Wokeness of de nieuwe domheid

curryworst

Het virus poco 2.0 wordt dominant

U hebt het vast al vernomen: Volkswagen gaat zijn legendarische curry-bratwurst bannen. Die worst was even iconisch als bijvoorbeeld de kever en een vast onderdeel van het kantinemenu in alle Duitse vestigingen, zelfs apart verkoopbaar als onderdeelnummer 199 398 500 A. De officiële uitleg is dat het bedrijf gezonder voedsel wil aanbieden aan zijn werknemers en dus de vegetarische toer opgaat. Er spelen echter vermoedelijk ook ideologische motieven: de worsten worden van puur varkensvlees gemaakt en dat is niet halal.

Het is ook grappig en ongeloofwaardig dat de hoofdspeler van het fameuze dieselgate schandaal (het programmeren van de dieselmotor zodat die op de testbank gunstigere uitstootwaarden geeft dan in werkelijkheid) zich ineens zou bekeren tot een gezondheidspolitiek die zelfs gewone vleesworsten bant. Halalisering dus, maar breder ook een verwoking, het toetsen van alles aan über-politiek correcte maatstaven waarbij racisme en seksisme (de vorm en afmeting van de worst!) de dooddoeners vormen. Even het geheugen opfrissen.

Van Pipi Langkous over Buffalo tot Zwarte Piet

RoetpietGedekoloniseerde roetpiet

De woke-ideologie, overgewaaid uit de Amerikaanse universiteiten, is eigenlijk een straffere variant van het klassieke politieke correctheidsvirus (poco 1.0), dat sinds de jaren 70 van vorige eeuw opgang maakte, niet toevallig parallel aan de instroom in Europa van Maghreb-migranten. De mutant poco 2.0 is niet meer gebaseerd op fatsoen en zelfcensuur, maar op een fanatiek uitsluitingsdenken (cancelling), werkzaam als  een permanente zuiveringsoperatie. Ik gebruik bewust virologische termen: het is een besmettelijk verschijnsel dat steeds extremere varianten oproept.

Vooral het koloniale verleden is een steen des aanstoots die leidt tot een permanente heksenjacht op ‘racistische’ relicten. De dood in mei 2020 van de kleurling Georges Floyd, omgekomen tijdens een uit de hand gelopen politie-optreden in Minneapolis, was de finale trigger voor de BlackLivesMatter-beweging. Vanaf dan werd racisme een dooddoener die in alle mogelijke contexten daders kon opleveren. Vooral witte oudere hetero mannen zijn aangeschoten wild.

Het is een beweging die zodanig overdrijft in de ernst dat ze zichzelf aan de lopende band schijnt te parodiëren.

De wokes gingen zich, meer nog dan poco 1.0, focussen op taal, levensstijl en attitudes van Jan en alleman, zich bemoeien met de kleur van kleurpotloodjes, straatnamen, tot en met ‘toxische’ uitdrukkingen als zwartrijden of iemand de zwarte piet doorspelen. Het is een vorm van paranoïde hysterie verpakt als ‘dekolonisering’. Een amalgaam van op zich redelijke vraagstellingen, -zoals de rol van Leopold II als privé-eigenaar van Congo Vrijstaat-, wordt vermengd met groteske discussies rond de huidskleur van de vertaler van een zwarte Amerikaanse schrijfster (de kwestie Amanda Gorman), het idee om kinderen te verbieden nog cowboy-en-indiaan te spelen (een serieus voorstel van de Gentse Groen-schepen Tine Heyse), de ontmaskering van de Buffalo-mascotte van voetbalclub AA Gent, tot en met de ban van de veel te blank-Germaans ogende Pipi Langkous. Een normaal mens schiet dan in de lach, een foute reflex want dat vergroot nog de pijn van de slachtoffers.

In mijn nieuw boek over humor en satire besteed ik ruim aandacht aan het verschijnsel. Wokeness is zo onnoemelijk serieus, dat het grappig wordt. De naam alleen al, de wokes, de ‘ontwaakten’, alsof de wereld voor hen heeft geslapen. Het is een beweging die zodanig overdrijft in de ernst dat ze zichzelf aan de lopende band schijnt te parodiëren. Sommige voorstellen lijken zo absurd en van de pot gerukt dat men soms denkt dat het allemaal een geënsceneerde grap is die ooit eens uitkomt. Quod non: het is allemaal doodernstig, want in een universum vol slachtoffers van discriminatie aan de ene kant en ‘witte’ daders aan de andere kant, is geen plaats voor humor en relativering.

Net door dat taboe zijn de sociale media de plek geworden waar de echte en de valse wokes door elkaar lopen: er wordt nogal wat af geparodieerd en dat leidt soms tot hilarische situaties. Als ik op Twitter bij wijze van kwinkslag het voorstel lanceer om de benaming ‘zwart gat’ in de sterrenkunde af te schaffen wegens te koloniaal-racistisch, of dat de dwarsbuis op herenfietsen moet verdwijnen als seksistisch fallussymbool, dan krijg ik applaus van de ontwaakten, boe-geroep van de tegenstanders, en slechts een minderheid van 10% heeft de mop door en schiet in een lach.

De flagellanten

flagellantenDit is voer voor cultuurfilosofen. Specialist Matthijs van Boxsel, die het fenomeen van de domheid al gans zijn leven bestudeert, definieert het als ‘de zelfdestructieve kracht die in ons zit, de manier waarop we onszelf voortdurend dwarsbomen’, en verwijst in dat verband juist naar de koloniale schaamte die bijna masochistisch wordt. Je moet het verleden niet ontkennen, maar het moet ook ons denken en doen niet zodanig beheersen dat we niet meer tot de orde van de dag overgaan.

Hij heeft het dus eigenlijk over de wokes zonder ze te benoemen, zo slim is hij wel. Ze doen denken aan de middeleeuwse flagellanten, de geselbroeders die in karavanen rondtrokken en zichzelf met de zweep bewerkten om Gods genade af te smeken tegen de heersende pest. Later zou blijken dat ze door dat rondtoeren mee verantwoordelijk waren voor het verspreiden van de Zwarte Dood. De domheid in volle glorie, de religieuze logica is nooit ver weg.

Het middeleeuws karakter van de wokeness toont alleszins hoe irrationeel die beweging is, en in feite zelfs immoreel als het gaat over de verspilling van middelen. Het is niet eens onschuldige, infantiele domheid maar kwaadaardig obscurantisme. Terwijl we al onze grijze hersencellen nodig hebben om de enorme uitdagingen van deze tijd aan te gaan, zoals epidemieën, klimaatopwarming, overbevolking, zijn er dus een hoop mensen, verontrustend genoeg vooral jongeren, die zich aan het verleden vastklampen om een schuld- en schaamtecultuur te belijden die ons vandaag geen sikkenpit verder helpt, integendeel, het is puur verlies van tijd en energie. Niet dat domheid een monopolie van links is. Aan de rechterzijde vindt men de destructieve domheid bijvoorbeeld bij de antivaxxers en hun van de pot gerukte complottheorieën.

Vermits reclame en marketing leven van de menselijke domheid, gaan ze helemaal mee in de wokeness gekte.

Mannen zetten trots opzij en kopen damesfiets - De Standaard MobileVooral oudere witte hetero-mannen moeten de dwarsbuis bannen

Noteer nog dat de achteruitgang van het onderwijsniveau, lager, middelbaar én hoger -die drie hangen aan elkaar-, de wokeness als domheidsverschijnsel in de kaart speelt. Mensen met een geringe algemene kennis, een lamentabele leescultuur, en een absoluut onvermogen om nog maar een zin foutloos te schrijven, zijn niet in staat tot kritisch denken, en ook niet tot het produceren van een satirische kijk op heel het menselijk theater.

Dat van die herenfietsen is trouwens helaas geen grap: de genderneutrale fiets is in opmars zodat ook queers eindelijk eens zonder problemen in het zadel kunnen springen. Probeer daarbij serieus te blijven. Zo’n gekheden leveren ook winst op voor slimmeriken, dat is een deel van het succesverhaal. Vermits reclame en marketing leven van de menselijke domheid, gaan ze helemaal mee in de wokeness gekte. Van de Coca-Cola reclame tot de kledingketen JBC die jongens- en meisjeskledij afschaft wegens ‘seksistisch’. Allen daarheen. Het kapitalisme ruikt domheid vanop uren afstand, het is hét systeem waarin intelligentie zichzelf beloont ten koste van de stupiditeit en de meeloperij.

En zo zijn we weer bij de verbannen curryworst: bezitters van een VW-diesel met foute software, die zich bedrogen voelen en van plan waren om schadevergoeding te eisen, kunnen nu als goede deugmensen vrede nemen met een gratis Vege-Wurst cataloognr. 199 398 500 V. Bitte schön, ganz dekolonisiert. Hoor ik daar iemand lachen?

Het boek van Johan Sanctorum ‘Terug naar Malpertus – Over humor en satire in woketijden’ verschijnt in september bij Uitgeverij Doorbraak. 

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .