De Congo-obsessie van Leopold II maakt ons nog niet tot racisten

Bedenkingen bij een tentoonstelling over een tentoonstelling

Momenteel loopt in het Afrikamuseum te Tervuren de tentoonstelling Mensentuin, waarin kritisch wordt teruggekeken op de manier hoe Afrikanen in de koloniale periode als levende curiosa werden opgevoerd. De wereldexpo van 1897 was de grote trigger: Leopold II liet toen 296 Congolezen naar Brussel overkomen, die in expodorpen werden te kijk gesteld. Zeven ervan stierven tijdens hun verblijf, vermoedelijk van de kou en een infectie. Ze kregen veel later een graf aan de kerk van Tervuren.

De tentoonstellingen kenden een groot succes: een miljoen bezoekers passeerde in de expo 1897 langs de Afrikaanse Bokrijken met echte negertjes. Niemand betwist vandaag dat zoiets respectloos is. Al bestaan er ook vandaag in Amerika indianenreservaten waar toeristen zich kunnen vergapen aan de native Americans, die daar overigens op alle mogelijke manieren munt uit weten te slaan. Een kiekje? Afdokken!

Of hoe het kapitalisme uiteindelijk iedereen emancipeert. De hamvraag is echter of de kijklustigen in 1897 iets te verwijten valt. Zij waren niet verantwoordelijk voor heel het opzet, en zelfs niet voor de achterliggende kolonialistische ideologie en de bijbehorende ‘racistische‘ typeringen. Dat was namelijk de mainstream, de pensée unique die door het systeem, de media en de intellectuele elites werd uitgedragen. Een Belgisch-francofone mainstream overigens, waarin ook de Vlamingen als untermenschen werden beschouwd. Eerlijkheidshalve dient gezegd dat er ook toen al journalisten waren die het negercircus smakeloos vonden, en dat wordt in de tentoonstelling ook vermeld. Maar ze vormden een minderheid en werden beschouwd als pretbedervers en caractériels. Toen al.

Woke-cultuur

Rode Duivels brengen de BLM-groet

Ik vind de vraagstelling belangrijk, omdat men deze tentoonstelling -op zich documentair waardevol- niet mag bezoeken vanuit een opgelegd schuldgevoel, dat is gewoon oneerlijk. Congo was primair de obsessie van Leopold II, die er zoals bekend een groot privé domein bezat, 80 keer de oppervlakte van België, waar de lucratieve rubberwinning werd opgezet en de bevolking als slaven werden behandeld, tot en met de afgehakte handjes. Officiële excuses kwamen er tot op vandaag nooit vanwege het Belgische koningshuis, overigens ook, zoals historisch bewezen, medeschuldig aan de liquidatie in 1961 van premier Patrice Lumumba. Waarvoor ik evenmin enig collectief schuldgevoel koester.

De mainstream intellectuelen bepalen wat we je mag denken, zeggen en doen, maar achteraf wassen ze hun handen in onschuld, en komen ze vertellen hoe fout je weer was.

De fameuze ‘tijdsgeest’ is niet iets dat zomaar komt aangewaaid, of zich spontaan in het volk manifesteert. Hij wordt gevormd door het politieke establishment, de media, het onderwijs en de zogenaamde opiniemakers waarvan we elke dag een mening ingelepeld krijgen. Indoctrinatie heet dat. Vandaag propageren ze niet meer het kolonialisme maar de omkering ervan, de woke-cultuur die iedereen, maar vooral gewone mannen en vrouwen, tot boetedoening aanzet voor iets waar ze schuld noch deel aan hebben. Vandaag mag u niet meer kijken naar negerdorpen, foei, maar moet u een BLM-knieval doen, zoals de paters vroeger met enige aandrang de Afrikaanse kindjes leerden bidden.

Dat is het moderne cynisme van de intellectuele elite waar filosoof Peter Sloterdijk vanaf 1980 essays over publiceerde, later gebundeld in het boek Kritik der zynischen Vernunft. De mainstream intellectuelen bepalen wat we je mag denken, zeggen en doen, maar achteraf wassen ze hun handen in onschuld, en komen ze vertellen hoe fout je weer was. Terecht leeft er vandaag een groot ongenoegen, net bij die gewone man en vrouw, voor die arrogantie. Mensen pikken het niet meer dat er voor hen gedacht wordt, en dat ze nadien toch met een soort historische schuld worden opgezadeld.

Cordon sanitaire

Filosoof Ignaas Devisch, hoofd van de Itinera-denktank 

Anders gezegd: het kolonialisme bestaat nog steeds, ook in België en Vlaanderen, maar het heeft zich nu gekeerd tegen de ‘witte’ neger, de huis-tuin- en keuken-Vlaming met zijn achterlijke brein onder de schedel en fout stemgedrag. Worden u en ik te kijk gezet in een tentoonstellingsdorp? Neen, niet letterlijk. Wel proef ik elke avond op de VRT de minachting van bwana’s genre Ignaas Devisch, nu zelfs tot hoofd van de denktank Itinera gebombardeerd. Zij halen hun neus op voor het klootjesvolk en zijn enthousiast over het cordon sanitaire waarbinnen de wilden zich kunnen uitleven zonder gevaar voor de beschaafde omgeving. Komt dat zien.

Het verschil is alleen dat steeds meer bezoekers binnen de schutskring terecht komen en fameus tegen de omheining gaan leunen.

Cordon, schutskring, reservaat, kijkdorp? Verrassend hoe dit toch weer een mensentuin wordt, mét opzichters, anno 2021. Het verschil is alleen dat steeds meer bezoekers binnen de schutskring terecht komen en fameus tegen de omheining gaan leunen. Hoe lang dat nog kan duren,- dat hangt af van de mate waarin de fameuze ‘tijdsgeest’ de leugen nog kan volhouden. De denktank denkt voor u, de openbare omroep draagt dagelijks de opiniemis op, maar steeds meer lijkt het circus zich dààr af te spelen en ontstaat er hilariteit.

Het belang van humor dus: het spektakel draait zich binnenste buiten, missiepater Ignaas Devisch wordt zelf grappig en het mikpunt van spot, samen met zijn secondanten Bart Schols en Phara de Aguirre. De cartoonisten en satireschrijvers hoeven weinig meer te doen dan de ridiculiteit van onze beschavers te tonen. Komt dat zien.

Groeten uit het paviljoen.

Johan Sanctorum: ‘Terug naar Malpertus – Over humor en satire in woketijden’. Bestel het boek en krijg het persoonlijk gesigneerd thuis geleverd!

 

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .