Cultuur dicht, maar er is nog plaats in de herberg

Met het voorgeschreven maximum van 200 toeschouwers, elke persoon of bubbel door twee lege zetels gescheiden en mondmasker op, woonden mijn goede vriendin en ik afgelopen zondag een opvoering bij van La Bohème in de Vlaamse Opera Antwerpen. Het orkest was uitgedund, ook het koor op de scène droeg een mondmasker. Spookachtig beeld. Er hing een wat bedrukte stemming, niet alleen omdat Mimi op het einde dood gaat,- dat verwachten we ook-, maar vooral omdat iedereen voorvoelde dat de boîte voor onbepaalde tijd dicht ging gaan. Het gevoel van de laatste keer, het galgenmaal.

Opera is, we moeten daar niet flauw over doen, voor een minderheid, daar komt geen volk voor op straat. En jawel, drie dagen later was de sluiting van cultuur een feit. Het zou noodzakelijk zijn om de nieuwe duivelsvariant, Omikron genoemd, af te stoppen. Maar eigenlijk voelen we het aan ons theewater: Vivaldi heeft, ondanks haar naam, niets op met cultuur, en de Vlaamse vazalstaat, ondanks al zijn pretenties, evenmin. Op naar de Warmste Week. Een volk dat niet nadenkt, maar hooguit in emotoestanden opdraaft, is altijd handiger te manipuleren.

Glühweinregering

Het opmerkelijke is namelijk, dat het expertenadviescomité -de GEMS, die sowieso altijd voor strenge maatregelen gaat- helemaal niet de sluiting van theaters en bioscopen had voorgesteld. Het was een louter politieke beslissing die vooral uit de koker van premier De Croo kwam, en opvallend weinig tegenstand binnen het Overlegcomité ondervond.

‘De glühwein heeft het gewonnen van de cultuur’’, aldus Marc Van Ranst. Nu kunt u veel zeggen over Van Ranst, maar dit is er wel op. De Vivaldiregering is alleen nog met ‘draagvlak’ bezig, met symbolische maatregelen, niet met consistent beleid, en heeft voor zichzelf uitgemaakt dat overvolle cafés en kerstmarkten minder virusverspreiding teweeg brengen dan 200 mensen met mondmaskers, geschrankt zittend in een goed geventileerde zaal.

Het gaat om méér dan theaters en bioscopen, het gaat om de chaotische dagjespolitiek die de Vivaldi-regering etaleert in het beheer van de pandemie.

Dit gebrek aan logica leverde de verbazing op van lieden die ik niet direct verdenk van operafan te zijn, zoals politicoloog Carl Devos (‘Je kan dingen niet uitleggen en dat is dodelijk voor de politiek’), virologen zoals de anders zo brave Steven Van Gucht, Sciensano-woordvoerder Yves Van Laethem, en de Franstalige epidemioloog Marius Gilbert (‘De regering verliest week na week haar legitimiteit door het wanbeheer van deze crisis’).

Effectief: het gaat om méér dan theaters en bioscopen, het gaat om de chaotische dagjespolitiek die de Vivaldi-regering etaleert in het beheer van de pandemie. En de boodschap dat cultuur, ook al is de virale impact minimaal, een dankbaar zoenoffer is. Opvallend hierin is de gedweeheid van Vlaanderen, afgevaardigd door Minister-President Jan Jambon. Volgens Pierre-Yves Jeholet (MR), minister-president van de Franse gemeenschap, gaven de Vlamingen geen kik toen het voorstel op tafel kwam om cultuurcentra, theaters en bioscopen vanaf 26 december te sluiten. Slechts drie stemmen, waaronder deze van Jeholet, sputterden tegen.

Een kost in de marge

Vlaanderen, wellicht de enige (deel)staat ter wereld waarvan de president ook cultuurminister is

Als dat waar is, is dat bedenkelijk: Jambon is toevallig ook nog Vlaams minister van cultuur en werd in het verleden wel eens in de opera gesignaleerd. Zijn affiniteit met de sector is echter minimaal, want als het erop aankomt is Jambon vooral een partisaan van het economisch discours. Dat mag, maar net daarom moet een gedreven cultuurminister tegengas geven en het opnemen voor waarden boven en buiten het economische. In een regering die zichzelf respecteert, is het ondenkbaar dat een minister-president er ook nog even cultuur zou bij nemen. In Vlaanderen kan dat wel, en het geeft ongeveer aan hoe Jan Jambon en zijn partij cultuur percipiëren: als een kost in de marge, zoals zorg en onderwijs-, die dan nog vooral aan linkiewinkies is besteed.

Het gaat om tempels van gedurfde creativiteit en bewustzijnsverruiming, voer voor de geest, kans tot herbronnen, mentale batterijen opladen.

Voor een deel is dat zelfs zo, daar heb ik al wat schrijfsels aan besteed. Toch is het sluiten van een theatergebouw iets van een symbolische dimensie, zeker als het een tegengewicht is om de cafés open te houden. Het gaat om tempels van gedurfde creativiteit en bewustzijnsverruiming, voer voor de geest, kans tot herbronnen, mentale batterijen opladen. Maar evenzeer de satirische geest van (zelf)spot en relativering die alles steeds weer in vraag stelt. Dit alles onder de noemer van de Europese culturele traditie, waarvan de N-VA de grootste verdediger zou moeten zijn. De lobbykracht van Horeca Vlaanderen maakt echter veel meer indruk op ondernemer Jan Jambon dan het gepruttel van die twee man en een paardenkop die niets bijdragen tot de economie en alleen maar geld kosten. Voor Jambon en zijn raadgevers is de Vlaamse cultuur ongeveer gestopt bij het Lam Gods -dat altijd weer tevoorschijn komt in communiqués-, en is het daarna bergaf gegaan tot bij K3.

Ook dat is niet helemaal onwaar, maar net daarom moeten we blijven gaan voor kwaliteit en moet de opera wél open blijven. Een genre dat rond 1600 in Italië ontstond, en misschien wel hét symbool is van die Europese cultuur waar de wokeness voorlopig nog geen vat op heeft gekregen, en waar gebochelde narren nog altijd zichzelf kunnen zijn. Ik spreek nu over opera, maar er zijn ook jonge mensen bezig met theateropvoeringen in wijkcentra, kunstscholen met eindejaarproducties, cultuur dicht bij de deur. Helaas, er is alleen nog plaats in de herberg. Daarom heeft de Vlaamse Opera, bij wijze van ironie, een café geopend in de foyers te Antwerpen en Gent. Stel dat daar nu zangers en een orkestje zouden optreden, dan hebben we een… Merry Christmas, Minister-President.

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee. 

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .