De beulen keren huiswaarts, de pijn blijft: gelden mensenrechten eigenlijk wel voor beoefenaars van het onmenselijke?

IS

Ik heb me altijd afgevraagd hoe het is om na de oorlog je beul uit het concentratiekamp of het foltercentrum tegen te komen. Lieden die gruwelijke mishandelingen op hun geweten hebben, daar duidelijk een sadistisch genoegen aan beleefden, maar naderhand toch door de mazen van het net glipten en gewoon weer op straat rondwandelen. Misschien steekt zo iemand schuw de straat over als hij zijn slachtoffer herkent, of misschien lacht hij hem wel toe en steekt de hand uit: sans rancune, amigo, de oorlog is voorbij, terug vrienden?
Daar sta je dan. Ja sorry mijnheer, ik voerde ook maar bevelen uit. En beulen worden in het grote verhaal maar gezien als kleine garnalen. Het punt is namelijk dat een bevrijding, gekoppeld aan een zogezegde zuivering, nooit iedereen die “fout was, kan elimineren, tenzij je weerom een genocide organiseert. Strafprocessen à la Neurenberg concentreren zich op de kopstukken, maar er moet ook een maatschappij heropgebouwd worden en de overlevende slachtoffers worden verzocht om enige vergevingsgezindheid te betonen. Heelt de tijd alle wonden?
In Chili, Argentinië en Uruguy, drie Latijns-Amerikaanse landen die in het nabije verleden onder een bloedige dictatuur gebukt gingen, is het vraagstuk nog steeds aan de orde van de dag, psychologen en sociologen besnuffelen het ijverig en pennen er lijvige nota’s over. Maar het is bijna misdadig om er een abstract vraagstuk van te maken. Andermaal: beeld u de concrete situatie eens in, van het slachtoffer, oog-in-oog met de beul. Hem doden is bijna een recht, maar de nieuwe orde laat geen individuele vendetta’s toe, net om haar statuut van nieuwe orde niet te ondergraven.

Dwaze moeders

Ook bij de bevrijding van Mosul worden rekeningen vereffend. Het lynchen van IS-aanhangers door wraakzuchtige burgers, die meestal familieleden verloren hebben onder het salafistische schrikbewind, doet denken aan de repressietijd bij ons, na 1945, toen collaborateurs standrechterlijk werden opgeknoopt. In de eerste dagen, nadien niet meer. Niet uit menslievendheid maar uit berekening had de Belgische staat uitgemaakt dat een gerehabiliteerde collaborateur minder schadelijk was dan een verbitterde paria.
De ironie is namelijk dat de Islamitische Staat zelf het product is van mismeesterd gevangenschap. De Amerikanen hebben IS voor een stuk gecreëerd door na de val van het Hoessein-regime de Irakese officieren in één detentiecentrum onder te brengen samen met moslimextremisten, die uiteindelijk heel het kamp hersenspoelden. De blauwdruk van het kalifaat is ontstaan in kamp Bucca, waar ook IS-leider Al-Baghdadi een tijd opgesloten zat. Vraag is nu wat de Irakese overheid met het kleine IS-krapuul moet aanvangen. Ook in kampen steken waar opnieuwe snode plannen kunnen gesmeed worden? Laten lopen met het risico dat ze zich hergroeperen? Allemaal afschieten? Neen, dat willen de NGO’s met Amnesty International voorop niet. De mensenrechten, u begrijpt.
Dezelfde vraag welk onthaal wij een terugkerende Syriëstrijder moeten geven. De zachte Somers-aanpak of de stoere Franckendoctrine? Hen als meelopers recupereren, of verbannen? Knuffelen of slaan? En weerom de existentiële vraag: wat als pakweg een nabestaande van de Zaventem-aanslag zo’n jihadist tegen het lijf loopt?
Het laatste woord laat ik aan de dwaze moeders die in Argentinië onder de militaire dictatuur elke week op straat kwamen om opheldering te vragen over de verdwijning van hun zonen. Het feit dat ze door het regime als madres locas werden weggezet, zottinnen, herinnert ons er opeens aan dat heel dit verhaal in hoge mate een mannenzaak is. Een leven neerzetten kost voor een man gewoon veel minder moeite, en er een wegvegen dus ook. Vergeten is gewoon een slecht idee, goedkope excuses niet aan de orde. Het vermoeden dat mensenrechten niet gelden voor beoefenaars van het onmenselijke, mag van mij in grote letters in de Europese grondwet geschreven staan.

 

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Een reactie op De beulen keren huiswaarts, de pijn blijft: gelden mensenrechten eigenlijk wel voor beoefenaars van het onmenselijke?

  1. bertie zegt:

    De dikke vette schending van het mensenrecht dat alle misdaden verjaren, behalve oorlogsmisdaden, volstaat ruimschoots. Een grondwetswijziging is niet nodig.

Reacties zijn gesloten.