God, Trump en Harvey: is het klimaatnegationisme over & out?

harvey-hurricane

Politieke macht en natuurrampen, het blijft een boeiende combinatie. Goed bestuur laat zich niet enkel aflezen in dagdagelijkse routine, maar ook en vooral misschien in het omgaan met het onvoorzienbare. Dan wordt leiderschap, empathie, doortastendheid en efficiëntie verwacht. En vooral ook concrete, snelle noodhulp.
Voor Donald Trump is nu, na de desastreuze doortocht van de orkaan Harvey in Texas, het moment van de waarheid aangebroken: de Amerikanen vergeven hun president veel, het permanente gebekvecht tussen de media en de president vinden ze misschien nog vermakelijk, de stoere taal rond de Mexicaanse muur zelfs sympathiek, maar onverschilligheid en/of nalatig geklungel in een echte crisissituatie is absoluut not done, George W. Bush kan ervan meespreken.

“Solidariteit”
hulp2Door de internationale focus op het terrorisme kon president Trump zich lang wegsteken achter een grote, boze externe vijand. Ook Noord-Korea deed een duit in het zakje. Om van die criminele Mexicanen nog maar te zwijgen. Maar wat moet de man, die het woord populisme een nieuwe dimensie gaf, met een natuurramp waar alleen slecht nieuws te rapen valt? We horen de strategische breinen kraken tot hier. Wegblijven van de rampscène is geen optie, in beeld komen is riskant, er zou maar eens een anti-Trumpactivist een spandoek kunnen ontvouwen boven een ondergelopen woning, met de wereldpers erboven op.
Om die reden tweet Trump wel in zijn gekende stijl dat deze ramp “Amerika sterker zal maken”, maar de zwaarst getroffen stad Houston wordt niet bezocht, om te vermijden dat zijn figuur teveel gelinkt zou worden aan beelden van verdronken mensen en vee, eerder dan aan indrukwekkende reddingsoperaties, die we eigenlijk maar weinig bespeuren.
Immers, is Amerika niet het land van de zelfredzaamheid en de flinksheid van het individu? Er wordt inderdaad nogal gefocust op solidariteit en mensen die elkaar helpen. Elke dag verhalen van stoere burgers die hamburgers uitdelen of met hun bootje de watervlakte afvaren, op zoek naar mensen die op het dak van hun huis wachten op hulp. Doch achter deze mythe van de spontane solidariteit zit een individualistische ideologie, aangevuurd door een president die sowieso de rol van de overheid wil beperken, onder het motto “help uzelf”. Lastig spagaat op een moment dat iedereen naar die president kijkt.Tenzij we God erbij halen en zijn ondoorgrondelijke wilsbeschikking. We bidden voor de getroffenen, aldus president Trump. Maar aan wiens kant staat God bij een ramp als deze? Of wordt dit toch een ultieme test naar de menselijke intelligentie, nadat deze het zelf verklooide?


Harvey en de opwarming
 
cycloonDat brengt ons bij een andere alligator, zwemmend door dit troebel water: deze van de klimaatopwarming, door alle specialisten gelinkt aan catastrofes zoals Harvey.

Tropische cyclonen, afkomstig uit de golf van Mexico, zijn weliswaar niet abnormaal in deze regio en dit seizoen, maar de extreme regenval ingevolge intense verdamping is dat wel. Het fenomeen zal toenemen, waterrampen zullen de regel worden, volgens diezelfde specialisten, en de Verenigde Staten, met hun kwetsbare, laaggelegen grootsteden aan West- en Oostkust, zullen geconfronteerd worden met chaos en permanent overstromingsgevaar, nog vergroot door het stijgen van de zeespiegel.
Quid Donald Trump en zijn klimaatnegationisme? Is Harvey echt een louter natuurfenomeen, of is er meer aan de hand? Kunnen we dit toch stoppen of afremmen met grootse ingrepen op het vlak van energieverbruik? De Trump-woordvoerders houden zich momenteel op de vlakte. Maar het akkoord van Parijs is al naar de prullenmand verwezen (de opwarmingstheorie zou “maar een hoax” zijn, een broodje-aapverhaal dus, of straffer nog, een internationale samenzwering van links) en er wordt terug ingezet op fossiele energie. Het is nog maar de vraag hoe lang de conservatieve Trumpstemmers zelf zullen geloven dat er niets aan de hand is, behalve een gril van de goddelijke voorzienigheid. En hoe lang de complottheorieën zullen standhouden. Donald Trump zou dan zelf wel eens het slachtoffer kunnen zijn van de volgende complottheorie, namelijk dat politici van zijn soort geen interesse hebben voor het algemeen belang, enkel voor deze van de grootindustrie. En dat is zelfs in Amerika een brug te ver.

Zeenaties en maritiem denken
waternatieTot slot nog iets over het element water, zonder hetwelk geen leven op aarde zou mogelijk zijn. Sinds de oudheid bestaan er op de zee en op het land gerichte culturen, maritieme en continentale werelden. Rusland, China, de golfstaten en, binnen Europa, Spanje behoren traditioneel tot de tweede soort, en dat vertaalt zich ook in een mentaliteit en een ideologische grondstroom: stugge, autoritaire, sterk gecentraliseerde bureaucratieën waar democratie geen waarde op zich is. Naar binnen gekeerde regimes ook, defensief, protectionistisch en soms ronduit isolationistisch. Continentale grootnaties hebben wel een vloot maar geen panoramische uitkijk. En vooral: hun metropolen liggen ver van de zee, een vloedgolf is voor hen een lokale ramp, geen existentiële kwestie.
Zeenaties anderzijds stellen zich meer open-minded op, verbindend en op negotiatie gericht. Volgens sommige historici is het intense geestesleven van het oude Griekenland zonder meer het product van een extreem maritieme ingesteldheid waarin democratie, vrijdenken en communicatie grondwaarden zijn. Het levert ook goede handelaars op. Nederland is het prototype van zo’n zeenatie, naast Groot-Brittannië, Hongkong (niet toevallig in de clinch met Peking), de regio Catalonië en.., jawel, de Verenigde Staten.
Het extraverte, naar buiten gerichte karakter van de VS zit werkelijk in de genen, en heeft met de zee te maken. Ondanks de uitgestrekte graanvelden van de Midwest –waar Trump de meeste stemmen haalde- is Amerika een zeenatie, langs beide kanten begrensd door een oceaan die de poort vormt naar buitenwerelden. New-York en San Francisco vormen respectievelijk de Oost- en Westflank van een kosmopolitisch complex waar de Amerikaanse cultuur op drijft. Dat is een niet te onderschatten grondstroom.
Het curieuze is nu dat Donald Trump een uitgesproken continentale filosofie uitademt, die zelfs de afmeting aanneemt van collectief Narcisme. Misschien verklaart dat mee zijn fascinatie voor Poetin. Ook al is hij een New-Yorker, het diepe binnenland is zijn politiek biotoop, het laaggelegen moeras een te mijden plek. Die afkeer van natte voeten verklaart misschien ook zijn aversie van de klimaatwetenschap en haar holistische modellen, waarin het water, een teveel of een tekort, een hoofdrol speelt.
Maar Amerika is de Siberische grondplaat niet, en kan de rug niet keren naar de oceaan en de ingewikkelde meteorologie waar alles op alles inwerkt, zoals die opstijgende vlinder die aan de andere kant van de oceaan een orkaan veroorzaakt.
Alles vloeit, wist de Griekse wijsgeer Herakleitos al, en water kent geen grenzen. Anders gezegd: de zeenatie Amerika heeft misschien wel het meest baat bij een planetaire consensus rond een alomvattende klimaatplan. De dag dat ze dàt in Houston beseffen, is het liedje van Donald Trump vermoedelijk uit.
Johan Sanctorum is filosoof, publicist, blogger en Doorbraak-columnist.
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

2 reacties op God, Trump en Harvey: is het klimaatnegationisme over & out?

  1. aghasee zegt:

    JS,

    Het spijt mij.
    Klimaatverandering?
    Ja.
    Opwarming?
    Niet meer sedert de laatste twintig jaar.
    Man made?
    Onzin.
    Trump de schuld geven van Harvey en madam Trump haar naaldhakken erbij sleuren is al te goedkoop.
    Al Gore heeft ondertussen de halve kust van Florida in eigendom. Florida die nu reeds onder water zou staan volgens diezelfde Gore. Het collectief geheugen van de groene rakkers is nu eenmaal kort. Soit.
    Je groene-energie-fetish staat je niet goed JS, je hebt meer verstand dan dat.
    Om op de actualiteit nog even terug te komen; de kernuitstap is technisch gezien gewoon niet mogelijk.
    Techisch. Wetenschappelijk.
    Onmogelijk.

    Wakker worden.

  2. Marc Schoeters zegt:

    Ongelofelijk scherp en juist gezien van Johan Sanctorum! Men kan de wereldgeschiedenis van de afgelopen duizenden jaren beschrijven als een voortdurende strijd tussen aan de ene kant zeenaties en aan de andere kant landnaties. Soms wint de ene het pleit, soms de andere. Fenicië (zee) versus Egypte (land). Athene (zee) versus Sparta (land). Carthago (zee) versus Rome (land). Portugal (zee) versus Spanje (land). Engeland of Nederland (zee) versus Spanje (land). De VSA (zee) versus Rusland of China (land). Die historische tegenstelling tussen zeenaties en landnaties vindt men op alle vlakken terug. Bijvoorbeeld Amerikaanse ruimtecapsules landen niet toevallig op zee en Russische op land. De zee is een verbindend element, het land een isolerend element. Zeevarende naties staan open voor de wereld, landnaties sluiten zich ervan af. Denk enerzijds aan de Nederlanders of de Portugezen met hun handelsposten op alle continenten, en anderzijds aan de Chinezen met hun Muur of de Russen met hun Gordijn. Trump is inderdaad een “land”president die met zijn Midwest-mentaliteit, zijn afkeer van havensteden als New York, New Orleans en San Francisco, en zijn plannen voor een Mexicaanse muur haaks regeert op het “zee-DNA” van zijn land. Zijn politiek is dan ook geen lang leven beschoren. Ook de EU zal verdwijnen omdat het Duitse continentale denken van Merkel onvermijdelijk botst met het maritieme denken van Groot-Brittannië (vandaar de Brexit), Nederland, Portugal, Griekenland. Zo zouden we nog urenlang door kunnen denken. Precies inzichten als deze – die de “dagdagelijkse” waan en politieke feitjes overstijgen – maken de blog van Sanctorum zo waardevol.

Reacties zijn gesloten.