Stop de tragedie, geef Sisyphus ballen

 

Het idee dat leven een bezigheid is tot we dood gaan, wordt door ieder van ons anders ingevuld. Voor mij is het vooral schrijven en mensen ergeren, maar seks, eten, drinken en opera mogen ook hun plaats hebben. Het universele fenomeen van de verveling is voor mij tevens de drijfveer voor een grote mate aan menselijke tolerantie. Heeft niet iedereen het recht om zich te vervelen, maar ook om de verveling te verdrijven? Door bijvoorbeeld racistische memes op het web te zetten, vrouwen op de scène als in bloed gedrenkte hoer-slavinnen op te voeren, of, horresco referens, zich van man tot vrouw te transformeren?

Dat brengt me op het motief van de claustrofobie. Iedereen zit wel ergens in een gevangenis, een ruimte met fictieve muren. Het werk, het gezin, de groep (‘L’enfer, c’est les autres’), of het gebrek aan dat alles, de eenzaamheid. Vertrek naar een onbewoond eiland om vrij te zijn, en besef pas wat onvrijheid betekent, kom uzelf heel de tijd tegen, als schaduw, lijfwacht, bewaker. Heel het gekakel over vrijheid en privacy is zo aandoenlijk, want we zijn niet vrij, ook niet in het vrije westen of de zogenaamd democratische samenleving. De muren zijn alomtegenwoordig, de bewakers achter elke deur, de camera’s en micro’s overal. Dat is een realiteit, leer ermee leven.

Ondertussen moet de tijd gedood worden: masturberen, TV kijken… maar er is zoveel meer. De kluizenaar is het type dat met niet aflatende vlijt deze alternatieven opzoekt en beleeft. Hij is voor mij de, nu ja, meest vrije mens, als men dat woord nog mag gebruiken. Het Franse woord ‘divertissement’ drukt dat goed uit: zich amuseren, iets om handen hebben, omdat gewoon wachten op het einde zo saai is. Uiteenlopende zaken als op Facebook zitten, koffie zetten, de auto wassen, een gedicht schrijven, worden erdoor verklaard. Humor is hier absoluut essentieel: de grijns van de aapmens is hét evolutionaire keerpunt. Zonder lach zou ik na vijf minuten al smeken om de gifbeker.

Denk ook aan Boccaccio en diens ‘Decamerone’, waar een handvol jongelui zich terugtrekken in een villa op de buiten, op de vlucht voor de pest, die hen toch zal treffen. Elke dag vertelt iemand een verhaal (vandaag zouden we zeggen: hij/zij verzint een meme), behalve ’s zaterdags: dan maken de vrouwen hun toilet. Geniaal. Het is deze middeleeuwse verhalenbundel die voor mij het model vormt om elke dag een stukje of een stuk te schrijven, u een balletje toe te gooien, en het staat u echt vrij (!) om al dan niet te vangen. Lachband aan.

Rotsblok, teerling, bal

smijtage

In den beginne was er de steen. Sisyphus, de man die een rotsblok naar boven torst om hem weer te laten vallen en gedoemd is om eindeloos te herbeginnen, ja, daar herkennen we ons in. De zwetende, zwoegende mens, nooit gedaan: veeg het stof af en morgen ligt het er terug. Maar die straf van Zeus bevat de kiem van iets totaal nieuws, op het moment dat onze tragische held er de onernst van beseft: het spel. Langzamerhand verandert de steen des aanstoots, gewoon door veelvuldig gebruik, in een dobbelsteen die men laat rollen naar believen, waarmee kans en onkans tegenover elkaar komen te staan. De homo ludens wordt geboren uit de homo sudens (de zwetende mens).

kruisiging

Kruisigingtafereel (anoniem, 17de eeuw) waar niemand nog in het tragische gebeuren geïnteresseerd is. Linksonder dobbelen soldaten voor het kleed van Jezus.

De teerling daagt het toeval uit, huizen, inboedels en vrouwen veranderen van eigenaar, en zo ontstaan nieuwe verhalen en daar gaat het om: gebeurtenissen triggeren onze verbeelding en redden ons van de verveling. Zo verandert volgens het evangelie zelfs het kleed van de gekruisigde Christus van eigenaar. Sommige zeurpieten zullen dit tragisch noemen, terwijl het,- ik zeg het nog maar eens,- variatie aan ons bestaan geeft. Of zowaar zelfs zoiets als geschiedenis voortbrengt. Alea iacta est.

Daarmee houdt het niet op, en nu komen we terug bij die volleyballende Jobs. Als de teerling verder afsluit, verdwijnen de hoeken en de kanten, en ontstaat het voorwerp dat niet meer kan slijten wegens geen hoeken: de bol. De rollende teerling heeft zijn perfectie bereikt met de rollende bal, die we tussen Genk en Oostende te zien krijgen, elke zondag, zonder dat iemand beseft dat dit object de laatste nakomeling is van de Sisyphus-rots. De journalistieke gemeenplaats ‘de bal is rond’ verbergt een diepe waarheid, namelijk dat de vrije tijd met de bal zijn eindstadium heeft bereikt: de homo ludens heeft, via het tussenstadium van de teerling, de last van Sisyphus helemaal getransformeerd tot een vederlicht, met lucht opgeblazen wisselstuk.

De flauwe grap dat voetballers hard achter een bal aanlopen om hem vervolgens weer af te geven, is eigenlijk de essentie: niets aan het balspel heeft zin of richting, tenzij de wet dat de bal rond is en moet rollen. Ook die wondermooie sport die biljarten is en waar we bij in slaap vallen: het lijkt hogere wiskunde, maar als een vrouw in het publiek een stil scheetje laat kan dit al genoeg zijn om een bal van richting te doen veranderen. De verwarring ten top, het divertissement totaal. Laat het zeuren en klagen stoppen, verlos Sisyphus en Job van hun galstenen, geef hen ballen.

Planetarium

planetarium

Merk op hoe ook de planeten zo zijn ontstaan: als reusachtige rotsblokken die na miljarden jaren zijn afgesleten tot bollen. Dat brengt ons op het kosmisch perspectief van onze dubieuze hypothese rond verveling, arbeid en spel. Men zou de hemellichamen kunnen zien als spelobjecten in de handen van… tja van wie anders dan van een opperwezen dat zich verveelt en wat om handen moest hebben na de schepping? De enorme cluster aan brokstukken die na de big bang ontstond, moet voor god pure ellende geweest zijn, tot de scherpste kantjes eraf waren en het planetarium ontstond als een tuin vol rollebollende lichamen die mekaar op een of andere manier toch netjes ontwijken, afgezien van hier en daar een catastrofe.

De tussenfase van de dobbelsteen echter gaat over de erkenning van het toeval als scheppende kracht. Voor de kwantumfysica een evidentie, voor Einstein, die zei dat god niét met teerlingen speelt, onverteerbaar. Helaas: als er een god bestaat, speelt die zeker wél met dobbelstenen, om de tijd te doden, waardoor hij echter de macht over het universum uit handen geeft, als deus ludens. En naarmate de stenen bollen worden, krimpt zijn macht in en wordt hij zelf een speelbal van het toeval.

voetbalU ziet: op alle niveau’s wordt er gespeeld, gewonnen en verloren. Katten spelen met muizen, wij met katten (Fabre) en het toeval met ons. Het voetbal is zo aantrekkelijk, niet voor de uitslag, maar omdat de bal onze aardkluit voorstelt in zijn dimensie van spelobject voor de goden. Die wij als kosmische dwergen imiteren in een zoektocht naar vrije tijd die weer moet opgevuld worden. Door te spelen of het spel te vervalsen, wat een hogere spelvorm is. #matchfixing

De dobbelsteen is een afgesleten rotsblok, de bal een afgesleten dobbelsteen. Deze evolutionaire slijtageslag, waaraan ook wij niet ontsnappen, toont aan dat niet alle verval negatief is, want het mooiste Platonische lichaam is de bol. Het is, zoals alles, een kwestie van perceptie en geduld. Rest dan nog de pauzeknop, het stilleggen van de wedstrijd, de VAR raadplegen en fases herbekijken. Dat doe ik nog het liefst van al. Het oponthoud en de flashback als ultiem tijdverdrijf, een esthetisch plezier dat met niets anders te vergelijken valt. De scheidsrechter, de laatste emanatie van de goddelijke almacht, krijgt ondertussen lege bierblikken naar zijn hoofd. Chaostheorie voor dummies, nog een prettige zondag gewenst.

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee.

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Een reactie op Stop de tragedie, geef Sisyphus ballen

  1. Eric-B.L. zegt:

    Deze blog bestaat uit niets anders dan sarcasme en steekt de draak met het eeuwenoude oorspronkelijke boek “Acta Sanctorum”
    https://nl.wikipedia.org/wiki/Acta_Sanctorum
    Het zoveelste bewijs dat de werkelijke opzet van dit blog is de zielen voor te bereiden op het globalisme.

Reacties zijn gesloten.