Vuye van hun stoel vallen als ze kennis nemen van dit soort gewauwel, afgeleverd door iemand die het zowaar tot kandidaat (bachelor) in de filosofie heeft gebracht.

En wij maar denken dat interviews dienen om iets te onthullen en de lezer te informeren. Neen, ze hebben een omerta als basis.

Het was diezelfde De Ceulaer die Doorbraak-hoofdredacteur Pieter Bauwens via een paar intimiderende tweets de arm omwrong om een excuustekst te schrijven n.a.v. mijn Lukaku-artikel. Met eigenlijk maar één doel: Doorbraak beschadigen en Bauwens in zijn hemd te zetten. Wat ook grandioos lukte.

In feite staat Joël De Ceulaer model voor heel de zwaar gesubsidieerde mainstreampers: een zootje van zelfgenoegzame orakels, opiniërende hoofdredacteurs, hogepriesters in de politieke correctheid en hun misdienaars, die het na de papieren preek ook nog eens in De Afspraak mogen gaan uitleggen. Deze incest kan alleen rancuneuze roddeljournalistiek opleveren, nooit iets dat ook maar enige schijn van objectiviteit vertoont. Gunnen we, uit mededogen, de heer de Ceulaer een welverdiende rust in een verzorgingsinstelling naar keuze. Waarmee het woord ‘senior writer’ zijn volle betekenis krijgt.

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee.

Geplaatst in Geen categorie | 33 reacties

In vino veritas: Peter verandert wijn in azijn

MertensVanGrieken

De pineut van het jaar is, naar mijn gevoel, Peter Mertens van de PVDA. Ik heb echt wel te doen met die man. In het memorabele dubbelinterview met Tom Van Grieken (VB) in De Zondag, laat hij zich kennen als een dementerende opa die op zijn eigen verjaardag géén glas met zijn gesprekspartner wil drinken (‘Neen, bedankt. Ik deel liever niets met u’), de fotograaf verbiedt om ‘gezellige foto’s’ te nemen, een voorstel van Tommeke afwijst om een selfie te nemen (‘Het is al genoeg dat ik met u dit debat doe’), en zich heel het interview door onmogelijk maakt als een knorpot die er duidelijk tegen zijn goesting is, zijn opponent afsnauwt en zijn grote gelijk debiteert. Wie ooit één seconde zou overwogen hebben om voor de PVDA te stemmen, is na dit interview definitief genezen van die bevlieging.

Tot overmaat van ramp slaagde de fotograaf van dienst erin om toch een soort ‘gezellige foto’ van die twee te nemen, rug aan rug weliswaar, maar, ongelooflijk: er tekent zich een zuinig lachje af op de tronie van de PVDA-voorman. Dat was voor de Franstalige pers, Béatrice Delvaux van Le Soir incluis, voldoende om Mertens te brandmerken als een verrader die het cordon sanitaire heeft doorbroken. Nu staat Peter voor iedereen te kakken, niet in het minst voor zijn Waalse vrienden van de PTB, en dat terwijl hij nog zo zijn best had gedaan om Van Grieken als uitschot te behandelen.

Terwijl er voortdurend over ‘racisme’ en ‘seksisme’ wordt geleuterd, praktiseert de zelfverklaarde morele elite een uitsluitingslogica om van te griezelen.

Ergo: Peter Mertens is een slecht acteur. Of een dom politicus. Of misschien net een hele goeie, ik ben er nog niet uit, want geef toe: dit interview leest als een psychodrama, door Mertens besloten met de onvergetelijke woorden ‘Dit was ons laatste gesprek voor lange tijd, laat dat duidelijk zijn’. Waarna Tom die Saint Emilion van pure wanhoop alleen uitdronk, tranen hier van medeleven. Vergeet Claus, Lanoye en heel de Vlaamse culturele reutemeteut: het is in De Zondag dat de Griekse tragedie én komedie terug tot leven komen. Misschien moet er wel nog verder gesnoeid worden in de culturele sector, want met zo’n politiek theater hebben we geen cultuur meer nodig.

Wat ondertussen verder blijft fascineren, en Peter Mertens heel goed demonstreerde, was het zelfbeeld van links als de politieke strekking die fundamenteel aan de juiste kant van de geschiedenis staat. Debatten doen dan eigenlijk niet ter zake en zelfs verkiezingen zijn maar een schijnvertoning, want het cordon blijft overeind. Dus is politiek effectief alleen maar theater van goeien en slechten met een voorspelbare afloop.

Terwijl er voortdurend over ‘racisme’ en ‘seksisme’ wordt geleuterd, praktiseert de zelfverklaarde morele elite een uitsluitingslogica om van te griezelen. Dat verdient een nieuw woord, ik dacht aan ‘missionarishouding’, maar dat zou verwarring kunnen stichten. Wat dacht u van het Saint Emilion-effect, waarbij men na een non-debat iemand de fles alleen laat uitdrinken zodat hij hopelijk de gracht in rijdt? Het Saint Emilion-effect: de kunst om wijn naar azijn te laten smaken en tegenstrevers als ongedierte te klasseren. Onthou die term, in vino veritas.

Geplaatst in Geen categorie | 22 reacties

Kortbericht: knelpuntberoep

Afbeelding kan het volgende bevatten: 1 persoonGoed nieuws: ondergetekende komt, na een schimmig bestaan van schrijver-columnist eindelijk in aanmerking om een volwaardig beroep uit te oefenen: een Pandur-pantservoertuig besturen, zoals het Belgisch leger er 36 heeft rondrijden. Voor een bedrag van 31 miljoen krijgen ze een Midlife-Update (!) met meer technische snufjes en een dikker pantser, maar dat gaat ten koste van wat beenruimte. De maximum lengte van de bestuurder is nu haarfijn vastgelegd op 168,6 cm, waardoor ik nog 6 millimeter speling heb voor onwaarschijnlijk geachte haargroei.

Er was overigens wat opschudding ontstaan over de aanpassingswerken, en het feit dat je er letterlijk gekneld in zit als een sardine, tussen zetel en stuur en al de rest. De legervakbond beschouwt de gemoderniseerde Pandurs zelfs als ‘rijdende doodskisten’, wat ze voorheen ook al waren, want een pantservoertuig dient nu eenmaal om door de vijand te worden uitgeschakeld.

Toch kijk ik uit naar de jaarlijkse kersttoespraak van zijne majesteit Koning Filip, neen, sorry, dit hoort bij een andere column, ik bedoel: de dag dat ik aan het stuur van zo’n doodskist mag plaatsnemen. Maar, zult u zeggen, heer Sanctorum bent u niet wat te oud om nog in aanmerking te komen voor een job als beroepsmilitair?
Inderdaad, maar wederom is het lot me gunstig gezind, want het Belgisch leger heeft, in het kader van de Warmste Week, besloten om de 36 geupdate en strategisch waardeloos geworden tankjes te schenken aan een goed doel, meer bepaald het Hulpcentrum voor Personen met een Longitudinale Beperking (H.P.L.B.), dat zijn gewoon dwergen, en ik sta bovenaan op de wachtlijst dankzij mijn goede connecties met de onderwereld.

U kunt het zich voorstellen: binnenkort werk ik mijn lezingtoernee verder af in een Pandur, dat is wel nodig daar het evenement hevige voorstanders maar ook fanatieke tegenstanders aantrekt.
Nog een wetenswaardigheid: de Pandur is van Oostenrijkse makelij. Het woord zelf is etymologisch verwant met onze ‘pandoering’, maar komt van het Hongaarse pandúr,… dat zowel politie-agent als gangster kan betekenen, al naar gelang de context.
Daarmee wordt de transformatie van een stukje militair apparaat in een intellectueel-subversieve éénmanskolonne een feit. Ridderlijke idealen kunnen nu opnieuw openbloeien.
Ik merk nu pas dat het geen zeer vredelievende boodschap is op kerstavond. Niettemin, pandurisering, onthou dat woord.

Geplaatst in Kortberichten | 8 reacties

Kortbericht: Hoera, het is een vrouwtje

Afbeelding kan het volgende bevatten: 4 mensen, lachende mensen, pakWat is het verband tussen Samson en Gert, en de Belgische monarchie? Het zou een goede quizvraag kunnen zijn. Het antwoord: beide hebben een vrouwelijke opvolgster klaargestoomd, en dat is voorwaar een kwestie van uitgekiende strategie. Elisabeth wordt geprepareerd om het Belgische koningshuis een frisser imago te geven na de troonsafstand van de autistische hark Filip I, terwijl Marie Verhulst haar papa gaat aflossen als tegenspeler van de hond Samson in de Studio 100-serie.

Er zijn tal van gelijkenissen tussen deze vrouwtjes. Niet alleen behoren ze tot een dynastie en volgen ze hun vader op, ze hebben ook de missie meegekregen om iets oubolligs en in se ridicuuls terug hip te maken. Sexy en mediageniek spelen beiden hun status van gekroonde vagina uit, in de eerste plaats voor marketingdoeleinden. De media en speciaal de ‘boekskens’ spelen daarin een ondersteunende rol.
De prinsessen zijn met andere woorden seksmarionetten, die via een pooierslogica in een vitrine zijn terecht gekomen waarachter toch het patriarchaat rustig verder suddert, bij Studio 100 zijn dat Gert Verhulst en boekhouder Hans Bourlon.

Weinig feministen hebben deze valstrik door, daarvoor zijn ze gewoon te dom. Zou het kunnen dat de meest versleten, achterlijke instellingen vrouwen gebruiken om hun blazoen op te poetsen, een doorstart te maken en critici te vlug af te zijn? Zie ook het stijgend aantal vrouwelijke woordvoerders. Wat zegt dat over die dames? Waarom protesteert de Vrouwenraad eigenlijk niet in deze, in plaats van maar af te geven op stand-up-comedians als Jeff Hoeybergh?

Feminisering is dus grotendeels een farce, de heren bepalen de strategie. Finaal voorzie ik zelfs een fusie van Studio 100 met het Belgische koningshuis. Hun belangen zijn dezelfde, ze draaien hoofdzakelijk rond hun eigen voortbestaan en het in stand houden van een sprookje. Met dat verschil dat we voor de ene betalen en de andere niet. Maar kijk, België herinrichten als Plopsaland zou wél kostendekkend kunnen functioneren, waarbij het lullig pratende hondje Samson zelfs een heraldieke functie zou kunnen krijgen, iets als een leeuw of een adelaar, maar dan veel aaibaarder.

Want aaibaarheid en warmte, daar rond draait alles, reden waarom ik mijn televisie nu al voorverwarm voor de koninklijke kerstboodschap, en nu begrijp ik ook waarom het Nederlands van Filip zo goed op dat van Samson lijkt.
Iets zegt me dat de eindeloze reeks staatshervormingen zal ingehaald worden door de totale Plopsificatie. Onthou dat woord.

Geplaatst in Kortberichten | 6 reacties

De warmste week in de slimste stad: glimlach, u komt in beeld

Over ontluikende ‘smart cities’, de gelijkenis tussen Peking en Kortrijk, en de keerzijde van het begrip ‘verbondenheid’  

warmsteweekDe Warmste Week, het jaarlijkse goede-doelen-spektakel van de openbare omroep, nadert zijn climax. Epicentrum van het gebeuren is dit keer de stad Kortrijk. Honderd drumstellen trokken het gebeuren op gang voor wie hardhorig mocht zijn. Drie dj’s van Studio Brussel zorgen op de Grote Markt voor non-stopradio tot kerstavond, honderden Vlamingen begeesteren duizenden volksgenoten met warme verhalen, en dat op een moment dat we naar de warmste Kerstmis sinds een eeuw gaan. Is dit soort hitteverwekkende evenementen nog wel verantwoord? Ja, want het is reclame voor Studio Brussel, de talrijke BV’s die er elkaar voor de voeten lopen, en het geeft uiting aan verbondenheid die we rond de kersttijd obligaat moeten voelen, ook al wordt het woord kerst overal geschrapt wegens te gevoelig voor de islamitische medemens.

Teveel WC-papier

QuickieOver verbondenheid gesproken. Toevallig (?) heeft Kortrijk zich als een van de eerste steden in Vlaanderen tot smart city uitgeroepen. Een slimme stad dus, en dat slaat niet op het gemiddelde IQ van de bewoners maar wel op de vooruitziendheid van Mister Q, zijnde burgemeester Vincent Van Quickenborne (Open VLD, rechts op de foto) die een tandje bijsteekt inzake city marketing.

De stad heeft namelijk een langlopend contract afgesloten met overheidsbedrijf Proximus, waardoor men via ‘monitoring’ van het GSM-gebruik 24/24u kan nagaan wie zich waar en wanneer bevindt. Monitoring, onthou even dat woord. Er wordt verzekerd dat het enkel om bezoekers gaat en geen bewoners, dat men enkel de toeristische stromen in kaart wil brengen, en dat de data anoniem zijn. Dat zal wel. Tegelijk zijn er nu al plannen om het systeem uit te breiden en ook aan het betaalkaartgebruik van Maestro, Visa en Mastercard te koppelen, zodat men precies weet wie waar wat gekocht heeft. Met als uitsmijter: een heus gezichtsherkenningssysteem, uitgerold dankzij een dekkend cameranetwerk. Allemaal anoniem dus.

Om zo snel een paar essentiële klassiek-liberale burgerrechten te verkopen moet je Quickie heten.

Hier en daar worden wenkbrauwen gefronst: m zo snel een paar klassiek-liberale principes te verkopen moet je soepel van geest zijn en Quickie heten. Principes zoals daar zijn: vrijheid van bewegen, integriteit van het individu, en een gezond wantrouwen tegen de almachtige overheid die zich met alles bemoeit. Maar gezien Quickie nu zelf de overheid is, omarmt hij als moderne liberaal de technologie om die overheid dichter bij de burger te brengen, en neem dat laatste zeer letterlijk. In eerste instantie gaat het inderdaad om commerce en marketing, onder de prangende vraag: wie koopt wat? De shoppers kunnen dan via hun VISA-kaart gemonitord worden op hun koopgedrag, informatie die dan misschien weer analytisch kan gebruikt worden, zoals dat heet.

Toeristen anderzijds die alleen maar rondkijken en geen toegevoegde waarde betekenen, in Knokke gekend als frigoboxtoeristen, kunnen dan worden uitgeselecteerd en ontmoedigd om in de bruisende Kortrijkse binnenstad nog rond te hangen. Ook Quickie’s partijgenoot Arne Vandendriessche, schepen van economie en middenstand én CEO van een informaticabedrijf, ziet het helemaal zitten. Samen zullen ze, helemaal anoniem, de kassa’s laten rinkelen en en passant shoppers met gepaste commerciële boodschappen verblijden. Hoe warm kan een week zijn.

PekingZo’n feest vereist natuurlijk wel enig overzicht. Veel mensen samen, dat betekent warmte en verbondenheid, maar ook de noodzaak om verder te monitoren en te zien of iedereen zich wel netjes gedraagt.

Gezichtsherkenning is een technologie die we kennen van Facebook, waar er nu al naar hartenlust getagt wordt, dat betekent: je loopt met je geheime minnaar/minnares niets vermoedend op de Antwerpse Meir, en binnen drie uur weet heel de wereld dat je daar was. Dat is echter maar klein bier vergeleken met de fotodatabanken die in China worden uitgerold. Daar zijn momenteel 170 miljoen straatcamera’s geïnstalleerd, het streefdoel is 570 miljoen, dat is één camera per twee Chinezen. Men spoort er criminelen mee op, verkeerszondaars, maar er wordt -echt waar- ook gemeten hoeveel vellen WC-papier iemand gebruikt in een openbaar toilet. Wie er meer weg ritst dan strikt nodig, kan op een zwarte lijst terecht komen: alles wordt in een puntensysteem verwerkt, dat het regime toelaat om goede burgers van slechte te onderscheiden.

Safety first

camerasMeer camera’s dus, voor meer burgerzin. Het gemak waarmee de homo sapiens anno 2019 dat aanvaardt, van Peking tot Kortrijk, is verbazingwekkend, maar ook weer niet. Gevoed door argumenten die met criminaliteitsbestrijding te maken hebben, werd de straatcamera eerst een veiligheidskwestie, vervolgens een city-marketing-speeltje, en tenslotte een instrument dat neigt naar de totale controlemaatschappij. Andermaal: dat een liberaal als Van Quickenborne daarmee koketteert, bewijst dat liberalisme en communisme perfect te combineren zijn.

De deal is, dat we privacy inleveren om onze veiligheid te verhogen: in principe zijn we allemaal potentiële zakkenrollers en terroristen.

De controlemaatschappij waar iedereen zichtbaar is, heeft op die manier twee stamvaders: de zorgende, voorzienige patriarch die het volk beschermt tegen criminelen en ander gespuis, en het alomtegenwoordige Oog, de overheid die alle burgers 24/24 surveilleert, nu die camera’s daar toch hangen. Tien jaar geleden werd daar nog over geprutteld, nu vindt iedereen die camera’s normaal en is heel de privacy-discussie een achterhoedegevecht. De deal is, dat we privacy inleveren om onze veiligheid te verhogen: in principe zijn we allemaal potentiële zakkenrollers en terroristen. Waarbij men zich kan afvragen in hoeverre het onveiligheidsgevoel niet nuttig is voor die overheid om haar grenzen te verleggen. Denk maar aan de beruchte Patriot Act die George W. Bush invoerde na 11 september 2001.

Terecht betoogt Matthias Dobbelaere-Welvaert dat de inkapseling in een groots, alomvattend datasysteem heel geleidelijk gaat. Op stedelijk niveau begint het met monitoring van het lokale toerisme, en het eindigt met Pekinese toestanden. Op die manier ontstaat er een brede grijze zone waarin de smart cities evolueren tot gecontroleerde publieke ruimtes die zich tot in de slaapkamer uitstrekken, dit alles beschreven in dystopische klassiekers als Brave new world en 1984. Big Brother is alive and kicking, het is voor uw eigen welzijn, beste mensen, er wordt goed voor u gezorgd maar u mag geen geheimen hebben. Nazi-propagandaminister Joseph Goebbels voegde er met enige zin voor sarcasme aan toe: ‘Wer nichts zu verbergen hat, hat auch nichts zu befürchten’ (wie niets te verbergen heeft, hoeft niets te vrezen).

Amusante noot: terwijl in sneltempo de slimme steden volgehangen worden met camera’s om uw doen en laten te monitoren, wandelen zware jongens de gevangenis uit omdat ze de dode hoeken kennen waar geen camera’s hangen of waar ze defect zijn: er is gewoon geen geld voor. Een kwestie van prioriteiten.

Warm en koud

kippen_afspraakTerug naar de Warmste Week, en waarom Kortrijk dé plek is om dat feest van de verbondenheid te celebreren. De emo-show waar dj’s in tranen uitbarsten als er weer een rond cijfer wordt gehaald, BV’s zich verdringen om een publicitair graantje mee te pikken, trotse politici een cheque met belastinggeld komen afgeven, en de gulle Vlaming zichzelf mag strelen: ‘U was weer fantastisch’. Maar over al die goede bedoelingen van lieve mensen en de luid uitgeroepen solidariteitsmotto’s hangt een sentimentele mist die ik zonder meer met volksverlakkerij in verband breng.

Het idee dat Vlaanderen warm en solidair is, onder auspiciën van de publieke omroep en de Koning Boudewijnstichting, is namelijk ook een mantra van de politieke correctheid die verlangt dat mensen niet teveel vragen stellen, bijvoorbeeld rond de technologie van smart cities en hun enthousiaste bezielers. Door alsmaar de verbondenheid te propageren, worden reflexen van kritisch burgerschap gedempt en als verzuringsfenomenen weggezet. Niet toevallig is de VRT met die Warmste Week dé gangmaker van het totalitaire verbindingsdogma.

Onze westerse variant op de controlestaat kan niet anders dan passeren via slogans rond gezelligheid en verbondenheid

Dit gaat dus wel degelijk over burgerrechten en dissidentie. Je wordt (nog) niet opgesloten, maar al wie niet klakkeloos meegaat in de warmte is alvast een koude kikker, iemand met ‘een probleem’. Pretbedervers bijvoorbeeld die wijzen op de gelijkenissen tussen wat zich in Peking afspeelt en het gesurveilleerde emo-orgasme in Kortrijk. Kankeraars die het bizar vinden dat een kerstmarkt geen kerstmarkt meer mag heten. Zeveraars die vinden dat kinderarmoede een beleidsprioriteit hoort te zijn en geen liefdadigheidsdoel. Onverbeterlijke pain-in-the asses zoals Edward Snowden en Julian Assange, die wél de keerzijde van de door veiligheid bezeten controlestaat uitbrengen. Inclusief de eventuele allianties tussen die staat en haar grootste vijand.

De zogenaamde warme samenleving die ons onder veel decibels wordt aangeboden, spoort perfect met de kilte van het machts- en controle-apparaat, straffer nog, het is een deken dat dit apparaat helemaal omwikkelt. We leven in een democratische rechtstaat, het zal dus wat kunst- en vliegwerk en veel blabla vereisen om Big Brother geruisloos te introduceren. De Warmste Week is het perfecte glijmiddel: onze westerse variant op de controlestaat kan niet anders dan passeren via slogans rond gezelligheid en verbondenheid. Daarom is Quickie, na de diep betreurde Steve Stevaert, een postmoderne profeet en een leider die begrepen heeft dat ideologieën er niet meer toe doen. De kerstmarkt van de 21ste eeuw heet gewoon smart city, hij duurt een heel jaar en iedereen komt op TV. Wist u trouwens dat de burgemeester van Kortrijk een niet onverdienstelijk drummer is? Zalige kerst aan al wie zich daar nog iets bij kan voorstellen.

Geplaatst in Burgerzin en onzin | 17 reacties

Wat wil de Vlaming?

Ook na een desastreuze peiling gaan de establishmentpartijen over tot de orde van de dag, en doen de media alsof er niets aan de hand is

meir4Was will das Weib?’- vroeg de hoogbejaarde Sigmund Freud zich bijna een eeuw geleden af, mijmerend over het raadsel genaamd vrouw. Zo zouden politicologen vandaag ook de vraag kunnen stellen: wat wil de Vlaming? Het blijft opmerkelijk stil na de toch wel onthutsende peilinguitslag, besteld door Het Laatste Nieuws, VTM Nieuws, RTL en Le Soir, waarin het Vlaams Belang doorgroeit naar 27,3 procent en hiermee voor het eerst de grote rivaal N-VA onttroont. Men nam er nota van en ging over tot de orde van de dag, alsof het een weersvoorspelling betrof: geen witte kerst, mensen, sorry.

De  stilte na deze donderslag mag verbazen, maar anderzijds ook weer niet: de mainstream media lijken afgesproken te hebben om het cijfer wat tussen de plooien van het andere nieuws te verstoppen, en meer aandacht te schenken aan de business as usual van het slabakkende federale formatiegebeuren én de wedervaren van de kersverse Vlaamse Zweedse coalitie bis, waarvan de leden nu al over de straat rollen. Zelfs de krant die de peiling publiceerde, Het Laatste Nieuws, constateert de verschuiving droogjesweg zonder er veel conclusies aan te verbinden.

