Kortgerokt in Arabië: een sterk statement heeft niet veel woorden nodig

Arabisch

Op deze zwoele zomerdag, die zal eindigen in groot gedruis, breng ik hulde aan twee vrouwen die elkaar totaal niet kennen maar toch elk op hun manier iets doen wat hen verbindt, en waardoor ik geloof in de kracht van het beeld en het overtreden van taboes. Niet in woorden, maar in gebaren.

De eerste is de dame die in een kort rokje door een lege straat in Saoedi-Arabië wandelt, waar vrouwen geacht worden alleen in zwarte nikabs rond te lopen, liefst ook het gezicht compleet bedekt. Het betreft naar het schijnt een fotomodel met nickname Khulood (Arabisch voor “onsterfelijk”) en ze is ondertussen ook al opgepakt. Dat moet ook, gezien de wetgeving, temeer daar ze haar textielzuinige catwalk ook nog eens postte op snapchat. De wereld staat op zijn kop, zelfs Saoedi-Twitter slaat tilt. En dat om één stomme, amateuristische clip van amper zes seconden. In de beperking toont zich de meester(es).

Het lijkt me het antwoord op de vraag waarom vrouwen er maar niet in slagen om in de cultuursector de eerste viool te spelen: ze hebben het namelijk niet nodig. Heel de artistieke krachtpatserij, van Da Vinci tot Fabre, verzinkt in het niets bij de lakonieke performance van een halfblote vrouw in een puriteins mannenbastion. Uiteraard is dat contextgebonden en zou zoiets bij ons niet werken daar alle meisjes en vrouwen ’s hier ‘s zomers half bloot rondlopen. Misschien is dan net een nikab of boerkini wel aanstootgevend, iets dat hier past als een tang op een varken, met excuus voor de meelezende moslims.
Van belang is echter net de seksuele provocatie in Khulood’s eenvrouwsactie: ja, ze wil meer laten zien dan mag en minder dan alles,- een evenwichtsoefening waar vrouwen doorlopend mee bezig zijn en die werkelijk bedoeld is als een uitbraakpoging uit het decor en zijn ideologische fundamenten. Zie ook de dress-code in de Sint Pieters-Kerk waar dames steeds weer de grenzen aftasten, de centimeters boven de knie tellen dubbel.
Afgezien van de manhaftige (!) moed die bovenstaande actie uitstraalt, opgevoerd in de meest strenge regio van het achterlijkste land ter wereld, gaat dit dus vooral over iconoclasme en het infiltreren van archaische macho-architecturen. Kunstenaars wezen gewaarschuwd: hun zogenaamd gewaagde, revolutionaire en grenzenverleggende constructies tuimelen in elkaar daar waar het vrouwelijk lichaam met een simpele selfie de wetten met de voeten treedt. Letterlijk. Zonder woorden.

Poser et reposer

Dat brengt ons op de tweede heldin van de dag: de onbekende Koreaanse die, op blitzbezoek in Auvers-sur-Oise, poseert bij de graven van de gebroeders Vincent en Theo Van Gogh. Afgrijselijk is het, dat vloekend rood mantelpakje tegen de lemige kerkhofmuur en het serene bed van klimop. Onbeschaamd in de lens monkelend, op voor cultuurliefhebbers heilige grond, die nu vast luid kraaien hoe ons Europees erfgoed vermorzeld wordt door Hunnen op doorreis,- al onze racistische én seksistische vooroordelen lijken bevestigd: wijven en spleetogen snappen niks van cultuur. Ze staat dan ook nog eens strategisch opgesteld tussen de twee horizontale celebrities, als wou ze er zo dadelijk een triootje mee bedrijven (let ook op de uitdagende split vooraan). “Ici repose…”: draaien beide skeletten zich om in hun graf, of hebben ze er heimelijk plezier in? Of zou Vincent misschien toch ook wel enige gelijkenis zien tussen zijn fameuze zonnebloemen, die in hun tijd ook “lelijk” bevonden werden, en het opschietend onkruid dat respectloos het bedevaartsoord overwoekert?
Op sommige vormen van incorrectheid hebben vrouwen een patent. Ongetwijfeld zullen ook wel mannelijke exoten daar in Auvers-sur-Oise de graven vertrappeld hebben, maar het heeft niet dezelfde impact: als vrouwen poseren is het altijd quasi-naief, in een dubbelzinnige relatie met de fotograaf, het verhaal en de context. Poser ou reposer, wat was er eerst? Eeuwenlang probeerde de kunstenaar het model op te sluiten in het kunstwerk, met de Mona Lisa als absoluut archetype. De vrouw moest getemd worden als beeld, opgesloten binnen de grenzen van een (mannelijk geconcipieerd) verhaal. Het kunstwerk als gevangenis en grafkelder voor de muze. Door nu te poseren half buiten het verhaal en schurend tegen het decor, als een tang op een varken, overtreedt de losgeslagen muze een taboe maar tegelijk ridiculiseert ze ook heel de onderliggende cultuurcanon, de codes en de bijbehorende geniecultus.

Meteen is “gevangenis” het sleutelwoord dat beide poses verbindt: het Arabische model leeft in een gevangenis, breekt uit en wordt terug gevat. Het Koreaanse anti-model luistert naar de gids, negeert dan diens aanwijzingen en wordt door ons verbanvloekt als cultuurbarbara. De manier hoe wij heilige huisjes respecteren is wezenlijk niet verschillend van het wahabistische zonnebrillenuniversum en zijn verbodsbepalingen. De subtiele deconstructie van dat verbod is een onvoltooid project. Vrouwen moeten blijven doen waar ze het best in zijn: fout parkeren, of waarom dacht u dat ze in Saoedi-Arabië geen auto mochten rijden.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .