Waartoe nog verkiezingen, als je peilingen hebt, en journalisten die ze voor u analyseren?

CD&V verliest bijna de helft van haar kiezers en wordt de kleinste partij van Vlaanderen’, dat is dé conclusie van de recente opiniepeiling, genaamd ‘De Stemming’, uitgevoerd door de UA en de VUB, in opdracht van VRT en De Standaard. Voor CD&V-voorzitter Joachim Coens de reden om eindelijk de handdoek in de ring te gooien. Ook de vooruitgang van Vooruit wordt dik in de verf gezet, een aansporing voor pluchekonijn Rousseau om de carnavaleske piste verder te bewandelen.

Geen interesse

En de winnaar is…

Het betreft een online bevraging bij 2.064 Vlamingen, afgenomen in de tweede helft van maart. Wetenschappelijk zal dat wel in orde zijn. Mij hebben ze alleszins niets gevraagd, u vermoedelijk ook niet. Dat is het vreemde aan opiniepeilingen: over wiens opinies gaat het, via welk platform, op basis waarvan werden die mensen gecontacteerd? 2064 respondenten op vijf miljoen kiesgerechtigde Vlamingen, dat is dan ook maar 0,04128 %, zegt mijn rekenmachientje. Het equivalent van één niet-gemaaide grasspriet op een gazon.

Mijn vermoeden: de dag dat bij ons de opkomstplicht wordt afgeschaft, halen we met moeite nog 60% kiezers.

Peilingen hebben dan ook de eigenschap van er nog al eens naast te zitten als de electorale aap uit de mouw komt, daar zijn notoire voorbeelden van, met de Trumpverkiezing en Brexit als klassiekers. Het gaat maar om trends, zeggen de peilers, en er zijn foutenmarges. Natuurlijk. Maar los van het feit dat vragen altijd gericht zijn, is er een deel van de humaniteit die in principe nooit ingaat op zo’n verzoek om een uitgebreide vragenlijst in te vullen. Geen tijd, geen interesse. Of ze vullen maar raak in, maken er een lolleke van.

Dat weerspiegelt een ander fenomeen, of eigenlijk hetzelfde. Voor de jongste federale verkiezingen in 2019 bleef op de 8 miljoen stemgerechtigden 1,25 miljoen thuis of stemde blanco of ongeldig, dat is zowat 10%. Zij tellen voor de politicologen niet mee, terwijl het ons vooral zou moeten interesseren waarom deze mensen hun middenvinger opsteken naar de politiek, en hun aantal gestaag toeneemt. In landen zonder stemplicht is dat uiteraard nog frappanter: 30% van de Fransen, zowat een derde, bleef bij de jongste presidentsverkiezingen gewoon thuis. Mijn vermoeden: de dag dat bij ons de opkomstplicht wordt afgeschaft, halen we met moeite nog 60% kiezers.

Simulacres

Wouter Verschelden: zeldzame outsider in het Wetstraatmilieu

Maar goed, peilingen dus. Er zijn al een pak analyses en interpretaties van ‘De Stemming’ de wereld ingestuurd, maar op de duur krijg je hetzelfde gevoel als in het VRT-programma Extra Time: voor sommige mensen  is voetbal een existentiële noodzaak om als ‘analist’ in de TV-studio’s het warm water alsmaar weer uit te vinden. Idem voor politicologen en politieke journalisten: ze hebben de politiek nodig, het is hun broodwinning en reden van bestaan. Echter, omdat de meesten van hen ingebed zijn in het zogenaamde Wetstraatmilieu, ontbreekt de afstand om aan echte onderzoeksjournalistiek te doen, zoals Wouter Verschelden bijvoorbeeld wél doet.

De statistische realiteit lokt zowaar een echte coup-de-théâtre uit, en dat moet bij de enquêteurs een klein orgasme teweeg brengen.

Dus nemen ze hun toevlucht tot de gemakkelijkste manier om kranten te vullen: het nieuws zelf maken, in de vorm van simulacres. De term is van Jean Baudrillard (1929-2007), de mediafilosoof die betoogde dat wat ons op TV wordt aangeboden, een gemanipuleerde realiteit is, een geprefabriceerde soap. Via het internet de mening vragen van 2000 Vlamingen, dat is snel gepiept, en je kan weken doorbomen over de resultaten, de protagonisten in kwestie ondervragen naar hun reacties, hen zelfs dwingen tot concrete démarches.

