Oorlog, liefde en alles daartussen: wat we van de natuur nog kunnen leren

Trump

Het meest bemoedigende, hoopgevende beeld van 2017 komt helemaal op het einde, en wel uit het verre Japanse oerwoud, waar apen zijn betrapt op grensoverschrijdend gedrag met herten. Meer bepaald kon ene Alexander Bonnefoy registreren hoe een makaak op een sikahert kroop om ermee de liefde te bedrijven. Biologen vinden dit gedrag tegennatuurlijk (een aap en een hert kunnen immers geen nakomelingen opleveren), waarmee ze aangeven hoezeer ze de natuur onderschatten. De makaak en het sikahert zijn immers al goede vrienden van in de tijd dat de dieren nog konden praten. Hun verstandhouding is gebaseerd op wederzijds voordeel: de herten ruimen de troep op van de apen, die zelf de vacht uitvlooien van hun viervoetige kompaan. Maar er wordt dus ook gespeeld, geëxperimenteerd, gecoïteerd.

De biologen zitten met de handen in het haar en verzinnen allerlei hypotheses, als zou de aap “oefenen” op het hert, of seksueel niet aan zijn trekken komen bij zijn soortgenoten en dan maar het hert als speeltje gebruiken. Of ze maken er een ritje op richting drinkplaats om niet moe te worden. Allemaal zeer antropomorfe projecties. Naar mijn gevoel demonstreren makaak en sikahert hier attitudes waar we veel van kunnen leren. Het gaat namelijk om een ingewikkeld geheel van pestgedrag, stalking, on(?)gewenste intimiteiten, schijnbewegingen, maar ook zorg en affectie, tederheid, tot en met de daad zelf. Verkijk u niet op het filmpje. Bonnefoy focust, ondanks zijn naam, kwaadwillig op de penetratie, doch dat is maar een klein onderdeel van een complex geheel van rituelen die wij als “voorspel” betitelen.

Mijn vermoeden: dit is een bruikbaar model om de liefde én de oorlog te herzien als relatieve begrippen. Eerst in de privé-sfeer en het actuele debat rond seksuele intimidatie: ja, Weinstein heeft de Hollywooddellen aangeraakt, uitgekleed, misschien zelfs besprongen, maar dat was een onderdeel van een stilzwijgende geef-en-neem-overeenkomst, daar ben ik zeker van. Meer nog: Harvey Weinstein was en is niet alleen een smeerlap maar ook een man op zoek naar genegenheid. Klinkt dat absurd? Niet absurder dan een aap die een hert neukt. Alle daden van agressie zijn ook vermomde/onhandige daden van toenadering, een uitnodiging tot de dans, en omgekeerd zijn alle liefdesverklaringen ook oorlogsverklaringen. En al spreekt uit de blik van het hert in het filmpje een zachte #MeToo expressie, ze laat hem toch maar begaan en etaleert iets wat wij “tolerantie” noemen, zijnde de flexibiliteit die toelaat om agressieve signalen om te zetten in affectieve.
Dat vermogen hebben wij als homo sapiens compleet verloren. De éénduidige ja/neen-logica (“een neen is een neen”) doet ons de das om. En ik ga nog een stap verder. Als Kim Jong-un zijn tegenstrever Donald Trump de daver op het lijf jaagt met nucleaire raketten, dan is dat behalve een poging tot intimidatie ook een smeekbede om aandacht en respect, dat beseffen nu zelfs de analisten. Dus is de oorlogstaal wel degelijk een vorm van toenadering, zeg maar voorspel, dat met bijzonder veel gevoel voor symboliek moet bedreven worden. Helaas, Trump beantwoordt de intimidatie alleen met nog meer intimidatie, en dat is voor mij een bewijs van gebrek aan seksuele intelligentie. Oeps, een nieuw begrip voor 2018, na de onmogelijk-softe term “emotionele intelligentie”. Geven de makaak en het sikahert de machtigen der aarde een lesje?

De zoon van het onmogelijke koppel
De kunst van de diplomatie is dus wel degelijk de kunst om oorlogstaal als liefdestaal te lezen, én omgekeerd. Ze situeert zich in een gedanste schemerzone van de seksualiteit, meer bepaald de tango, waar geweld en intimiteit goed gedoseerd samengaan of elkaar afwisselen. Alle koppels die ruzie maken weten dat: de verzoening rechtvaardigt al wat eraan voorafging (advent, adventus, komst).
Het idee om de Noord-Koreaanse president als een aap te zien die het edelhert Trump kietelt, treitert en bespringt, vind ik een goede afsluiter voor dit rampenjaar. Bekijk de raket als sexual harassment, en besef dat zelfs de meest manifeste haattaal ook betekent: ik zie u graag. Als een jongen die een meisje plaagt. De schorpioen die bijt als een verkeerd geplaatste kus. De leugen is niet leugenachtig, op voorwaarde dat men haar weet te lezen. Stop de excuses, weg met de genderneutraliteit, alleen de seksuele metafoor is geschikt om relaties, tussen individuen maar ook tussen gemeenschappen of staten, een zinvolle definitie te geven.

Blijft dan de vraag van de biologen of de makaak en het hert wel een kindje kunnen maken. Ach, dat is niet belangrijk, het is het gebaar dat telt. Alhoewel. Volgens bepaalde theorieën, dewelke ik niet ongenegen ben, stamt de mens af van de copulatie tussen een chimpansee en het oervarken. Een niet geheel gelukt resultaat, dat vraagt om verdere experimenten, zoals daar zijn die van de aap en het hert, of voor mijn part de olifant en de zeekoe. Ooit moet het lukken en komt hier een nieuw aardsparadijs van, dat moet de weddingschap zijn: de geboorte van de bastaard uit het onmogelijke koppel, die meteen een magisch bindteken vormt tussen de uitersten.
In de verstoorde relatie tussen Trump en Kim Jong-un heeft dat kind zelfs een naam: het is de (zwarte) basketbalspeler Dennis Rodman, actief bij de Chicago Bulls én persoonlijke vriend van de Koreaanse dictator. Als product van hun bizarre non-relatie werpt deze aapmens zich op als bemiddelaar, en dat is momenteel het enige lichtpunt in de duisternis van een nakende apocalyps. En waarom ik die fotomontage Rodman/Kim Jong-un/Trump als een postmoderne repliek zie van de Kerststal, met een lichte geur van bestialiteit.
Meteen weten we waar alle grote en kleine conflicten volgend jaar nood aan hebben: aan een Dennis Rodman. Een excentrieke bemiddelaar die niét politiek beslagen is en niét voor het compromis gaat, maar voor de herstelde dialectiek tussen de uitersten, de erotische ambivalentie, de logica van de dans. Hij symboliseert meteen een nieuwe soort die uit deze onmogelijke cohabitatie voortkomt. Dat een aap en een hert het ons voordoen is geen schande, en dat zo’n filmpje de wereld rondgaat kan alleen maar tot lering strekken. Educatie dus, de school van het leven. Bio-logie, maar dan anders.

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee.

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Een reactie op Oorlog, liefde en alles daartussen: wat we van de natuur nog kunnen leren

  1. Hans Becu zegt:

    Weinig “ondernemers”zoals Torfs gezien, die zo briljant zijn om via de media, en vnl. via de VRT, met politiek correct moraliserend geneuzel gratis en voor niks een reclamecampagne bijeen te lullen, met als resultaat een ijzersterk ”sociaal” imago en een naamsbekendheid om U tegen te zeggen. Chapeau. Andere merken betalen daar een fortuin voor. Toch verbazend kritisch,
    die VRT van ons, doordesemd van politieke correctheid, net als Torfs overigens. Torfs spuit namelijk precies de social enterpreneurial cliché.s die ze bij de VRT van een correcte, sociale, transparante enz. enz. onderneming willen horen. Geen sjoemelschoenen Made In Verweggistan dus. Nu nog samen de warmathon lopen op sloefkes van Torfs, en het feest kan niet meer stuk.

Reacties zijn gesloten.