‘Cancelcultuur’: rector Sels ziet (eindelijk) een probleem

KUL-Rector Luc Sels op de openingszitting van het academisch jaar, 27 september

Rector Luc Sels van de KULeuven heeft in zijn openingstoespraak voor het academisch jaar de wokebeweging een veeg uit de pan gegeven. Of een veegje. Het heet dat wetenschappers moeten durven denken en de tegenspraak opzoeken. De cancelcultuur, die ijvert voor uitsluiting van academici, journalisten, intellectuelen die niet passen in het woke-straatje van de ‘dekolonisering’, gedraagt zich intolerant en vormt op de duur een bedreiging voor de vrije meningsuiting. Via de sociale media worden boycotoproepen gelanceerd en mensen ook wel fysiek bedreigd.

Dat is allemaal scherp gezien van rector Sels, dikke pluim. In maart van dit jaar nog pakte de KUL, onder druk van de Reuzegomaffaire, uit met een onvervalste woke-campagne rond diversiteit en inclusie, waar zelfs het Studentenblad Veto bedenkingen bij had: moet een kwaliteitsinstelling als de KULeuven de lat lager leggen omwille van de diversiteit? Een goed jaar geleden, op 7 juli 2020, publiceerde ik in Doorbraak een open brief die het probleem van de cancelcultuur al aan de kaak stelde. Onder de ondertekenaars bevond zich slechts één rector, namelijk Herman Van Goethem van de UA. De anderen zagen nog geen probleem of… verkozen om er het zwijgen toe te doen.

Ondertussen in de media

UA-Rector Herman Van Goethem ondertekende vorig jaar al de Open Brief over de oprukkende cancelcultuur

Allicht moet het recente statement van Luc Sels gezien worden als een poging om de schrik voor nivellering weer wat weg te nemen. Zijn collega’s treden hem schoorvoetend bij in de waarschuwing tegen de cancelcultuur. Althans Rik Van de Walle (rector UGent), die in 2019 nog de studentenvereniging KVHV sanctioneerde omdat ze Jeff Hoeyberghs hadden uitgenodigd voor een lezing. VUB-Rector Caroline Pauwels anderzijds beweert weinig tot niets te merken van de cancel culture. ‘Er zijn grotere bedreigingen dan de wokes’, stelt ze. Dat is zeker zo. Wetenschappelijke blindheid bijvoorbeeld. Deze rector, afkomstig uit de communicatiewetenschappen en niet eens in staat een uitnodiging in foutloos Nederlands te versturen -waar ze bovendien geen enkel probleem in ziet- is zelf een exponent van de nieuwe nivellering naar onder.

De mainstreampers bekijkt de verklaring van Luc Sels met Argusogen en geeft blijk van een weinig kritische houding tegen de cancelcultuur: de woke jongens en meisjes zitten namelijk in de redacties zelf. Vorig jaar nog, een paar dagen na de publicatie van hoger vermelde Open Brief, probeerde De Standaard te bewijzen dat de cancel culture niet bestaat. Die term zou, ik citeer, ‘… uitgevonden zijn door extreemrechts om progressieve krachten in stilte bezig te houden en zwart te maken’ (Jeroen Struys in ‘Cancel culture gecanceld’, DS, 10/7/2020). Let wel, het betrof hier de analyse van een DS-redacteur, niet zomaar een opiniemaker.

Het voortschrijdend inzicht bij een krant als DS verloopt enorm traag. Of noem dit maar gewoon desinformatie.

Vandaag is DS wat voorzichtiger geworden, je zegt zomaar niet dat een KUL-rector uit zijn nek kletst. Wel probeert diezelfde krant onder de veelzeggende hoofding ‘‘Geen sprake van cancel culture aan de universiteit’ studenten te vinden die het licht van de zon ontkennen. Helaas geven de meesten Luc Sels gelijk, behalve iemand van de actiegroep Undivided die sterk bij de woke-beweging aanleunt. Zij leveren meteen ook de kop van het artikel. Om u maar te zeggen: het voortschrijdend inzicht bij een krant als DS verloopt enorm traag. Of noem dit maar gewoon desinformatie.

Op de VRT-webstek zit men al even verveeld met de kwestie. Men laat de proffen Stijn Baert (UGent) en Philippe Van Parijs (UCL) aan het woord, die ook weer rector Sels bijtreden, maar zelf beweren weinig last te hebben van de woke-intimidatie, terwijl ze wel weten van ‘klachten’ bij collega’s. Roddeljournalistiek op niveau. Kon de VRT die dan eens niet aan de tand voelen? Of hield men daar de kaken op elkaar uit schrik?

Obscurantisme

De academische stoet gaat uit

Het is dus warm en koud blazen in de mainstream media en de openbare omroep, én op de universiteiten zelf. Toch constateren insiders een groeiende cultuur van fanatisme en morele zuiverheid, vooral onder de studenten, een tendens waar docenten met lichte verbijstering tegen aan kijken. Alles wat ‘wit’ is moet weg, een slagzin die bizar genoeg, in hoofdzaak door zeer witte kinderen wordt uitgedragen die zelf geen spetter Afrikaans bloed in de aderen hebben.

Waarom zijn menswetenschappers zo traag in het detecteren, benoemen en interpreteren van intellectuele verloedering?

Het gaat bij de woke-beweging dan ook om collectieve zelfkastijding in een tijd waar echte kennis van de geschiedenis sterk achteruit gaat, en er grote leemtes ontstaan op gebied van taalvaardigheid, logisch inzicht en algemene culturele background. Dit is onder meer een cultus van het niet-weten, ook wel obscurantisme genoemd. Van daar dus de gerechtvaardigde vrees voor nivellering en kwaliteitsverlies van het hoger onderwijs. Waarom zijn menswetenschappers zo traag in het detecteren, benoemen en interpreteren van intellectuele verloedering, zelfs als die een bedreiging vormt voor hun persoonlijke autonomie? Eén reden: omdat ze voor een deel mee in het woke-bad zitten.

Een tweede reden: het dinosaurusgehalte van de unief. Universiteiten zijn gewoon geen oases van het vrijdenken, ook al beweren ze zelf van wel. Ook de wetenschap is een instituut, universiteiten zijn bureaucratische machines met een sterke hiërarchie en grote inertie. Onderzoekers moeten gehoorzamen aan proffen of ze mislopen hun benoeming. Ze moeten braaf de wetenschappelijke mainstream volgen en vooral niet proberen intellectueel creatief uit de hoek te komen. Het beeld van de vrije onderzoeker is helaas een illusie, althans op de universiteit. In weinige biotopen is de sociale controle zo sterk en het conformisme zo aan te bevelen.

Sociale verdringing

Wij willen een wereld die onze Afrikaanse helden eer aandoet' — Column —  Sociaal.Net‘Wie niet voor ons is, is tegen ons’

Binnen de studentenpopulatie is de sociale druk nog groter. Je moet al een Don Quichotte zijn om tegen de stroom en de nieuwe pensée unique in te gaan. Mede dankzij de media, maar ook de reclamewereld en de politieke mainstream, wordt de jacht op racisten verbreed tot een jacht op andersdenkenden. Wie het over cancel culture heeft, is dan effectief een extreem rechtse mol. In mijn studententijd aan de VUB bepaalde het extreem-linkse Amada (nu PVDA) het discours en werd ik zowat gevierendeeld als ik sprak over een ideologische monocultuur.

Nu speelt zich hetzelfde af, nieuwe wijn in oude zakken: een activistische minderheid van postpubers, met niet al te ontwikkelde frontale kwabben, die met veel lawaai de intellectuele agenda bepalen en de vrije meningsuiting kordaat afblokken. Het oogmerk is een sociale verdringing, waarbij het tactisch devies luidt: ontmoedig mensen met een eigen mening, pest ze desnoods weg, en hou de geïndoctrineerde meelopers over. Wat dat betekent voor de kwaliteit van de aankomende elite hoef ik u niet duidelijk te maken.

Het tactisch devies luidt: ontmoedig mensen met een eigen mening, pest ze desnoods weg, en hou de geïndoctrineerde meelopers over.

Andermaal, – en meteen zijn we bij het onderwerp van mijn nieuw boek rond humor en satire,– blijkt dat de wetenschap op zich niet borg staat voor het vrijdenken. We hebben niet alleen een wetenschap nodig, als instituut, maar ook een vrolijke wetenschap, in de betekenis die de filosoof Friedrich Nietzsche eraan gaf: de onbedwingbare spotlust van de satirische mens die alles in vraag stelt en voor wie niets heilig is. Geen religieuze beneveling, maar ook geen pseudo-religieus hokjesdenken, politiek correcte fatsoensrakkerij of journalistieke mainstreamcultuur.

Het ‘recht op beledigen’, het belang van een hekelpers: binnen een paar jaar zal er wel een rector op het idee komen dat dit ook tot de vrije meningscultuur behoort, en er misschien wel de essentie van is. Dat is het meest positieve scenario, het traag voortschrijdend inzicht. In het andere geval duiken we echt de nieuwe middeleeuwen in, brandstapels inbegrepen. Aan allen nog een aangenaam academiejaar gewenst.

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .