Waarom Herman een probleem heeft met Piet

Academische tijdingen

Nog maar net heeft de VRT ons in herinnering gebracht dat de fameuze Zwarte Zondag- waar het Vlaams Blok in 1991 uit het niets twaalf kamerzetels haalde-  dertig jaar oud is, of het is alweer Black Friday. Weekdagen die een zwarte kleur krijgen, daar moest de wokebrigade zich maar eens in vastbijten. Alleszins is die term gemeengoed geworden, en heeft niemand, ook het VB niet, er zich tegen verzet. Sommige stigma’s worden geuzennamen, het is de beste manier om ermee om te gaan.

Nu is het woord zwart in het Vlaams zeer dubbel. Je kunt er iemand van Afrikaanse komaf mee aanduiden, maar al wie van ver of dichtbij met de collaboratie te maken had, en bij uitbreiding elke Vlaamsgezinde, werd in een nabij verleden als een zwarte beschouwd. Allicht houdt de naam ‘Zwarte Zondag’ daarmee verband. Tegelijk hebben de Vlamingen in België lang een negerstatuut gehad en was het Vlaams een taal van de achterlijke inboorlingen die dringend beschaving nodig hadden. Dat maakt ons toch weer zwart, in de dubbele betekenis.

Black Friday anderzijds, uit Amerika overgewaaid als de dag na Thanksgiving waar de winkeliers met enorme kortingen uitpakken, dankt zijn naam waarschijnlijk aan een enorme verkeersknoop die ooit in Philadelphia ontstond toen alle koopjesjagers tegelijk op ronde waren. Het zag er op straat ‘zwart’ van het volk, maar hoe moet je die uitdrukking interpreteren? Als een verstikkende menigte of als een plezante drukte? En is het gezegde ‘Het zag er zwart van de Afrikanen’ racistisch of gewoon een kleuraanduiding? Of een idee van aantal? En kan een blanke massa ook ‘zwart’ zien bij voldoende dichtheid? Zo ja, is dit dan gezichtsbedrog of een reëel fysisch verschijnsel?

Cancel culture

Deze en andere belangrijke vraagstukken wenste ik voor te leggen aan een wetenschappelijk comité, maar de realiteit heeft me weer eens ingehaald. Zonet heeft rector Herman Van Goethem een open brief gepubliceerd waarin hij studenten afraadt om zich als de traditionele Piet volledig zwart te schminken, en adviseert om het te houden bij de Roetpiet, een wit ventje dat zich al een paar dagen niet heeft gewassen.

Nu wist ik niet dat studenten zich nog met Klaasfeestjes bezig hielden, ik dacht dat het iets voor kinderen was. Niet dus, het blijkt een academisch onderwerp van de bovenste plank. “Weldra is het 6 december. Naar jaarlijkse traditie rijdt de heilige Sint-Nicolaas dan per paard over de daken”, zo begint zijn encycliek. Ja, dat wisten we al, maar snel gaat het over ‘Zwarte Piet als karikaturale afbeelding van een Afrikaan’, ‘vernederende stereotypes’ en, uiteraard, dekolonisering. Heel het woke-register passeert de revue. En om zijn punt af te maken haalt hij er de niet altijd smaakvolle dooprituelen bij, die ook op de schop moeten. Alles baadt in een zeer paternalistische toon die men eerder zou verwachten ten aanzien van een middelbare scholierenpubliek. Speelt de rector in op de nivellering die zich van laag tot hoog doorzet in het Vlaamse onderwijs?

Soms denk je dat rectoren zich vooral laten leiden door de adviezen van hun communicatie-afdeling. Een universiteit leiden is vooral een P.R. kwestie geworden.

Het witwassen van Piet dus, telkenmale rond 6 december, een traditie binnen de traditie. Mijn idee: in feite interesseert zich geen kat aan deze discussie, behalve de beroepsquerulanten, maar blijkbaar moest er iets gecompenseerd worden. Soms denk je dat rectoren zich vooral laten leiden door de adviezen van hun communicatie-afdeling. Een universiteit leiden is vooral een P.R. kwestie geworden. In juli van vorig jaar ondertekende Herman Van Goethem namelijk nog een open brief, getiteld Pleidooi voor het behoud van de vrije meningcultuur, -een initiatief van ondergetekende, – die waarschuwde voor bepaalde vormen van doorgeslagen politieke correctheid die het vrije denken dreigen te verstikken. Speciaal in academische milieus.

Schaamte, haat en zelfhaat

Na de publicatie werden bepaalde ondertekenaars benaderd door de voorvechters van de vrije meningsuiting die hen met het immorele gehalte van de brief confronteerden. En of ze dat even wilden rechtzetten.  Het lijkt erop dat de rector via onder meer deze anti-Pietenbrief zijn ‘misstap’ wilde goedmaken en zo de cancel culture bevestigt. Ook zijn Leuvense collega Luc Sels doet aan dit soort warm en koud blazen. Deze witwasoperaties -oeps- gaan niet over reële maatschappelijke issues, maar over wedstrijden in morele superioriteit, die op het einde altijd door links worden gewonnen.

Ik vraag me af waarom studenten van Afrikaanse komaf zelf niet zo’n open brief schrijven, waarin ze stellen dat ze zich door de Pietfiguur beledigd voelen, dat zou ik nog kunnen begrijpen. Maar neen, het is een ‘witte’ intellectueel en academische topfiguur die zich moet schamen voor een ‘kolonialistisch stereotype’ waar vooral de Vlamingen historisch weinig deel aan hadden, zoals een historicus als Herman Van Goethem toch heel goed moet weten.

Deze witwasoperaties -oeps- gaan niet over reële maatschappelijke issues, maar over wedstrijden in morele superioriteit, die op het einde altijd door links worden gewonnen.

Het vermoeden is dus dat de rector veeleer plooide voor de ‘witte’ schaamtecultuur dan voor de zwarte woede. Deze komt er sowieso, in de andere betekenis dan. Dat er nu volgens alle voorspellingen weer een Zwarte Zondag zit aan te komen, zou alleen kunnen vermeden worden als de verkiezingen op zaterdag worden georganiseerd. Of op vrijdag, maar dan is de concurrentie met Black Friday te groot. U begrijpt: schaamte, haat en zelfhaat zijn gevoelens die in dezelfde hersenknobbel huizen. Het gebrek aan moed in de academische wereld is legendarisch. En neen, dit gaat al lang niet meer over Zwarte Piet, een volstrekt belegen discussie, maar over het vervangen van wetenschap en kritisch denken door een opgelegde pensée unique. Wat dat betekent, heeft de geschiedenis voldoende aangetoond.

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee. 

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .