Kim komt terug: de triomf van het nepnieuws

Wat de come-back van Kim Clijsters en het voortbestaan van België gemeen hebben

Kim

Er zijn zo van die toevalligheden die té toevallig zijn om nog als toeval geklasseerd te worden. Op haar 36ste, net in een periode dat zowat alle koffiedikkijkers de implosie van de nv België voorspellen, kondigt gewezen tenniskampioene Kim Clijsters haar comeback aan, de tweede al in haar carrière. Daar is op zich niets mis mee, als je het voelt kriebelen moet je sporten. En als Abba, Noordkaap, Sven Gatz en Helmut Lotti uit de dood mogen herrijzen, waarom dan niet dit tenniswonder waarvan de robuuste, bijna Rubensiaanse volheid mooi afstak tegen het schriele lijfje van haar Waalse tegenhanger, Justine Henin?

Verhalenfabriek

Pan_Kim

P.P. Rubens: Pan en Syrinx (1617)

In het dagblad De Tijd horen we een ander geluid. De comeback van Kim wordt geregisseerd in samenspraak met productiehuis De Mensen dat voorheen ook al een serie rond Sven Nys opzette. Het bedrijf is een vast leverancier van een hele rist entertainment-programma’s aan zowel de VRT als VTM, van Blokken tot Tomtesterom en is, o ironie, sinds februari van dit jaar in Franse handen geraakt via productiehuis Newen.

Zo’n productiehuis draait op het verzinnen van telkens weer nieuwe hypes, concepten die in snel tempo uitgetekend en verkocht worden aan mediabedrijven. Er wordt actief gezocht naar thema’s en personen met een hoge human-interest-waarde: het wordt dus een ‘verhaal’ dat vooral in de media, meer bepaald de televisiewereld, zijn beslag krijgt, met liefst veel echo’s in de papieren en digitale pers. Al zes maanden zijn ze naar het schijnt aan het draaien. Kims rol van moeder-sportvrouw wordt daarbij stevig in de verf gezet, als in een Pfaff-documentaire, haar drie kinderen (11, 5 en 2) mogen zich verwachten aan een stevige sliert camera’s overal en op alle plaatsen. Toevallig bestaat Kind en Gezin ook honderd jaar.

‘Zelfs al wordt de ondertussen nog molliger geworden Kim met een hijskraan op de tennis court gedeponeerd, en slaat ze met haar racket alleen maar wat vliegen dood, dit wordt een gigantisch succes omdat de verhalenschrijvers dat nu eenmaal zo willen.’

Financieel heeft de gewezen kampioene dat gedoe niet nodig, maar de manager van Clijsters, Bob Laes, vond de tijd rijp om een verhaallijn nieuw leven in te blazen die natuurlijk ook wel een belangrijke financiële return oplevert. Effectief, Kim heeft een palmares om U tegen te zeggen en heeft voldoende dollars (de heersende munt in die sport) bijeen getennist om zorgeloos te leven, zich aan haar gezin te wijden en haar tennisschool in Bree open te houden. Maar er zijn dus producers en managers, er is televisie, Netflix en de papieren reutemeteut in het zog die het allemaal verslaat. Allemaal mensen die ‘verhalen’ nodig hebben, niet meer de soap van voorheen maar reality-soap waarin menselijke marionetten heel nauwkeurig het voorgeschreven scenario volgen. Ook als ze Kim Clijsters heten en uit pure ijdelheid meestijgen in de opgelaten ballon.

Ik verzeker u: zelfs al wordt de ondertussen nog molliger geworden Kim met een hijskraan op de tennis court gedeponeerd, en slaat ze met haar racket alleen maar wat vliegen dood, dit wordt een gigantisch succes omdat de verhalenschrijvers dat nu eenmaal zo willen. Het is meteen ook een nieuwsfeit van de eerste orde, waar VRT NWS uitvoerig aandacht aan wijdt, want dat productiehuis DeMensen beweegt zich mooi in een grijze zone van entertainment, informatie en epiek. Reality-tv is daarvan de gemene noemer: in haar keuken, slaapkamer, aan de schoolpoort, en uiteraard op en rond de gravel, overal zullen we Kim kunnen volgen en meeleven met haar remonte. Nieuwer kan nieuws niet zijn.

Versoaping

Afbeeldingsresultaat voor Hanne danstMaar wat is nu de relatie met de lamentabele toestand van België, behalve dat Kim Clijsters zich zoals de meeste sportlui altijd hevig tricolore heeft geprofileerd? Wel, ik gebruik in mijn boek ‘Na het journaal volgt het nieuws’ over de Vlaamse media het woord verhalenfabriek, om aan te duiden dat de audiovisuele industrie én de mainstream media in laatste instantie niet zozeer (objectieve) informatie willen brengen, maar liefst van al zelf nieuws willen maken. Dat is veel makkelijker, men heeft de regie in handen en men hoeft geen reporter meer naar het andere eind van de wereld te sturen.

‘Uiteindelijk krijgen we geprefabriceerd nepnieuws aangeboden, verpakt als exclusieve heet-van-de-naald-informatie.’

Die verschuiving is o.m. zichtbaar in kleine versoapingsfenomenen zoals de dansende Hanne, de pianospelende Thomas, en Rudy-de-weldoener, maar het gaat om een heel breed proces dat nieuws vooral wil linken aan in-huis-gemaakte sensatie en entertainment, bij voorkeur rond celebrities natuurlijk, zodat mensen niet echt geïnformeerd hoeven te worden. Dat scheelt een pak kritische massa, vervelende vragen en behoefte om achter het decor te kijken.
Want vergis u niet, dit is allemaal decor en façade. De nieuwsfabriek is een verhalenfabriek en de verhalen zijn de noodzakelijke output van de media-industrie. Uiteindelijk krijgen we geprefabriceerd nepnieuws aangeboden, verpakt als exclusieve heet-van-de-naald-informatie, en heeft de come-back van Kim een hoog Thuis– en Familie-gehalte. Terwijl er tegelijk heel serieus door sportjournalisten en straks ook gewone verslaggevers over wordt doorgeboomd.

Fata morgana

Afbeeldingsresultaat voor Pieterjan De Smedt

Pieterjan De Smedt

En nu ga ik u iets voorspellen: binnen een of twee maanden maken we ook de come-back mee van de nv België, in een of andere vorm. Een zakenkabinet, een geheim NVA-PS conclaaf in een of ander driesterrenetablissement, een Europese deus ex machina, Vincent Kompany for president, weet ik veel. Er zal uit de politieke toverhoed een tricolore konijn tevoorschijn komen waarbij vergeleken de wedergeboorte van Kim Clijsters een bagatel is. Door zowat alle analisten is deze staat dood verklaard, en net dat is de voorwaarde om te herrijzen. De reden? Pieterjan De Smedt, pars pro tot van de hele Wetstraatjournalistiek. Wat moeten die mensen beginnen zonder België, het land dat nooit klaar is met zichzelf, zichzelf steeds weer moet uitvinden, en bemand wordt met hilarische creaturen à la Didier Reynders, kandidaat Eurocommissaris en nu verdacht van corruptie?

De zaak wordt dus hoogdringend. Als België dood is, sterft er een complete lokale nieuwsindustrie, die zich uitstrekt van de VRT over VTM tot DS, DM en tutti quanti. België is voor hen het perfecte canvas waarop alle mogelijke fata morgana’s kunnen geprojecteerd worden, het is een paradijs voor nieuwsfabrieken, productiehuizen, duidingsprogramma’s, talkshows, politicologische koffiedikkijkers. Alles bijeen een massa hoogwaardige jobs voor de mensen die voor de rest nergens voor deugen. Er is natuurlijk de link met het Belgische surrealisme, de neiging naar het groteske en de overdrijving, bij Rubens al merkbaar, maar heel de ontstaansgeschiedenis van dit land baadt in een sfeer van burleske mythomanie, met het koningshuis als middelpunt en de flatulerende lippen van La Muette de Portici als bron van de nationale hymne. En het voetbal, de Rode Duivels en Jupiler als sacramenten van een volksreligie.

‘Er zal uit de politieke toverhoed een tricolore konijn tevoorschijn komen waarbij vergeleken de wedergeboorte van Kim Clijsters een bagatel is.’

Dezelfde scenaristen die de comeback van Kim Clijsters verzinnen, zullen dus ook de wedergeboorte van België in scène zetten, en wij zullen er naar gapen als konijnen naar een lichtbak. Sterker nog: het exploot van Kim is het voorprogramma van de grote vertoning die als helend en hoopgevend zal worden voorgesteld door de soapschrijvers van dienst. En dan is ze dat ook: de waarheid is wat het journaal brengt.

Een getalenteerde jongen is dat, die Pieterjan De Smedt, die ooit eens een open brief schreef naar Paul Magnette met de smeekbede om toch ook eens een VRT-studio met een bezoek te vereren. En het PS-boegbeeld verweet dat die weigering ‘on-Belgisch’ was. Kijk, daarin verraadt de journalistiek haar echte agenda: zonder figuren als Magnette geen Wetstraat, en zonder Wetstraat geen België, en zonder België geen nieuws. Het VRT-interview moet de waarheid niet brengen, het moet vooral de soap doen voortgaan, en liefst in de richting dat de redactie die heeft voorgetekend.

De omgekeerde wereld? Ach neen, dat hangt er allemaal van af hoe u het bekijkt. Plato geloofde nog in een ‘echte’ wereld versus een illusoire. Wij zijn al lang geëvolueerd tot een complete verwisselbaarheid tussen schijn en realiteit. En als we allemaal figureren in een fata morgana zijn we natuurlijk zelf ook spookbeelden zonder daar erg in te hebben. Met deze geruststellende gedachte laat ik u genieten van een mooie nazomer. Met, jawel, een Sanctorum-comeback als uitsmijter.

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee.

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

7 reacties op Kim komt terug: de triomf van het nepnieuws

  1. Roel Janssens zegt:

    Ondertussen zwijgt de VRT al 2 dagen over de peiling van HLN die in feite zegt dat het einde van België nu wel heel dichtbij komt.

  2. Rainer zegt:

    Succes Kim.

  3. Yvo G. zegt:

    Met katten gooien mag niet, en vliegen met een tennisraket doodmeppen wel? Maar nu ben ik op alle slakken zout aan het leggen. Alweer een heerlijk artikel.

  4. Daniel Stordeur zegt:

    ceci n’est pas une état …

  5. Marc zegt:

    Brave New World, steeds meer…

  6. moniekmp zegt:

    Ik vond het al heel raar dat zowel op VRT als VTM het nieuws geopend werd met de comeback van Clijsters. Is dàt het nieuws van vandaag dacht ik, want na Clijsters kwam de voetbalmijnheer die sjoemelde en nadien ben ik weggezapt. Op zoek naar Nieuws.

  7. Jan zegt:

    Hoeveel duizenden medewerkers moeten in dat circus bezig gehouden worden? Moet je nu echt niets kennen om tegenwoordig journalist te spelen?

Reacties zijn gesloten.