Dat Joachim Coens zowaar op deze peiling moest wachten om te beseffen dat hij de CD&V naar de Untergang leidt, is op zich surrealistisch. De statistische realiteit lokt zowaar een echte coup-de-théâtre uit, en dat moet bij de enquêteurs een klein orgasme teweeg brengen.

‘Tweestromenland’

Voor Ivan De Vadder vertegenwoordigde Bart Somers ‘de ratio’ in het Mechelse fusieverhaal…

Ergo: peilingen zijn in essentie speeltjes van politieke journalisten, die niet alleen willen observeren en analyseren, maar ook sturen en manipuleren. Politiek analist numero uno, VRT-journalist Ivan De Vadder, is zo’n koffiedikkijker met een gevoel voor framing.

Ivan De Vadder speelt iets te graag voor orakel, en scheurt zijn broek in de spreidstand om vriend én criticus van de Wetstraat te spelen. In de kwestie rond de fusie van Mechelen met Boortmeerbeek hadden we hem al betrapt op de troebele stelling dat het om een ‘conflict tussen ratio en emotie’ zou gaan, waarbij Bart Somers de ratio zou vertegenwoordigen, tegenover de emoties van de achterlijke dorpelingen die niet snappen wat vooruitgang is. Dat was een zeer gekleurde visie, die achteraf ook fout bleek: de ratio zei namelijk dat er helemaal geen draagvlak was voor die fusie, en dat het vooral ging om een belangenvermenging van de Mechelse titelvoerende burgemeester en de Vlaams minister van binnenlands bestuur, in één persoon, genaamd Bart Somers.

Ivan De Vadder speelt iets te graag voor orakel, en scheurt zijn broek in de spreidstand om vriend én criticus van de Wetstraat te spelen.

Ook inzake De Stemming komt De Vadder tot een analyse die toch wenkbrauwen doet fronsen. Zo stelt hij boudweg dat Vlaanderen een ‘tweestromenland’ is geworden, met een ‘rechts blok’, vertegenwoordigd door NV-A en VB, en een even groot ‘links blok’ van Vooruit, Groen, PVDA en… Open-VLD. Dat is simpelweg een geconstrueerde realiteit van een politiek journalist die nuances opoffert aan sensatie.

Het is een feit dat de Open-VLD steeds minder het klassieke liberale gedachtengoed aanhangt, en vooral vanuit Gentse logekringen een ethisch-progressieve lijn uitzet die aansluit bij Groen en Vooruit. Met die twee partijen (plus CD&V) voert Mathias De Clercq een coalitie aan, die overigens regelmatig al ruziënd over straat rolt. Het is anderzijds ook een feit dat binnen de Vlaamse liberalen stemmen, waaronder deze van Vincent Van Quickenborne, pleiten voor een rechtsere ideologische koers, terwijl het gros van de mandatarissen de partij nog altijd als ‘centrumrechts’ beschouwt.

Wichelarij

Niettemin komt De Vadder binnen deze tendensenstrijd als een deus ex machina even de blokjes ordenen, en beslissen dat rechtse liberalen maar beter van partij kunnen veranderen. Dat past in de agenda van Bart De Wever, maar het is holderdebolder politieke journalistiek, die met hoogdravende stem wordt verkondigd als een gebeitelde waarheid.

Het is niet nodig dit soort speeltjes te verbieden, maar evenmin opportuun om ze al te ernstig te nemen.

In de spektakeldemocratie zijn peilingen hét middel geworden voor de media om pseudo-verkiezingen te organiseren en zichzelf als vierde macht uit te roepen tot kingmaker ofwel doodgraver. De naam zegt het ook: De stemming. Een hele industrie van journalisten, politicologen, academici en statistici,- niet te vergeten de bedrijven zelf natuurlijk die de peiling uitvoeren,- vegeteert op deze surrealiteit. Dat de media de zaak organiseren én achteraf ook uitvoerig becommentariëren, maakt het tot een perfect PR-instrument.

Het is niet nodig dit soort speeltjes te verbieden, maar evenmin opportuun om ze al te ernstig te nemen. Bindende referendums zijn wél relevant, maar die boot houdt het politiek establishment zoveel mogelijk af, zie de soap rond Mechelen/Boortmeerbeek. Wie er zich meer in wil verdiepen, raad ik het boek aan van Frank Thevissen ‘Het is maar een peiling – Opiniepeilingen in de media: van wetenschap tot wichelarij’. Wie verbaast het dat op de VUB, die ‘de stemming’ mee in elkaar stak, deze communicatiewetenschapper al lang niet meer welkom is?

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee. 

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

7 reacties op Waartoe nog verkiezingen, als je peilingen hebt, en journalisten die ze voor u analyseren?

  1. Mark II zegt:

    Ik volg al bijna 50 jaar ‘de polletiek’ en ben nimmer (op straat, telefonisch of online) gepeild naar mijn kiesintenties… En, bij het verlaten van het kiesbureau heb ik ook nog nooit Poll Exit ontmoet…

  2. Johannes zegt:

    “terwijl het ons vooral zou moeten interesseren waarom deze mensen hun middenvinger opsteken naar de politiek”

    De reden om niet te stemmen is voor 95 procent qua expressie hetzelfde democratisch-melodieloze volksliedje met een infantiel monotoon refrein: de democratie, de volksutopia, de volksheilsstaat werkt niet goed of werkt helemaal niet want deze wordt gesaboteerd door die en die partij of clique.
    De platitude is de enige manier om onvrede in een democratie kenbaar te maken en de enige manier om de noodzaak van een geïnteresseerde bevraging aan de orde te stellen. Aangezien de democratie een fetisj heeft voor meerderheden zal die bevraging zich dan richten op de meerderheid die de onvrede kenbaar maakt via de gebruikelijke volkse platitudes, de enigen die dan nog over zijn, zijn degenen die geïntellectualiseerde platitudes hanteren. De democratie is immers een vicieuze cirkel van ideologische platitudes. Dus naar het waarom vragen zal niemand echt boeien, dan wel zwaar vervelen, behalve dan dat een ideologisch-magisch krachtig extract van pas kan komen voor demagogische doeleinden.

  3. dzjakke Dzjakke zegt:

    ALS ik al eens toevallig op de VRT uitkom, en ik zie dat De Vadder Ivan (de kostelijke) meespeelt, dan zet ik het geluid af.
    Amusant om de mimiek en gebarentaal van die man te observeren!
    Het artikel is helemaal correct, en het mocht eindelijk ook eens in de media gepubliceerd worden!

    • boy in a bubble zegt:

      Het gevaar van overacting : “it wil kill you performance.” Less is more…

    • Johannes zegt:

      Correctheid is de fetisj van boekhouders, administrateurs en andere saailingen. Vlamingen gebruiken dat woord te pas en te onpas vanwege een oprukkende saailingencultuur. Correct is iets waar via tijdelijke neutralisatie of parfumering de stank is afgehaald. Hoed u daarvoor, en hoedt u ook zich daarvoor.

      Ik kwam dit artikel ook tegen op een medium waar betaald moet worden om het te kunnen lezen. Ik zweer toch dat ik hier een artikel heb gelezen over de onzin dat men voor elke scheet nieuws moet betalen. Stel je voor, alles bij elkaar gaat er toch zeker zestig procent van je geld naar de staat, voor een goed deel van dat geld wordt dan een volksklucht opgevoerd, en voor de analyse daarvan moet je ook weer betalen. Een vernuftig systeem van werk aan de winkel houden.

  4. wim symaes zegt:

    Wat ik aan die Ivan De Vadder (ik noem hem altijd Ivan den Adder) helemaal niet mag zijn de giftige opmerkingen richting Vlaams Belang en N-VA. Een stom voorbeeld misschien op de eerste foto staat hij naast de resultaten van Vooruit en C-DV, maar amper of nooit naast die van N-VA en Vlaams Belang. En de naïeve Vlamingen blijven dat nog steeds pikken.
    VRT berichtgeving, een geschenk van de Goden en noem eens een Nederlandstalige krant die het lezen waard is.

Reacties zijn gesloten.