Oostakkers buikgevoel en de “objectieve” moraal van prof. Ignaas Devisch

MoensDe zaak van de juwelier in Oostakker die een gewapende overvaller, de Gentse Marokkaan Hasan L. (familienaam voorlopig niet prijs gegeven), dood schoot, roept heftige reacties op, en dat is goed. Want naast de Thaïsche voetballertjes (altijd met diminutief, zo schattig), het WK voetbal, Rock Werchter, en doe er de “aanslag” op de Vlooybergtoren in Tielt Winge maar bij, is onze onderbuik ook bezig met politiek.
Maar dan geen politiek zoals hij in de Wetstraat wordt bedreven, het geleuter voor de galerij, en ook niet de politieke debatten in de zevende dag, maar gewoon instinctief stelling nemen, voor of tegen, in de concrete sfeer. Voor sommigen is dat instinct een probleem, voor mij de basis van alle oordeelsvermogen.

Zo koester ik een instinctieve sympathie voor de juwelier, u misschien ook, of niet, in beide gevallen is het uw goed recht. Ook al betrof het in strikte zin wellicht zelfs geen wettige zelfverdediging (de dader werd in de vlucht geraakt),- de gewelddadige overval, inclusief het bedreigen met een kalashnikov en molesteren van familieleden, was een provocatie op zich. Ik verzeker u: wie aan mijn vrouw of kind raakt jaag ik ook een kogel in zijn lijf. Dat de familie van de dader nu moord en brand roept en wellicht wel een of andere Sven Mary bereid zal vinden om schadevergoeding te eisen (“hij was een rustige, brave jongen”), verhoogt nog mijn empathie in de richting van het echte slachtoffer, de juwelier in kwestie.
Ons rechtssysteem en de moraal gaan hoofdzakelijk tegen deze empathie in. Het heet dat we de maatschappij moeten beschermen tegen de irrationaliteit, de overmaat van emoties. In werkelijkheid gaat het om een sluipende onteigening, opgezet door beroepsdenkers en manipulatoren die zich achter de façade van de objectiviteit verschansen.
Want wat is het voordeel van empathie? Dat het ons persoonlijk bezit is. Zoals de liefde. Ik hoef geen verantwoording aan iemand af te leggen als ik verliefd word, aan de overheid al zeker niet, en hetzelfde geldt eigenlijk voor sympathieën en antipathieën. Donald Trump is aan de macht gekomen als een reactie op het cerebrale ijskonijngehalte van Hillary Clinton, die dacht van president te worden vanuit de strategische partijcenakels waar de cijferaars en statistici de dienst uit maken. Mooi niet dus. De buikstemmer heeft als dissident een ‘signaal’ gegeven, zo heet dat dan.

Helaas, Ignaas
Vreemd genoeg komt de onderdrukking van de emoties vooral vanuit de linkerzijde. Emoties zijn gevaarlijk, onvoorspelbaar, particulier, dus moeten ze geneutraliseerd worden door het systeem. Tenzij het om voetbalemoties gaat.
Het recht op het buikgevoel wordt van de weeromstuit vooral door rechts geclaimd. Met mijn hoofd zou ik nog voor een linkse partij kunnen stemmen, met mijn buik en onderbuik nooit. De familie en vrienden van Hasan L. mogen nog duizend keer inroepen dat de dader zelf niet geschoten heeft en “slachtoffer” is, mijn gezond verstand voelt het anders aan.

Vorig jaar publiceerde Ignaas Devisch, hoogleraar ethiek en (medische) filosofie, zijn boek “Het empathisch teveel”. Daarin pleit hij voor het inperken van de emoties tot de privé-sfeer, terwijl in de publieke ruimte en de politiek vooral meer neutraliteit zou moeten heersen. Een moralist die tegen de emoties predikt? Het is minder bizar dan het lijkt, want zoals gezegd: emoties zijn ons persoonlijk bezit die we niet willen afstaan, en dat is een probleem voor academische punthoofden. Terwijl sympathie en antipathie nodig zijn om ons in het leven te oriënteren, én keuzes te maken.
Devisch wil dat bezit onteigenen en vervangen door een bureaucratisch staatsraison dat zich vooral met kleine lettertjes bezig houdt en ervoor zorgt dat bijvoorbeeld een goede advocaat een gangster binnen de 24 uur vrij krijgt. Wij kunnen ons daarover dan wel opwinden via de sociale media, de beerput van de emoties, maar dat doet verder niet ter zake.

Juristen en beroepsporalisten (zoals Devisch) kunnen dan genoeglijk onder elkaar over punten en komma’s discussiëren, om uiteindelijk de consensus aan te bieden waar wij ons naar kunnen schikken. De experten nemen het woord en geven het niet meer af. De politieke correctheid komt weer om de hoek kijken: de pococraten houden niet van het buikgevoel, de abstracte rede moet overwinnen want dat is een taal die wij amper begrijpen. Over die ratio zou ik als filosoof nog lang kunnen uitweiden. Laten we stellen dat de peetvader van het rationalisme, René Descartes, toch niet echt met veel empathie gezegend was en oordeelde dat dieren geen ziel en dus ook geen gevoelens hebben, dus ook geen pijn. De vreselijk intelligente Descartes miste duidelijk iets in zijn bovenkamer.
Devisch speelt een gevaarlijk spel, ook al straalt hij iets van de ideale schoonzoon uit. Door empathie of emotie te beteugelen en ondergeschikt te maken aan de algemene rede, van bovenaf opgelegd, versterkt hij juist het buikgevoel en de afkeer van politiek en het rechtssysteem. Dat levert ons dan weer het vervloekte populisme op, ook niet goed.

De ultieme grap is overigens dat heel dat pleidooi voor meer neutraliteit en minder empathie bij mijnheer Devisch berust op professioneel eigenbelang, namelijk het beschermen van de eigen intellectuele hegemonie als hoogleraar, mediafiguur, moraalspecialist. Dus ook hier emotie en instinct, met het zelfbehoud als drijfveer.
En laat dat nu net ook de drijfveer van onze juwelier geweest zijn. Helaas Ignaas, niks zo doorzichtig als subjectiviteit die zich ‘objectief’ voordoet. Dan toch liever het Oostakkers gesakker en de stem van de onderbuik. Bij deze.

 

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

9 reacties op Oostakkers buikgevoel en de “objectieve” moraal van prof. Ignaas Devisch

  1. Eric zegt:

    Goethe, die ik hogelijk waardeer, stelde tegenover Eckermann de volgende wetmatigheid vast: ‘Ruwheid kan alleen uitgedreven worden door iets dat nog grover is.’ (Gesprekken met Eckermann, p. 235). Toegepast op de moderne tijden kan je dus zeggen dat Churchill groot gelijk had toen hij Dresden liet platgooien en dat Truman het bij het rechte eind had toen hij de Japanners voor hun afgrijselijke misdaden voor en tijdens WOII ‘beloonde’ met atoombommen op Hiroshima en Nagasaki. Sindsdien zijn de Duitsers kalm gebleven, tot aan het van staatswege georganiseerde masochisme toe, en heb je geen vreedzamer, vriendelijker volk dan Japanners. Hetzelfde geldt voor de heldendaad van onze Oostakkerse juwelier. Indien iedereen die overvallen werd zijn overvallers kon neerschieten, en dat de dood na een gewelddadige overval dus een mathematische zekerheid werd, er zouden geen overvallen meer gepleegd worden (ook omdat er na een tijdje geen overvallers meer zouden rondlopen). Ik heb het niet zo met de sharia, maar ooit oordeelde een Iraanse rechtbank dat de vrouw wiens aangezicht met bijtend zuur door een door haar afgewezen man voor het leven werd verminkt, hetzelfde mocht doen met haar aanrander: bijtend zuur in zijn gezicht gooien. Enkel zo kon hij beseffen wat hij haar had aangedaan. ‘Oog om oog, tand om tand’, het is een oeroud bijbels voorschrift dat, als je erover nadenkt, bedoeld is om erger te voorkomen. Ik heb het gevoel dat kandidaat-overvallers twee keer zullen nadenken alvorens bij deze juwelier in Oostakker in te breken. Jawel, misdadigers moet de stuipen op het lijf gejaagd worden, en als de overheid dat weigert te doen, dan moet de burger het heft in eigen handen nemen.
    Maar ik maak me geen illusies: de enkele hersencellen die de modale Vlaming nog in het hoofd heeft worden vanavond niet geactiveerd. Echter, zelfs in actieve toestand volstaan ze niet om tot enig werkelijk inzicht te komen. Slavernij en de status van grof wild: dat zijn de elementen die de menselijke conditie in dit platte land zullen blijven bepalen.

  2. wim van rooy zegt:

    Het was Rabelais die in zijn ‘Gargantua et Pantagruel’ voor de onderbuik pleitte, voor de darmen en de winden, de flatussen, de veesten en het ruften. Daar is niks mis mee, integendeel. Zonder darmen immers kan men niet leven. Door die uit te schakelen verwordt het leven tot een totale juridische rationalisering via punten en komma’s die alle empathie uitsluit, en waardoor er misschien wel recht is maar geen rechtvaardigheid. Zo voelt de modale burger dat aan, en op diens buikgevoel betrouw ik ondertussen veel meer dan op de little grey cells van de elites. Die weren alle empathie af en sympathiseren eerder met de dader dan met het slachtoffer. Dat merken we elke dag, niettegenstaande de foto’s van verdronken kindjes, want dat is alleen maar sentimentalisering op zijn perverst.

  3. Eric zegt:

    De islam is een kwaadaardig gas in het darmstelsel van de westerse beschaving. Drijf je het niet tijdig uit, dan tast het de darmwanden aan en gaat het exploderen. Politiek-correcte frustrato’s zijn, ondanks het toenemende onbehagen in hun onderbuik, niet geneigd om zelfs maar aan uitdrijving te denken. Bang om aan de steeds toenemende druk beneden toe te geven, bang om belachelijk gemaakt en veroordeeld en te worden, vernietigen ze liever zichzelf en hun beschaving. Wat ze niet begrijpen: veesten is feesten !

    • Eric zegt:

      Why John Cleese is leaving the UK

      • Tonton d'Amérique zegt:

        Een oude boom verplant je niet… De Caraïben? Zijn de bankiers, de politici en de pers daar dan wel te vertrouwen?

  4. Eric zegt:

    In elk geval zal het klimaat daar beter zijn en kennen ze er het fenomeen van terreurgezinde moslimburgemeesters nog niet. En meisjes worden er niet in groepen van 1000 gedurende tientallen jaren door islamieten verkracht terwijl de autoriteiten medeplichtig toekijken en weigeren te interveniëren. Ik zou hetzelfde doen als ik hem was. Hij heeft er het geld voor, waarom zou hij het niet doen?

  5. Vanhoovels Paul zegt:

    Dacht je nu echt dat ik daar fruitbomen zou gaan planten?
    Heeft de commercie niet reeds genoeg kapot gemaakt?
    We gingen toch…… meer (sic)…….werken dank zij de industriële revolutie?
    Ik snap het niet hoor. Ik ben er te dom voor.
    Meer en langer werken en meer werklozen en steuntrekkers.
    1 + 1 = 2. De kapitalistische rekenkunde beweert dat het 0 is.
    Ik denk dat dit de “Ezelsbrug” is waarover men het zo graag heeft.
    Toegegeven. Ik snap er niks van. Mogelijk ben ik dus een ezel?

Reacties zijn gesloten.