Ocean Cleaning: genoeg geluld, tijd voor actie

Boyan

Je kan er lacherig over doen, die reusachtige drijvende worst waarmee de nu 24-jarige Nederlander Boyan Slat het dobberende plastic afval op de oceaan wil bijeenvegen, ophalen en verwerken tot tuinmeubelen. Of Schild en Vrienden kunnen er nog eens een cynische meme uit puren, zoals: ‘dat systeem is ook goed om bootvluchtelingen bijeen te vegen en te verwerken tot…’. Maar op deze maandag wil ik nu eens een positief bericht nalaten, en mijn bewondering uitdrukken voor deze Don Quichotte van de oceanen.

gyren

De vijf grote gyren (plastic afvalbergen in de oceaan)

Elk jaar komt zo’n acht miljoen ton plastic in de oceanen terecht. Zakjes, flesjes, flacons, tot en met het plastic-borstbeeld dat mijn zoon ooit in China voor mijn verjaardag bestelde maar waarvan de container jammerlijk in zee terecht kwam. Zeevogels en andere dieren slikken de rommel in of raken erin verstrikt. Na verloop van tijd breekt het af en wordt dan door micro-organismen opgenomen, onderaan de voedselketen, waardoor u op het einde een geplastificeerde kabeljauw opgediend krijgt.

Dat is het slechte nieuws. Het goede nieuws is drieërlei. Ten eerste: plastic drijft en komt dus niet in de onbereikbare diepte terecht. Ten tweede verspreidt de ronddobberende rommel zich niet chaotisch, maar concentreert zich door het spel van wind en zeestromingen in afvalhopen, reusachtige storten, de zogenoemde gyren. Eén van die gyren, de Great Pacific Garbage Patch (GPGP), is volgens sommige schattingen twee keer zo groot als het Verenigd Koninkrijk.

Ten derde, en daar gaat het vandaag om: een jonge ingenieursstudent dweilt al sinds zijn 18de de wereld af met een Ocean Cleanup-project dat hij aan de Technische Universiteit van Delft ontwikkelde als een schoolwerkstuk, zijnde dus een installatie die bestaat uit twee lange drijvende armen, die in de vorm van een V op strategische plekken in zee worden geplaatst. De stroming doet vervolgens het werk: het plastic afval drijft tussen de armen doorheen de vernauwing in de V-vorm, waar het zich opstapelt en ‘geoogst’ kan worden.

Poetsvrouwenlogica

Ocean cleaningIn se is het ding vanuit het gezond verstand van een poetsvrouw of loodgieter bedacht, en niet vanuit een ingenieurslogica. Let op de stofzuiger in het midden. Een kind zou er ook kunnen op komen, zo’n drijvende worst, al behelst het wel wat meer dan dat, want het is een compleet zelfsturend systeem met sensoren, camera’s op zonne-energie (uiteraard), en met satellieten verbonden. Toch heeft de simplitude van het concept een hoog ‘kleren-van-de-keizer’-gehalte: doorgestudeerde wetenschappers en milieu-experten kijken er met open mond naar. Dat ze daar nooit aan gedacht hebben, hier en daar is er eentje sceptisch. Of oppert iemand: ‘laten we maar wat minder plastic weggooien, dan hebben we dit probleem niet’. Natuurlijk is dat zo, maar moet je dan niks doen en filosoferen over de ondergang van deze planeet? Opvallend ook: de pur-sang milieu-activisten, de mopperkonten van Greenpeace en aanverwanten, naast de beklimmers van de spreekgestoelten op groteske klimaatconferenties, worden in snelheid en efficiëntie gepasseerd door deze reine dwaas.

Boyan Slat, wiens moeder als ‘floor consultant’ (dus eigenlijk een poetsvrouw) aan de kost komt, is namelijk geen punthoofd. Hij onderbrak zelfs zijn studies om het plan te realiseren, op technisch vlak, maar ook om de planeet af te dweilen voor een grootscheepse crowdfunding-actie. Misschien heeft hij iets van die andere fantast, Elon Musk. Onze tijd heeft koppen nodig van het niveau van Jules Verne en Thomas Edison, eerder dan Einstein of Hawking. Genoeg gepalaberd, in zwarte gaten gestaard of over god nagedacht, nu even tijd voor actie. Misschien is dit ook een wat ‘rechtsere’ benadering van het milieuprobleem, als we daar een ideologisch etiket op zouden moeten plakken, dan de eindeloze culpabiliseringsrondes van de klassieke geitenwollen sokken.

Worstengeneratie

CandideVerleden zaterdag vertrok dus de eerste plasticvanger vanuit San Francisco naar die Great Pacific Garbage Patch. Als een oorlogsboot, een poetsbrigade, maar dus ook een beetje als een kinderkruistocht. Als ik achttien was, ik gooide de pen weg en ging mee.

Voor de rest acht ik de symboolwaarde van de actie nog groter dan de onmiddellijke ecologische impact. Het idee moet namelijk ingang vinden dat we onze eigen troep eindelijk eens moeten beginnen opruimen, en dat kankeren over alles wat misloopt op deze planeet niet genoeg is. Het is misschien niet onze plastic maar die van Chinezen en Indiërs, want wij sorteren braaf, maar met de zwarte piet door te spelen gaat het niet vooruit. Ergens reken ik erop –akkoord, het is een beetje wishful thinking– dat de generatie die rond de millenniumwende geboren is, tot een Boyan Slat-generatie uitgroeit: slim én pragmatisch, origineel, behept met intellectueel durverschap gekoppeld aan daadkracht en zin voor het financiële plaatje. Geen ivoren toren-gelul of eindeloos gezeik, maar het nieuwe optimisme van de drijvende worsten dus.

De overbekende slotzin van Voltaire’s Candide, ‘Il faut cultiver notre jardin’, nog zo’n poetsvrouwenspreuk, zweeft ons weer voor de geest. Natuurlijk kan die tuin niet alleen onze achtertuin zijn, hij is groter, zo werkt de natuur nu eenmaal: als een systeem van verbonden vaten. Ergens zitten we allemaal in hetzelfde schuitje, en mag die grote schoonmaak echt groot gezien worden. Of heb ik nu weer teveel gezegd?

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee.

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

4 reacties op Ocean Cleaning: genoeg geluld, tijd voor actie

  1. Tonton d'Amérique zegt:

    Volgens de Griekse mythologie was het Prometheus die het vuur stal van de goden en het schonk aan de mensen, die er dan metaal mee leerden bewerken. Nederland heeft altijd goede technische hogescholen gehad, later opgewaardeerd tot technische universiteiten (Delft, Eindhoven, Twente). Er zijn wel meer interessante wetenschappelijke projecten, zoals voor het wereldwijd bouwen van eilanden met slib en riet, goed voor de ecologische ontwikkeling van bepaalde gebieden (Marker Wadden). In Nederland werd vroeger ook al heel wat pionierswerk verricht op vlak van windenergie, bv. in de vorm van afstudeeropdrachten aan hun technische hogescholen.
    Een ander knap idee komt uit de gemeente Eppelborn nabij Neunkirchen in de Duitse deelstaat Saarland (vroeger nog een deel van Frankrijk geweest), waar een nieuw zonnepark wordt ingericht. Zonnepanelen worden er uitgelijnd naar het oosten en het westen, zodat ze hun maximale voeding in de voormiddag en in de namiddag bereiken. De zonne-energie is dus beter verdeeld gedurende de hele dag terwijl nu bij de uitlijning naar het zuiden, de zonne-energie maximaal in het midden van de dag valt. De elektriciteitsvoorziening dient op die manier beter het netwerk. Het innovatieve opstelsysteem komt van het Berlijnse start-up-bedrijf Next2Sun dat gebruik maakt van zonnecellen die van beide kanten zonnestraling kunnen opnemen en vervolgens omzetten in energie. De zonnecellen worden verticaal opgehangen, vrijwel zonder schaduw, zodat de hele dag lang de zon erop kan schijnen, in de voormiddag in het oosten en in de namiddag in het westen. Het grote voordeel is dat de benodigde landoppervlakte drastisch zinkt en dat tussenin de installatie verder koeien of schapen kunnen grazen, of aan akkerbouw kan worden gedaan. In twee bouwfazen worden zomaar eventjes 5.700 dubbelzijdige n-type modules gemonteerd en ongeveer 2.800 profielen in elkaar geflanst. De onderlinge afstand tussen de rijen dubbelzijdige zonnepanelen bedraagt 10 m. Het zonnepark moet zo’n 10 ha groot worden en zal eind september klaar zijn, goed voor een toelevering van max. 2 MW aan het net. Tot nog toe het grootste zonnepark ooit in Europa gerealiseerd volgens dit nieuw concept : https://next2sun.de/#DasKonzept.
    De vooruitzichten schijnen veelbelovend te zijn en er wordt gedacht aan verdere bedrijfsinvestering. Via crowdfunding zal zo onder meer beroep worden gedaan op burgerkapitaal, voor een emissievolume van €500.000 (vanaf 500 euro tot 10.000 euro).

    • Tonton d'Amérique zegt:

      Tijd voor actie? Email-adres : info@next2sun.de.
      N.B. : De toename van zonnepanelen op huisdaken (wat zorgt voor een groot aanbod van zonne-energie rond de middag, wat zich in de grafische weergave van de elektriciteitsopbrengst vertaalt in een dromedariscurve) maakte deze Duitse topinnovatie des te interessanter voor onze landbouwers en dit omwille van de meer evenwichtige belasting van het elektriciteitsnet die deze nieuwe fotovoltaïsche installaties met zich meebrengen (aanbod verdeeld over de voormiddag en de namiddag, waar zich een kameelcurve laat optekenen). Ik neem aan dat de vraag naar elektrische stroom op het uur van de middag minder groot is dan in de voormiddag en de namiddag, of de vele grootkeukens zouden op dat ogenblik enorm veel elektrische stroom nodig moeten hebben. Slim en verantwoord ondernemen?

  2. Johan Verleye zegt:

    Als het goed is, mag het ook eens gezegd worden, maar is het goed? Ik hoop het. Ik hoop het van harte. De toekomst zal uitwijzen of het ding perpetuum mobilegewijs en efficiënt onze wereldzeeën zal bevaren. Het is bijna te mooi (eenvoudig?) om waar te zijn.

    Ik moet dan ook altijd denken aan op het eerste gezicht spectaculaire uitvindingen die van tijd tot tijd in de media opduiken – waarschijnlijk omdat het clicks oplevert – en waar je vervolgens nooit meer iets van hoort. Een tijdje geleden had men het ei van Columbus gevonden: bestraat onze snelwegen en parkings en landingsbanen met zonnepanelen. Geniaal idee, dacht ik. Hebt u er sedertdien nog iets van gehoord? Ik niet.

    Maar die fameuze drijvende worst blijft hardnekkig opduiken. Pakweg zes jaar geleden als lachwekkend idee van een jonge fantast uit Nederland, vervolgens als ontwerp en zie … nu is het ding écht te water gelaten.

    Ik word er toch wel een beetje hoopvol en vrolijk van.

Reacties zijn gesloten.