Symfonia domestica: waarom er zo weinig over mannenmishandeling wordt gesproken

nietzsche_paul-ree_lou-von-salome188Gisteren was het Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen, een hele mond vol en zoals altijd vernemen we dat achteraf, misschien maar goed ook. Bij mijn weten is er geen equivalente feestdag rond mannenmishandeling, het bestaat, maar er is nauwelijks onderzoek en er zijn geen cijfers. De reden heet: schaamte. Welke man wil nu dermate voor aap staan? Maar hier houdt het niet op.
Eén ding is zeker: het geweld van de vrouw jegens de man binnen het gezin is subtieler dan het omgekeerde. Ik som maar wat op: een vrouw die zoveel seks eist dat hartverlamming bij de partner dreigt; of het omgekeerde: Marijs Geirnaert heten en geheelonthouding opleggen, de knoop erin; culinair vandalisme bedrijven, regelmatig voedsel opdienen in verkoolde toestand, tot kotsens toe; de partner en huisgenoten verplichten om het Eurovisiesongfestival uit te kijken, inclusief televoting; kijven en bekken, gans de dag, over van alles en nog wat (“Wie heeft er een pak kaas opengedaan, en er was er al één open ?!”), een man verplichten om pantoffels te dragen met rose pomponnetjes (echt gezien); en dan is er uiteraard het eigenlijke fysieke geweld, het deegrolsyndroom van echtgenoten die werkelijk lichamelijk en psychisch door hun eega vernederd worden. De meeste mannen zwijgen en ondergaan. Een minderheid schikt zich in de vernedering en dat is eigenlijk de beste attitude.
Zalig de man of vrouw die genoegen schept in de psychische of fysieke terreur vanwege de wederhelft: het ideale huwelijk ligt ergens in die buurt. Partnergeweld is per definitie privé en valt helemaal buiten de publieke sfeer, maakt dus op een of andere manier deel uit van de intimiteit, hoe gek dat ook klinkt.

De oorlog der seksen
Anderzijds acht ik het recht op revolte en wraak heilig. De slavin is voorbestemd om door het lint te gaan en haar beul te elimineren, dat kan gewoon niet anders. In Frankrijk heeft een vrouw, genaamd Jacqueline Sauvage (neen, nu niet lachen) vier jaar geleden haar man vermoord die haar 47 jaar lang had mishandeld, verkracht en ook tegen de kinderen als een beest tekeerging, tot er eentje zelfmoord pleegde. Ze zit nu in de cel, maar de publieke opinie neemt het voor haar op, en terecht: op zo’n moment is het bijna je plicht om de huistiran om te brengen,- ook dat hoort bij de privacy van de relatie en zijn eigen logica. Dit maar om te zeggen dat ik de vrouwen gelijk geef die in het spoor van Klytemnestra uit de Griekse tragedie het recht in eigen handen nemen. De bijl erin, veel effectiever dan zo’n Internationale Dag.
Ook in dit opzicht ziet het er echter voor mannen helemaal anders uit. Wat kunnen zij doen om aan de subtiele mishandeling, die voor de buitenwereld totaal onzichtbaar en/of ridicuul is, te ontsnappen? Op café gaan bijvoorbeeld, of een hobby uitkiezen, vluchten in de eenzaamheid van de miniatuurspoorweg.
Hier wordt het verschijnsel van de misogynie interessant, de intellectuele vorm van vrouwenhaat. Ik ken werkelijk geen enkele filosoof die ook maar enige schijn van vrouwvriendelijkheid aan de dag legt. Van de straatschuimer Socrates op de vlucht voor zijn Xantippe, over Plato (ideoloog van de masturbatie) en de ongeneeslijke vrijgezel Immanuel Kant, tot Nietzsche en Schopenhauer: allen zijn het fervente vrouwenhaters. Niet alleen expliciet, daar waar ze het over de vrouwen hebben, maar meer nog impliciet, door het soort discours te fabriceren dat zich in al zijn abstractie afsluit van het andere geslacht, als een geheimtaal onder buddies.
Ook al nemen de feministen het vandaag op voor Xantippe,- zij moet een vreselijke echtgenote geweest zijn en Socrates een echte sloef. Filosofie als reactie op de mishandeling en vlucht vooruit: cultuur is op die manier wellicht een mannelijke wraakoefening omwille van (vooral vrouwelijk) geweld. En misschien meteen ook heel de wetenschap, de politiek, het leger, het gerecht, de verkeerscode. Bij mijn weten heeft één klassiek componist het gewaagd om die revanche ook op muziek te zetten: Richard Strauss, absolute underdog in huis, die in de Symfonia Domestica zijn tirannieke echtgenote Pauline ten tonele voert. Wat hem dan weer zware huiselijke sancties opleverde.

Jacqueline Sauvage

De zogenaamde mannenmaatschappij zit boordevol revanchisme om verdrongen leed en onlust. Daarom is mannenmishandeling ook geen sociaal topic: zij hebben hun eigen strategie om met de vernedering om te gaan. Daarom ook proberen zij vrouwen uit te sluiten. Wat ons weer bij Jacqueline Sauvage brengt: François Hollande, de vrouwvriendelijkste president aller tijden, schonk haar genade maar de rechters weigeren de vrijlating en houden haar achter de tralies. De reden: frustratie en misogynie. Vermoedelijk mogen ze niet meer van hun vrouw, zit de smaak van verbrande ajuin in hun mond, of lopen ze op sloefen met pomponnetjes rond. Verborgen leed en gecamoufleerde rancune kenmerkt de rechtsprekende magistraat.
De weerwraak van het gerecht op de vrouw die zelf haar gerechtigde wraak uitvoerde… het lijkt wel een eindeloos verhaal van geweld en vergelding. Wie is begonnen? Onmogelijk nog uit te maken. De oorlog der seksen die vandaag hevig opflakkert, -omdat het biologische doel van seks, namelijk de voortplanting, helemaal achterhaald is,- is zo oud als de seks zelf. Bij mensen, maar ook primaten, zoogdieren, de koe die kreunt onder de stier of de stier die insemineert tot hij er bij valt. Twee parende huisjesslakken, u wil niet weten hoe dat eraan toe gaat. De inwaartse beweging is niet zo bijzonder, maar de uitwaartse wel.
De eenheid van seks en geweld maakt de gedomesticeerde, monogame relatie stabiel én breekbaar, harmonisch én catastrofaal. Hoe die oorlog zal beslecht worden, geen idee, maar we zijn er allemaal in betrokken, zelfs en vooral als geheelonthouders, en dat is toch een enorme opkikker. Slechts sporadisch, hier en daar, drijft een wolk van liefde over het slagveld. Wie haar beet heeft, al is dat bij een wolk bijna onmogelijk: vasthouden, zo lang maar kan. Het geweld kan niet uitgebannen worden, maar een tijdelijk bestand moet kunnen, als een anomalie, een té gekke uitzondering. J’aime la Sauvage, ik ga haar een brief schrijven in die gevangenis.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .