Het zwarte gat van Martine Tanghe en de troost van de sterrenkunde

‘Een mijlpaal in de wetenschap, een historisch moment, ontdekking van iets wat door geleerden als een monster wordt omschreven’: het was voorpaginanieuws op alle kranten, dat ‘gefotografeerde’ zwart gat in het centrum van melkwegstelsel M87. Acht radiotelescopen, op de planeet verspreid, hadden onder de naam Event Horizon Telescope (EHT) de krachten gebundeld om dat kosmisch kiekje te realiseren. In een groteske persconferentie eiste de Europese Commissie, bij monde van Carlos Moedas (commissaris voor Onderzoek, Wetenschap en Innovatie) de primeur schier helemaal op, en rondde af met een surrealistische vergelijking tussen het Zwarte Gat en… de Brexit.

Even fysica voor dummies, wat is een zwart gat of een black hole?  Het eindstadium van een ster waarvan de massa nog een speldenkop groot is, een schier oneindig zwaar gravitatieveld dat alles opslokt, ook de lichtstralen er rond, en volgens Einstein meteen heel het ruimte-tijd-continuüm. Het is dus niet zwart, we zien het als zwart, er zit van alles in en eventueel zou het de doorgang kunnen zijn naar een ander universum. Dixit de vorig jaar overleden Stephen Hawking, notoir liefhebber van zwarte gaten.

Een date die eindelijk doorgaat

Daarover gesproken. Gisteren was de foto natuurlijk ook groot nieuws op het VRT-journaal, temeer daar men bij de redactie tijdens de Paasvakantie, ook wel kleine komkommertijd genoemd, met de spreekwoordelijke vingers zit te draaien. Een zeer ernstige professor, waarvan de naam me nu even ontsnapt, kwam een even ernstige uitleg geven over het fenomeen, hoe dat zwarte gat werkt, hoe moeilijk het wel te fotograferen was, enz. En wat zag ik, toen het item werd afgesloten en de camera draaide? Glinsterende pretoogjes bij nieuwsanker Martine Tanghe. Nauwelijks onderdrukte leut of misschien nog andere emoties. What the f*ck?

U weet dat haar man, oud-journalist Jos Van Hemelrijck, onlangs is overleden, reden waarom ze overigens helemaal in het zwart gekleed was bij haar eerste heroptreden. Opeens begreep ik dat de gniffelende Martine via dat zwarte gat-verhaal haar overleden levensgezel groette, maar haar tintelende ogen verraadden ook binnenpretjes over bedgeheimen en andere associaties die zo’n black hole oproepen, ook bekend onder de bijnamen porta nigra, anus diaboli  (duivelskont, satanische omkering van agnus dei, Lam Gods) en la fin du monde (spiegelbeeld van l’origine du monde, het fameuze schootschilderij van Gustave Courbet). Het was een ontroerend moment dat wellicht het grootste deel van de kijkers ontging, die mix van rouw, troost, humor rond hét raadsel van de moderne sterrenkunde.

Hetzelfde speelde zich even later, in een nog frivolere setting, af toen in Terzake het thema zoals gewoonlijk nog eens werd opgewarmd. Ditmaal met Annelies Beck als anker die, toen ze het over ‘een zwart gat’ had, met haar armen een niet mis te verstaan gebaar maakte en werkelijk een uitproesten nauwelijks kon onderdrukken. Op de vraag aan professor in de astrofysica Heino Falcke, wat die ontdekking nu eigenlijk voor ons hier op aarde concreet kon betekenen, ging die die daar helemaal in mee door het te vergelijken met een date die eindelijk doorgaat. Vul zelf verder in.

Een opening

Dit maar om te zeggen dat heel dat gedoe rond het gefotografeerde Zwarte Gat een late aprilgrap is, en wetenschappelijk absoluut irrelevant. Het plaatje zegt niets meer dan wat al bekend was en berekend als wiskundig begrip. In de astrofysica is zichtbaarheid nauwelijks van tel. Het fenomeen is overigens met radiotelescopen waargenomen, dus geen fotografie in de klassieke zin, de signalen werden nadien computergewijs omgezet in een ‘normaal’ beeld. Misschien is het zelfs maar een trucage, zoals volgens sommige complottheorieën de eerste maanlanding in 1969 in de nachtelijke Arizonawoestijn werd opgenomen om de Russen te verbluffen.

Maar daar gaat het ook niet om. De tintelende oogjes van Martine waren voor mij de essentie van dit verhaal. We hebben dat zwart gat nodig als mysterie, voorwerp van oneindige speculatie en, jawel, object van verlangen, hoop en troost. Datgene wat ons ontviel, de dierbaren die we missen, het Tanghentiaal moment waarop het hemelrijk zich even toont, niet als licht dus, geen onnozele kosmische lamp, maar als datgene wat alle licht in zich opneemt en vermoedelijk de doorgang is naar een tegenwereld. Dat religieus moment, in een tijdperk waar alle sacraliteit zoek is en er enkel nog religieus fanatisme rest, moet dan toch op het konto van de wetenschap worden geschreven.

En tenslotte wijst het contrast tussen de serieuze professoren en de haast giechelende journalistes op een humoristisch-erotische opening in dit verhaal waardoor ik de VRT-nieuwsdienst toch nog enig krediet geef. Het zijn momenten die niet geregisseerd zijn en niet aan de traditionele poco-dwang onderworpen. De boodschap schijnt dan toch te zijn dat het hier te doen is, en niet ginderachter, en dat de dichtst bijzijnde zwarte gaten de leukste zijn. Ik wens Martine dan ook snel een nieuwe Jos toe.

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

2 reacties op Het zwarte gat van Martine Tanghe en de troost van de sterrenkunde

  1. iouhsdvouisdhpoeyjuiogydvuigouyjok zegt:

    Opletten momenteel met zoekopdrachten naar “gigantisch zwart gat”. Alle resultaten die ik krijg gaan over astronomie.

  2. kukeluku! zegt:

    Nog een andere interpretatie van het zwart gat : un trou noir à Paris… Consommez! en Choron (van Hara Kiri) doet ook mee : Qu’ils crèvent! Rarara, op wie heeft men het ‘gemunt’, en wie bengelt er aan de boom? Slechte tijden voor politici…
    https://solutions-alternatives.org/un-trou-noir-a-paris/

Reacties zijn gesloten.