Hoe geldig stemmen: een handleiding door J.S. Bach

Bachvrouw3

De vraag of we straks zouden gaan stemmen en voor wie, kan niet los gezien worden van de vraag of we harmonisch dan wel gelijkzwevend gaan stemmen. Ik verklaar me nader.

In de oudheid hadden de wijsgeer Pythagoras en zijn gezellen al uitgekiend dat wij klanken en intervallen willen horen volgens natuurlijke getalverhoudingen. Als je een snaar van een instrument met de helft verkort, klinkt die bijvoorbeeld een octaaf hoger. In die zin zijn ook andere intervallen gekenmerkt door natuurlijke breuken: een grote terts meet bijvoorbeeld 5/4 van de grondtoon, een kwint 3/2. Dat betekent wel dat een hele of een halve toonsafstand niet altijd gelijk is, je hebt grote en kleine, maar twaalf halve tonen geven dus samen altijd het octaaf.

LOrigine-du-monde-de-Gustave-Courbet-1-696x365

Gustave Courbet: ‘L’origine du monde’

Speelt men een melodie en akkoorden volgens die ‘reine’ verhoudingen, dan klinkt dat heel natuurlijk en oorstrelend, gesteld dat je het instrument in kwestie kan bespelen natuurlijk. Sinds de oertijd hebben alle fluiteniers, tokkelaars en strijkdiensten zich op die intuïtieve wiskunde toegelegd, muziek genoemd. Het merkwaardige feit dat getallen kunnen strelen, schept een speciale band met de natuur, die we maar meteen vrouwelijk zullen noemen: een machine met vele knopjes die niemand ooit kan beheersen maar die we mits veel oefenen wel kunnen laten zingen, vibreren, door de juiste knopjes te bedienen. Onregelmatigheden blijven haar eigen. Soms heeft ze echt haar kuren en laat ze het helemaal afweten, leer ermee leven.

In elk geval is haar natuurlijke cyclus bepalend voor ons denken en doen, en laten de getallen van moeder Natuur niet met zich sollen. Anders orkanen en ander onheil. Onder haar balkon willen we dus zingen, liefst bij maanlicht, want dat de maan er voor veel tussen zit hadden we al lang door. Haar bezingen is dus ook altijd een beetje paaien, én hopen dat de reine klanken onze band met het universum onderhouden of herstellen. Muziek als genees-kunde, heling, religie, ja, zo zag naturist en feminist-avant-la-lettre Pythagoras dat. Mannen kunnen goed rekenen, maar de getallen wijzen veel verder, ergens diep het universum in waar alles vandaan komt, ook wel genoemd l’Origine du Monde.

Maar in de 16de eeuw, met het doorbreken van de moderne wetenschap, begonnen pientere heren die relatie met de natuur in vraag te stellen. Is de mens niet geroepen om haar te beheersen, eerder dan haar te aanbidden, te bezingen en ons haar nukken te laten welgevallen? Het opkomende rationalisme verbreekt de metafysische band met de natuur en wil beheersen, onderscheiden, snijden, in vakjes opdelen, catalogeren, homogeniseren, op sterk water zetten

Das wohltemperierte Weib

Wohltemperiert

Een bladzijde uit ‘Das wohltemperierte Klavier’

En kijk: net in die periode wordt ook nagedacht over dat Pythagoreïsche toonsysteem: is het niet handiger om een octaaf gewoon in 12 gelijke delen te knippen, halve tonen dus, die allemaal even veel van elkaar verschillen? De vader van Galileo Galileï piekerde er al over, tot grote wiskundigen als de Bruggeling Simon Stevin er zich mee gingen bemoeien en definitief kozen voor de zogenaamde gelijkzwevende temperatuur. Een toonladder die dus een beetje vals klinkt voor wie een goed gehoor heeft, maar wel met regelmatige intervallen. En vooral: met dat systeem kon je in alle toonaarden spelen, het maakte niet uit met welke noot je begon. Sommige freaks hielden aan het oude systeem, kwalitatief beter, mooier, maar dus een beetje eigenzinniger. Helaas, de nieuwe stemwijze werd alsmaar populairder, al zworen vooral violisten en andere vingermuzikanten nog steeds bij het oude systeem.

Met de komst van de piano (en haar voorloper de klavecimbel) wordt het pleit definitief beslecht in het voordeel van de zogenaamde gelijkzwevende temperatuur: tussen twee witte toetsen (hele tonen) heb je maar één zwarte, in welke toonaard je ook speelt. Daarmee was het hek van de dam: gedaan met die magische hutsekluts, moeder Natuur moet zich maar schikken naar de instructieboekjes van de moderne pianola’s en nog later synthesizers, naast het klinische cijferneuken dat zou leiden naar bizarre hersengymnastiek als het twaalftoonstelsel en de atonale muziek.

Het genie dat dit nieuwe systeem artistiek echt introduceerde, heet Johan Sebastian Bach (1685-1750). In zijn tweedelige bundel ‘Das wohltemperierte Klavier’ demonstreert Bach met brio hoe je met een ‘welgestemd klavier’ in alle twaalf toonaarden kunt spelen, op voorwaarde dus dat alle intervallen (behalve het octaaf) een beetje vals klinken. Een beetje vals, is dat niet trichen? Ja, maar denk even aan mijn column over het voetbal en de matchfixing: het vals spelen is een stuk van het spel, de mens kan het gewoon niet laten.

Het is vreemd dat Johan Sebastian Bach, die altijd als een vrome pilarenbijter wordt geportretteerd, met de Mattheuspassie als absoluut visitekaartje, de weg heeft vrijgemaakt voor het vals spel en voor een breuk met het Pythagoreïsche idealisme. De ‘gelijkgestemde’ piano wordt een metafoor voor de beheerste natuur, die wat armer klinkt maar waar we meer controle over hebben. Meteen is de positie van de vrouw ook dubbelzinnig: ja, we gaan haar emanciperen, maar in ruil daarvoor moeten alle knopjes een duidelijke gebruiksaanwijzing hebben én functioneren.

Onder de motorkap

gynecoGrote virtuozen als Liszt en Chopin zouden in de 19de eeuw, de eeuw van de romantiek en het gezucht, verbluffende demonstraties weggeven van wat je op zo’n goedgestemd apparaat allemaal kan doen. Heel de relatie tussen man en machine, die in de industriële revolutie zou exploderen, ligt in het verlengde van de Bach-inventie rond het welgestemd klavier waar een deskundig technicus zich helemaal op kan uitleven. Een weinig later zou de machine geboren worden die elke man als gegoten zit en waar hij, met de pook in de hand, het heelal mee kon veroveren, volgens de reclame dan toch: de auto. In het Italiaans machina genoemd, ook bijnaam voor de vrouwelijke sekse. Til haar deksel maar eens op, kijk onder de motorkap en check of alles netjes verbonden is. Zo nodig bijsmeren. Of waarom een garagist, een pianostemmer en een gynaecoloog meer dan één punt gemeenschappelijk hebben.

Ach die Bach, een paar keer getrouwd telkens met een veel jongere vrouw: komt het er voor zo’n genie ook niet op aan om het allermoeilijkste onder de knie te krijgen, namelijk het temmen van het vrouwelijk lichaam en zijn hormonale bevliegingen? Neuken tussen twee inventionen, daar lees je nooit wat over in de Bach-hagiografieën, terwijl het er eigenlijk vingerdik op ligt: het welgetempereerd klavecimbel is een universeel beschikbare, altijd gewillige machina zonder kuren, waar elke man van droomt. In alle toonaarden en standjes doet ze het, elke dag en elk uur, ongeacht de maanstanden. Ik laat het verder aan uw ongezonde fantasie over.

In de jaren ’50 van vorige eeuw zou de wetenschap dan eindelijk het preparaat ontwikkelen waarmee de machinae ook chemisch gelijkgestemd worden: de pil. In de wilde roes van de jaren ’60 schreeuwen alle jonge vrouwen om die tabletjes, want het zou hen bevrijden (baas in eigen buik), terwijl die pil vooral een mannenuitvinding was om haar cyclus regelmatig te maken en haar lichaam universeel beschikbaar, zonder hiaten of periodes dat het niet mocht. Zelfs de menstruatie wordt erdoor beperkt, het libido afgevlakt, maar die kleine nadelen wegen volgens Dr. Bach niet op tegen het comfort en de zekerheid van alle toonaarden te kunnen doorlopen.

Ziezo, als dat geen stemadvies is, weet ik het ook niet. Om me voor te bereiden ga ik eerst Bach spelen, iets in een rare toonaard, si b bijvoorbeeld, behoorlijk vals dus, en dan voor de juiste partij kiezen, voor een vrouw uiteraard, die volgens het ritsprincipe keurig in de maat loopt van de mannelijke rekenkunde. En dan vrolijk wegsnorren op wildere tonen, ik dacht aan Wagner. Nie sollst du mich befragen, noch Wissens Sorge tragen, woher ich kam der Fahrt, noch wie mein Nam’ und Art!  U snapt er geen bal van? Geen nood, Ivan de Vadder en zijn sidekick Martine Tanghe zullen het u straks allemaal verder uitleggen.

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee.

 

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

12 reacties op Hoe geldig stemmen: een handleiding door J.S. Bach

  1. Marc Schoeters zegt:

    Ach Bach. Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen. Voor de “groene” en “linkse” cultuurbarbaren van bij ons en het invasieleger uit allerlei achterlijke gebieden: BWV 12. De stembusuitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen 2018 maken me blij. Razend blij. Overal verliezen de sossen. Brugge terug vrij! En Gent na al die jaren eindelijk verlost van het meest corrupte stadscollege uit het land! En in Antwerpen hebben de échte Sinjoren resoluut tegen de islamisering gekozen. De opportunistische moslimpoepers van de stalinistische PVDA breken niet door. De hoerige allochtonenverleider Kris Peeters kan het vergeten. De sossen – die al jaren de klachten over het moslimgespuis van hun oorspronkelijke arbeidersachterban onder de mat schuiven – zijn voor de rest van de eeuwigheid ‘obsolete’. En het is nu met het totaal aberrante stembusresultaat in Borgerokko eindelijk overduidelijk wat het “groen” van Groen is – namelijk de gifgroene kleur van de fascislam. Mohammedaanse “kiezers” die alleen maar “groen” stemmen omdat moskee en familie daarvoor massaal hebben opgeroepen. Maar voor de rest natuurlijk onverstoord met hun tweedehands-diesels zwakke weggebruikers in de prak blijven rijden en onschuldige dieren onverdoofd afslachten. Hypocrieten die “groen” stemmen in België – en voor het miezerig dictatortje in Turkije. Bah! Schijnheilige Tartuffe-partijen – afgestraft door de mensen die wél hun eigenbelang weten te scheiden van het algemene belang. Maar de stembusuitslag betekent niet dat Bartje DW nu hoog van de toren moet blazen. Bartje DW met zijn mager status quo in Antwerpen mag voorlopig zes jaar verder – maar onder strikte voorwaarden. Ik hoop dat hij de boodschap van de kiezers heeft begrepen. En de hete adem van de échte winnaars van deze verkiezing – moslimjager Sam Van Rooy en diens Iraanse vrouw – in de nek voelt. Of er zouden wel eens geen volgende verkiezingen kunnen volgen. Want de mensen zijn het KOTSBEU – dat hypocriete, “groene”, “linkse”, “multiculturele”, “verbindende” en levensvijandige ontbindingsproject! Op een bepaald moment wordt elk mens een “gerevolteerd mens” – om het met de uit Algerije verdreven Albert Camus te zeggen. En die mens zegt – zoals de strijders tegen het fascisme in de Spaanse Burgeroorlog: no passeran. De échte landgenoten hebben nu bijna overal de collaborateurs met de fascislam uit hun gemeentehuis verdreven. Stel ons niet teleur, politieke palingen, want de volgende stap is burgeroorlog – zoals in Libanon, Libië, Syrië en Irak. En dat wil niemand. Toch? “Du wollest dem Feinde nicht geben die Seele”. BWV 71

    • Greta zegt:

      G)ecce Homo, zou jij niet beter terug wat meer gedichten gaan lezen of schrijven 🙂
      Ligt hier voor me trouwens, op zoek naar iets anders… maar ik zwijg in alle talen…

    • jean-louis zegt:

      Wat uw opmerking over het meest corrupte stadscollege uit het land betreft, vroeg ik me af of er in de eetgelegenheden van de stad waar Silvius Brabo volgens de sage de reus Antigoon doodde, vervolgens zijn hand afhakte en in de Schelde wierp, nog veel Cola Zero geserveerd wordt. De Antwerpse projectontwikkelaars, houdt men ze nog een beetje in de gaten? Ze zijn nu ook al een tijdje in de Gentse Oude Dokken actief. Rond een grote bouwwerf tref je een spandoek van het architectenbureau Bontinck aan (met kantoor gevestigd in het nieuwe voetbalstation van KAA Gent) – de naam is je bekend?
      http://www.bontinck.biz/nl/projects/kantoor/2007-optima

  2. Eric zegt:

    Verradertje De Wever heeft de hand andermaal naar Groen uitgestoken. In zijn naïeve onbenulligheid denkt hij dat je water en vuur – Verlichting en islam – kan verzoenen. De NVA-stemmers zijn er dus mooi aan voor de moeite: als de burgemeester van Antwerpen zijn zin krijgt zitten we straks met een stadsbestuur vol islamofielen. Nochtans ligt een gans andere coalitie voor de hand. Er bestaan, zoals Almaci ook toegeeft, in Antwerpen twee blokken: het islamofiele blok van moslims en politiek-correcte idioten dat gelijk blijft in zetels maar stijgt in procenten. Daartegenover staat het Vlaamse blok van islamcritici en halfslachtigen – Vl. Belang, NVA, Open VLD, CD&V – dat gelijk blijft in zetels maar dat door de voortschrijdende islamisering procentueel achteruitgaat. De enige partij binnen dat tweede blok die (weliswaar een beetje) wint is het VB, alle huidige coalitiepartners verliezen. CD&V geeft een zetel af aan het VB, waardoor een opkuiscoalitie van NVA en VB de meest logische is. Maar nu zitten we met de groenste burgemeester van Vlaanderen (zie de LEZ), Bart De Wever: hij kan zijn liefde voor Groen nauwelijks bedwingen en zou zonder boe of ba met Almaci het bed in duikelen. Antwerpen wacht een beschamende schertsvertoning. Het is niet anders.

  3. Marc Schoeters zegt:

    Wouter Van Besien van Groen verklaarde na de verkiezingen dat hij “mee wil besturen, maar zonder N-VA!” En dat terwijl de zetelverdeling in Antwerpen duidelijk is: besturen zonder N-VA is mathematisch onmogelijk. Die man kan dus niet rekenen. Of is zijn eigen opgeblazen ego belangrijker dan deelnemen aan het bestuur om een deel van zijn partijprogramma uit te voeren – en kunnen zijn eigen kiezers de pot op? Dat noemt Groen dus “verbinden”: bijna de helft van de Antwerpse bevolking uitsluiten. En wie zijn de kiezers die Groen een “overwinning” hebben bezorgd? Voor de ene helft de geprivilegieerde, quinoakauwende bakfietselite uit de blanke wijken – met een Trump-Brexit-trauma. En voor de andere helft de moslims die massaal en louter opportunistisch “ecologisch” hebben gestemd – tegen het hoofddoekverbod en voor verdere islamisering. De enen luisteren alleen groepsgewijs naar Bach in een of andere cultuurtempel – kwestie van “m’as-tu vu?”. De anderen hebben zelfs nooit (over) Bach gehoord – en vinden trouwens alle muziek haram. Mooi en harmonisch kiespubliek hebben die “groenen”! Dat gaat in de toekomst goed “samen”! Wouter Van Besien noemde zijn “overwinning” een “mooie dag voor Antwerpen”. Ik ga volledig met hem akkoord: hij wordt geen burgemeester.

  4. Eric-B.L. zegt:

    Aangenaam te vernemen dat u van muziek houdt maar het Gregoriaans blijft nog steeds de meest verheven vorm, ongeacht hoeveel modder u er ook tegenaan gooit. En voor u weer eens een gelegenheid om het oorspronkelijke en eeuwenoude Acta Sanctorum nogmaals te kleineren. Het begint nu toch wel op te vallen dat het u alleen daarom te doen is. Een goede raad : bereid u voor op de aanstaande dag van de Grote Waarschuwing waarna u nog “40 dagen” resten om u te bekeren. Voor de duidelijkheid : “40 dagen” is de vervulling van de gerechtigheid en dat wordt niet in aardse dagen gemeten.

    • Greta zegt:

      en u durft over ego’s spreken!!!
      Dat heiligenboek uit het verleden tot daar toe…het is wat het is of was, maar dat dat “instituut kerk” nog steeds mensen heilig verklaard is wel het toppunt van arrogantie en hoogmoed. Geen enkele andere christelijke gelovige en ook islamieten niet doen mee aan zo iets belachelijks.
      Ook islam geeft een belangrijke aan plaats aan Jezus (als profeet) wat veel meer getuigt van rationaliteit.
      Als er een God bestaat maakt hij geen onderscheid tussen eender welke mens noch geloof…dus U stelt er zich blijkbaar hoog boven.

    • Eric-B.L. zegt:

      Wij zijn allen kindjes van God maar zeer velen hebben zich van Hem afgekeerd. Zoals bijvoorbeeld Bergoglio en zijn talrijke ‘volgelingen’. Bergoglio kan niet eens een rechtmatig priester genoemd worden en dus ook geen paus en hij moet dus dringend uit het Vaticaan verwijderd worden. M.a.w. zijn door hem uitgesproken ‘heiligverklaringen’ zijn niets waard. Vermits God de Vader iedereen zonder onderscheid kleine en grote beproevingen oplegt kan men aan de reacties van de mensen zien hoe groot de afvalligheid geworden is. Vandaar de Grote Waarschuwing en dan vervolgens het grote oordeel in de vorm van ca. drie en een half jaar Goddelijke Gerechtigheid. Daar zal niemand aan ontkomen, zorg dus dat u door God niet moet onderscheiden worden tot de hel ! — Slechts weinig tijd ter voorbereiding rest u nog! De meestal Katholieke profeten wereldwijd deden hun werk grondig en u hebt blijkbaar het nakijken. Het is voor uzelf en uw geliefden zeer spijtig dat u zich verzet. — Vermits u blijk geeft van grotere liefde voor moslims dan voor uw eigen christelijke cultuur lijkt u alvast aan een soort zelfmoord te denken, waarom uzelf zulk onnodig oordeel aanmeten ???

      • Greta zegt:

        “Vermits……”
        Als dat waar zou zijn, zou ik dezelfde fundamentalistische fout maken als u zelf, maar uw eng denkendheid is u vergeven.

  5. Marc Schoeters zegt:

    Beste Eric-B.L. U hoeft niet meer te bang te zijn. Nooit meer. U kunt opnieuw opgelucht ademhalen. U kunt weer vrijuit leven en denken. Ik heb namelijk goed nieuws voor u: volgende Pasen gaat niet meer door. Men heeft het Lijk gevonden.

    • Eric-B.L. zegt:

      Misschien wil u wel zo goed zijn het sarcasme te ruilen voor realisme want alles wat door de meestal Katholieke profeten wereldwijd sedert decennia werd aangekondigd heeft sedert 2013 een aanvang genomen. https://restkerk.net

  6. willy zegt:

    Het verwonderd mij dat er tot nu toe hier geen reactie komt op de blote kut van Courbet

    zeer eigenaardig

Reacties zijn gesloten.