De gekruisigde koe van Kuttekoven

koe

Twee jaar geleden ging ik op bedevaart naar Onze-Lieve-Vrouw van Klein-Jeuk in Haspengouw, in de eerste plaats om mijn kriebelzenuwen te laten zegenen, verantwoordelijk voor alle genoegen en ongenoegen dat aanzet tot het produceren van krabbels. Herlees deze zin, en laat het eens jeuken.

Aan de andere kant van de Chaussée d’Amour die Sint Truiden met Luik verbindt, ligt Kuttekoven, deelgemeente van Borgloon. Omdat de burgemeester Danny Deneuker heet, maken Nederlanders zich daar vrolijk over, en nemen Jeuk en Kuttekoven op in een Vlaamse daguitstap die ook de anale driehoek Kontich-Reet-Aarschot omvat. Natuurlijk begrijpen die Hollanders met hun protestantse fantasieloosheid niets van wat zich in de Zuidelijke Nederlanden afspeelt. Terwijl zij zich druk maken over de kleur van Zwarte Piet, ondergaan onze kerken en kapellen een ware metamorfose waar zelfs een verstokte agnost niet ongevoelig voor kan blijven.

De gekruisigde koe van Kuttekoven: de allitererende titel is op zich al een gedicht. Waar gaat het over? Kunstenaar Tom Herck heeft in de afgedankte Johannes-de-Doperkapel een groot kruis opgericht, waaraan het afgietsel van een dode koe is bevestigd. Het geheel omgeven door een plas melk, en voorzien van de titel Holy Cow. Een groepje conservatieve christenen, verenigd in de vzw Katholiek Forum, is in alle staten en schuimbekt over blasfemie en satanisme (“Stop blasfemie en ontaarde kunst!), hierin gevolgd door het bisdom Hasselt dat spreekt van “smakeloze humor”. Leden van het Forum probeerden ‘s nachts een kruisafneming uit, wat deels lukte. In de nabijgelegen Gasthuiskapel, waar Herck kleinere replica’s van zijn koe uitstalt, is zelfs brand gesticht.

 

Koeienverdriet en kalverliefde

De koe van La vache qui Rit lacht in de realiteit dus helemaal niet, ze geeft melk aan een spookkalf, de tepels verbonden met een zuigmachine. Er zijn maar weinig vrolijke koeien op deze wereld, en hoe kunnen wij daar vrolijk bij worden. Daarbij komt nog dat die “melkplas”, metafoor voor verspilling, echt bestaat: de EU subsidieert voor miljarden euro’s de overproductie van melk, die tot poeder wordt verwerkt en opgeslagen in enorme loodsen. Om naderhand in Afrika terecht te komen, waar de lokale melkveehouders op die manier uit de markt worden gedrukt. Waarna we worden verzocht om gul te geven aan de derde wereld, u begrijpt de absurditeit.
Zo wordt, vanuit de politieke context, de sacrale dimensie van de gekruisigde koe net wél evident. Evenwel met dat verschil, dat de mannelijke zondebok, in casu Jezus, wordt herlezen als een vrouwelijk slachtoffer, zijnde Maria, de echte pineut van het lijdensverhaal, die aan de voet van het kruis haar dood kalf beweent, in het besef wat voor een vreselijke zinsverbijstering dat monotheïsme wel is, en hoe vooral mannen de aardse hel in al haar vormen reproduceren.

EU-magazijn, volgestouwd met gesubsidieerd melkpoeder

Stabat mater dolorosa in Kuttekoven. Een ketters gebaar, maar met meer spiritualiteit dan heel dat Katholiek Forum samen kan opbrengen. Wat de islam momenteel helemaal niet doet, kunnen wij misschien wel: de evolutietheorie toepassen op ons gedachtegoed, inclusief de symbolen en hun inhoud, christelijke en andere. Als constructieve poging om iets op te zetten dat met het belegen woord “spiritualiteit” kan worden omschreven. Het gevoel dat er toch iets meer is, iets helends en alomvattends, zonder dat we daar de naam god op hoeven te plakken. Heiligdommen en bezinningsplekken dringend nodig, met vers beeldmateriaal, het modale museum straalt niets uit. Kerken zijn dode plekken, maar het ware jammer om ze gewoon door moskeeën te vervangen.

Een versmelting van het sacrale en het profane dus. En ja, ik zie die ketterse transformaties in de Haspengouwse kapellen wel zitten, tegen het artistiek nihilisme van Quinze, Delvoye en C°, de jongens voor wie het alleen maar lucratieve Spielerei is. Veel boeiender ook, als feministisch statement, dan de flauwe #MeToo-jeremiades die het woord “cow” langzamerhand helemaal degraderen tot zijn kwezelachtige nevenbetekenis. Terwijl het dartele vrouwelijke rund dat zich amuseert, alias de Lachende Koe, toch het doel van het leven moet zijn en het perspectief van alle stieren en kalveren. Natuurlijk moet dat in Kuttekoven gebeuren, waar anders ter wereld. Stabat Mater amorosa, ook in de muziekkapel is er werk aan de winkel. Evenals natuurlijk voor de dames en heren van het Katholiek Forum, vergaart uw rozenkransen, doopt uw kwispels.

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee.

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

2 reacties op De gekruisigde koe van Kuttekoven

  1. hans becu zegt:

    Dat is dan geen artistiek nihilisme ? De link met melkpoeder en ontwikkelingshulp, daar is de artiest noch de burgemeester van K nooit opgekomen. Al maar goed dat er cultuurrecensenten opstaan om ons in deze ingewikkelde materie te gidsen. Want de enige bedoeling van die artiest is in de gazet te komen, en daarin is hij aardig geslaagd. Kassa. Net zoals Fabre en Delvoye met kakken, katten en zwijnen. Ik zie geen verschil. Behalve misschien toch dit : Mocht deze bevlogen kunstenaar zich aan het kruisigen van een varken in een Moskee, zelfs een afgedankte, gewaagd hebben : het was niet bij vandalisme gebleven : hij leefde niet meer. Uiteraard in de totaal fictieve veronderstelling dat moslims zich zouden bezondigen aan hetzelfde cultuurrelativisme en totale zinsverbijstering als onze Burgemeester en zijn kerkfabriek. Ik wacht trouwens in dat verband nog altijd op het vervolg van het spraakmakende satirisch programma van Peeters Bart ” Koken met Jezus”, maar deze keer dan met Mohammed in de hoofdrol.

  2. Fend zegt:

    De Holy Cow doet mij denken aan het werk van Martin Kippenberger, de Zuert die Fübe, 1990 en de Gekreuzigte Frosch” van dezelfde periode. Kippenberger zou de kikker aan het kruis mogelijk
    hebben gezien als zijn ego, dat van de geofferde kunstenaar ( tussen haakjes, hij dronk nogal door). Kippenberger had nog de humor (en het fatsoen) daar geen politieke boodschap aan te linken om zodanig ingewikkelde interpretaties en discours op gang te brengen zoals alle goede conceptuelen pogen te doen.

Reacties zijn gesloten.