De Afspraak en zijn gasten: maakt de meningencultuur ons weerloos en apathisch?

Afspraak2

Rond mijn stukje van gisteren ontsponnen zich twee discussies: een oenologische (mag je twee slechte wijnen mixen tot één goed mengsel? – 54% zegt ja) en een ethische (mag een charlatan zich inlaten met terminale patiënten die toch niets te verliezen hebben? – 78% zegt neen). Boeiende debatten, maar uiteraard compleet naast de kwestie, jammer voor wie eraan begon.
Het punt is namelijk dat de onenigheid die ik tracht te creëren, uw vrijemeningsorgaan stimuleert tot het afscheiden van een opinie, en dat is de bedoeling van een universum waarin oenologie en ethiek twee velden zijn van hetzelfde gezelschapsspel. Het gaat dan al lang niet meer over de wijn in het glas, maar over de woorden waarmee het ritueel wordt begeleid. Het Kierkegaardiaans gezegde “In vino veritas” is achterhaald: de waarheid zit aan de buitenkant, het woord heeft het ding definitief buiten spel gezet. Kijk naar de kookprogramma’s op TV: hoe afgestompt moet je zijn, als je niet na vijf seconden de kok wegzapt die eindeloos ratelt bij eten dat je niet eens kan ruiken, laat staan proeven? Onze kat is slimmer.
Een taal die zichzelf beschrijft en de actie ontmoedigt: dat is pure literatuur, en nu weet u meteen ook waarom ik schrijvers wantrouw. Hebben we niet ooit leren spreken om te roepen: “Pas op, een mammoet achter u!”? Hoe is het zover kunnen komen dat we begonnen te spreken omdat we niet konden zwijgen? Omdat we onszelf graag bezig horen en daartoe issues verzinnen? En tot wat voor ongelukken kan dat zoal leiden?

Engelen op een naald

In 1453 vielen de Ottomaanse Turken Constantinopel binnen, waarmee ze definitief een einde maakten aan de middeleeuwen. Volgens de legende vonden de Christelijke leiders aan het Byzantijnse hof dat beleg maar een mineure kwestie, en waren ze helemaal in beslag genomen door boeiende wetenschappelijke debatten. Een daarvan ging over de vraag: ’Hoeveel engelen passen er op de punt van een naald?’ Pas op, ik onderschat het belang van die kwestie niet. Alleen ging het zelfs niet meer over engelen en naalden, maar over de kunst van het meningsverschil daaromtrent, of dacht u echt dat de Byzantijnen zo dom waren dat ze niet wisten dat een engel nooit op een naald gaat zitten.
Mede dankzij de massamedia en het internet zijn we na een goeie 500 jaar opnieuw in de Byzantijnse scholastiek aangekomen. Nooit werd er méér gedebatteerd, geopinialiseerd, en nooit werd er minder besloten. Er wordt daarom ook nooit vooruitgang geboekt, het heeft bijna iets artistiek-repetitiefs, de zoveelste discussie over de vrijemeningsuiting, Erdogan, de Islam, Zwarte Piet. Alles is al duizend keer gezegd, maar zo zeker als de zon opkomt is er elke dag ook weer een mening en een debat.
Dat stemt tot nadenken. Doet een opinie nog wel terzake? Mijn vermoeden: de democratie heeft een zodanig decadent peil bereikt, dat ze elk probleem kan sublimeren tot een issue waarin retorische zelfbevrediging de norm is. De Byzantijnse engelendiscussie, maar dan in de (post)moderne versie van praatbarak en TV-gastenpannel.
Met een dagelijkse avondserie van praatprogramma’s (Terzake-De Afspraak-Van Gils en gasten) voltooit de VRT de zinledige rituelen van de democratie tot op ongekende hoogten. In De Afspraak mocht gisteren ex-VRT-nieuwslezer Johan Op De Beeck het hebben over vrijemeningsuiting (!), ex-omroepster Martine Preenen presenteerde haar uitverkocht boek over de menopauze, en Klara-presentator Thomas Vanderveken legde zich toe op de gevolgen van asbest. Alle drie kwamen ze vooral zichzelf presenteren, maar dan vanuit de uitkijkpost van het engagement, want geëngageerd, betrokken moet je zijn in het universum van de meningen.
Dit soort programma’s moet je spaarzaam, sporadisch bekijken, zeker niet elke dag, om te observeren hoe wij weggezogen worden van de werkelijkheid, net door een overmaat aan woorden en meningen, ook wel prietpraat genoemd. Misschien waren de democratie en de open-debat-cultuur ooit tekenen van emancipatie, vandaag zijn het vooral symptomen van vervreemding en verdoving. Te slim om te zwijgen, te dom om de olifant te zien: via Twitter en Facebook neemt elke humanoïde deel aan de grote meningenkermis terwijl, nu ja, er toch iets voor de deur staat te dringen. Maakt het opinialisme ons weerloos en apathisch? Niet op de Afspraak, het zou een vorm van zelfbescherming kunnen zijn.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

6 reacties op De Afspraak en zijn gasten: maakt de meningencultuur ons weerloos en apathisch?

  1. Hans Becu zegt:

    Ik kijk en luister nauwelijks nog naar de Talking Heads op de VRT. En aan het Vlaams perscommentariaat, producent van meninkjes, heb ik me lang genoeg geërgerd. We discussiëren constant over het geslacht der engelen, en dat is niet koosjer, het is haram. Ik wil Armand Pien terug, die gewoon het weer fout voorspelt en dat afsluit met een flauwe mop, en geen klimaatactivisten. En ik wil gewoon een goeie Vlaamse kwaliteitskrant, met informatie. En op de VRT opnieuw een ingangsexamen voor journalisten, met partijkaart. Dan heb je minstens enige garantie op neutraliteit en ideologisch evenwicht. Nu bestaat het corps uit perfect inwisselbare Groenlinkse cliche progressivolo’s, die doen alsof ze kritisch zijn en hun onderwerp kennen. Zoals Bart Schols. Ons kent ons, en ons steunt ons.

    • Paul Vanhoovels zegt:

      Idiologisch evenwicht. Ahum!!! Ik heb er mijn buik van vol. Ofwel wil ik nieuws dat gevrijwaard wordt van idiologie en vervolgens wil ik ontspanningsprogramma’s.
      Wat Islamieten en Joden denken interesseert mij geen bal.
      Het is meer dan voldoende geweest dat ik van jongs af volgepropt werd met Bijbelse sprookjes om nu vast te stellen dat we geconfronteerd worden met nieuwe zogezegde waarheden. Ofwel gaat onze maatschappij naar de kl…. ofwel moet de beslissing vallen dat in een echte democratie geen enkele Godsdienst zijn invloed mag laten gelden.
      Bidden doe je binnenskamers. Zoals hetzelfde met sex. Lukt dat niet dan smijt men die lullers maar buiten. Terug naar afzender dus.

  2. Johan Verleye zegt:

    Het is zelfs zo dat rechts en links elkaar bij gebrek aan betere met dezélfde argumenten om de oren slaan.
    Rechts: “We mogen niet van het probleem wegkijken.”²
    Links: “We mogen niet langer van het probleem wegkijken.”³

  3. Fend zegt:

    Is het niet Talleyrand die schreef ‘l’homme a reçu la parole pour pouvoir chacher sa pensée’ ?

  4. Paul Vanhoovels zegt:

    Pour pouvoir cacher….. . Ze hebben het verdomd nog niet door wat er bezig is.
    En als je bij wijze van test iets schrijft wordt je verdacht van het feit dat je dat schreef om het plebs slimmer te maken. Ik moet niemand slimmer maken. Ik schreef gewoon iets als test om zeker te zijn van mijn vermoedens. En als je dan van een forum vliegt wegens persoonlijke aanval op iemand die er niet was dan begrijp je onmiddellijk dat er stront aan de knikker is.
    Feitelijk heb ik mijn buik vol van die fora waar velen; incognito denken ze; zich geroepen voelen om “Mata Hari” te spelen. En als ze zich dan nog uitgeven als aanhanger van een bepaalde partij
    dan besef je meteen wat de bedoeling is van hun inbreng. Niet deelnemen op ernstige manier aan het discussieplatform maar wel hun zogezegde partij in een slecht daglicht te plaatsen door onophoudelijk smerig gedrag.
    En als dergelijke fora dan uiteindelijk niks waardevols meer voorstellen dan wordt het voor de deelnemers die kunnen nadenken een te mijden plaats. Tijdverlies om te beginnen.
    En als moderators dergelijke spelletjes meespelen mag je U verwachten aan het feit dat ook uw identiteit niet meer gevrijwaard blijft.
    Ik ben dus gestopt met deelname aan een debat over politiek.
    De particratie heeft ook hier de touwtjes in handen genomen. Geheimhouding verzekerd.
    Vergeet het. Ik test altijd mijn opgebouwde vermoedens. En pas nadien neem ik beslissingen.
    Spijtig is wel dat mijn bevindingen totaal niets meer met democratie te maken hebben.
    Maar ik kan er mee leven. Binnen korte tijd zal blijken of mijn bevindingen juist bleken te zijn of gewoon een “fantasme” Ik heb liever dat het een scheefgetrokken fantasme zou zijn van een verward brein. Maar ik vrees het ergste.
    Bovendien heeft het grote woord voeren op een forum maar een gevolg.
    En dat is het spreekwoord dat in het land der blinden éénoog koning is.

Reacties zijn gesloten.