Poppenkast

debat VRTEdoch, laat de laconieke manier waarop het Wetstraatmilieu verder moddert, onder het oog van de voltallige pers, nu net een van de pijlers zijn van het VB-succes: één op de drie Vlamingen heeft zijn/haar bekomst van de Belgische chaos en het Vlaamse draaikolkje daar vlakbij. Men wil politici die regeren zonder kouwe drukte en die oplossingen bedenken, in plaats van problemen te creëren en zich te verliezen in kindertuintoestanden. Er is geen federale regering, maar ook op het Vlaamse niveau wordt er nu al meer gekibbeld dan bestuurd.

Het Vlaams Belang oogst zonder twijfel wat de establishmentpartijen zaaiden: een onvervalst dégout van het slecht theater dat politiek heet.

De pers? Jawel, ze kunnen er niet genoeg van krijgen, zie het quasi-orgasme van Ivan de Vadder en de verzamelde opiniërende hoofdredacteurs, bij elke wind die uit een partijhoofdkwartier komt. De Vlaming neemt met toenemende verbijstering kennis van wat de televisie en de kranten dagelijks voorschotelen: een slechte poppenkast van acteurs die er maar niet genoeg van schijnen te krijgen, terwijl de zaal leegloopt. We kiezen politici als ‘goede bestuurders’, maar in plaats daarvan krijgen we lilliputters die mekaar proberen voetje te lichten.  Ook de voorzitter van de partij die alles ging veranderen lijkt te zijn weggezakt in dit moeras, ondanks wat gemompel over confederalisme. Dat is een grote ontgoocheling waarvan men de impact nog niet goed schijnt te beseffen. Het momentum is weg, en daarmee een hoop illusies verdampt.

Het Vlaams Belang oogst zonder twijfel wat de establishmentpartijen zaaiden: een onvervalst dégout van het slecht theater dat politiek heet. Een afkeer van de Machiavellistische trukendoos, de manier hoe Magnette, De Wever en al de rest verder kaarten met ‘wat de kiezer hen toebedeelde’, onderwijl vals spelend en elkaar bedottend. Toch zie ik in die virtuele VB-proteststem ook een vorm van idealisme, een verlangen naar iets beters, anders, hoogwaardigers dan het vertoon dat ons nu ten deel valt. De Vlaming wil af van de politieke huichelarij, de particratie, de zelfbediening, de Eurocratie, het gevoel van vreemde te zijn in eigen land… maar gaat ook voor levenskwaliteit, meer zorgzaamheid en hulp voor mensen die het echt nodig hebben. En vermits links de ’gewone’ man en vrouw al lang opgegeven heeft, komt die Vlaming bij het VB uit.

Van vlees en bloed

lamgods

Voor het Lam Gods plukten de gebroeders Van Eyck hun modellen van de straat

Toevallig (?) werd zopas de zeven jaar durende restauratie afgerond van het belangrijkste schilderij dat de Vlaamse schilderkunst ooit voortbracht: De Aanbidding van het Lam Gods (omstreeks 1430) van de gebroeders Van Eyck, weliswaar zonder het zoekgeraakte paneel van de Rechtvaardige Rechters. Geduldig moesten laag na laag overschilderingen verwijderd worden, waarbij onder meer Adam en Eva in heel hun glorieuze naaktheid terug tevoorschijn kwamen. Tot en met het gedetailleerde schaamhaar, want preuts waren ze toen niet.

Dit schilderij gaat niet alleen over het mystieke lam, maar ook over het goede leven in het hier en nu

Over de betekenis van dit werk zijn bibliotheken vol geschreven, want mystiek laat zich nu eenmaal niet vatten in schema’s. Ik beperk me tot een interessante hypothese die ook door theaterregisseur Milo Rau in het NTGent werd vorm gegeven: voor dit schilderij stonden ‘gewone’ mensen van vlees en bloed model. Het is dus eigenlijk een groepsportret van anonieme Gentenaars, toen hun trotse stad in een cultureel en socio-economisch zenith stond. Of moeten we spreken van een opiniepeiling?

Deze ‘populistische’ kijk houdt meteen ook een politieke boodschap in: de harmonie tussen mens, samenleving, natuur en kosmos, uitgedrukt in een geometrisch perfecte compositie, is een project dat wij zelf moeten aangaan. Wij, burgers moeten de macht sturen, niet omgekeerd, en een maatschappij zonder samenhang, zonder mededogen, is er geen. Dit schilderij gaat bijgevolg niet alleen over het mystieke lam, maar ook over het goede leven in het hier en nu, participatie en sociale rechtvaardigheid binnen een organische gemeenschap. En waarom de restauratie van het Lam Gods misschien ook wel een zoektocht is naar de ‘gewone’ Vlaming die in Adam en Eva oorspronkelijk gerepresenteerd werden.

1500 euro minimum pensioen

Adameneva

En hier kom ik weer tot de curieuze uitslag van de recente peiling. Men vergeet snel dat het Vlaams Belang een minimumpensioen van 1500 euro in zijn verkiezingsprogramma opnam, waarmee het lijnrecht inging tegen de visie van de flamingante geestesgenoot die vooral wil besparen op de sociale voorzieningen. Idem dito voor andere ‘linkse’ VB-voorstellen zoals verlaging van de BTW op elektriciteit, de verhoging van de uitkeringen tot de armoedegrens, en het versneld wegwerken van de wachtlijsten in de zorg. Als de partij vandaag bijna een derde van het Vlaamse kiespubliek kan bekoren, dan is het ook en misschien vooral wel daarom: samen met een afkeer van het politiek theater is er een verlangen naar een betere, billijkere samenleving, die gegrondvest is op een organische identiteit, een gevoel van thuis-zijn.

Het schrikbeeld van een VB-tsunami bij nieuwe verkiezingen zal de establishmentpartijen naar elkaar toe drijven en ons opzadelen met nog meer van hetzelfde.

Die samenleving is vandaag ver weg. Geen enkel schilderij is zo dikwijls gestolen, vervalst, gedemonteerd, gecensureerd als ‘ons’ Lam Gods. Het lijkt wel een metafoor voor de politieke verkorzeling die Vlaanderen eeuwenlang zelf meemaakte, vanaf het uiteen vallen van de 17 Provinciën tot vandaag. België is compleet uitgewoond, maar de Vlaamse deelstaat-in-wording lijkt nu al aangetast door dezelfde sclerose. Het schrikbeeld van een VB-tsunami bij nieuwe verkiezingen zal de establishmentpartijen naar elkaar toe drijven en ons opzadelen met nog meer van hetzelfde.

Om op de beginvraag te antwoorden, en na lezing van het gerestaureerde 15de eeuwse schilderij: de Vlaming wil goed bestuur zonder veel gedoe, een (gezond) stuk vlees op zijn bord, het gevoel van thuis te zijn in eigen land, op tijd en stond een muzikale noot en een onbezorgde oude dag. Natuurlijk kan de partij van Tom Van Grieken al deze verwachtingen niet vervullen. Komen ze aan de macht, dan zullen ook zij het spel meespelen, beloften inslikken en vervallen in de oude tics van de politique politicienne.

Maar er is dus het Lam Gods, als belofte, als visie, als raadsel. Dat spiegelpunt tussen vandaag en zeshonderd jaar geleden intrigeert me. Misschien moeten we nog beter kijken, nog dieper in het beeld gaan, nog meer retouches afpellen. Waar is het misgelopen en hoe herstellen we de fout? TV-debatten of talkshows geven het antwoord niet, grote kunst van eigen bodem heel misschien wel.

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee.

Geplaatst in Geen categorie | 22 reacties