Hypochondrie en verveling: waarom mensen die alles hebben, toch ongelukkig willen zijn

melencolia

Albrecht Dürer: Melencolia (1514)

Er bestaat een soort ziektes die bestaan omdat we geloven dat ze bestaan. Met deze provocerende uitspraak wil ik het legertje psychologen en sociologen tegen de haren in strijken, die elke dag een nieuwe kwaal uitvinden waarmee zij zelf aan de slag kunnen blijven. Ja, ik geloof dus in de kracht van de maladie imaginaire, vrij naar het toneelstuk van Molière waarin de rijke hypochonder Argan zijn verveling overstijgt door zich ‘ziek’ te voelen. Tot groot plezier van de hem omringende artsen.

We zien ze al geruime tijd oprukken, eigenlijk al sinds de jaren ’60 van vorige eeuw: de categorie van de “psychische defecten” die vooral via dameslectuur en internet ons bewustzijn binnensluipen. De steile opgang van de menswetenschappen, en de toevloed van studenten in de “zachte” disciplines dankzij de democratisering van het onderwijs, bracht ook een tsunami met zich mee van nieuwe onderzoeken en onderzoekjes, “studies” die aan het licht brachten hoe ziek iedereen eigenlijk wel was, en hoezeer we dat voordien hadden miskend.
In de welvaarmaatschappij werden in een eerste fase vooral kinderen het voorwerp van deze moderne hypochondrie: ADHD, het welbekende syndroom van kinderen die niet kunnen stilzitten, is een bekend verschijnsel van complete medicalisering, en aansluitend natuurlijk ook farmacologisering, van wat vroeger als min of meer normaal werd beschouwd. Want na het vaststellen van de afwijking komt natuurlijk ook de pillenindustrie op gang, die overigens ook de onderzoeken stuurt en sponsort. Later kwamen ook de hoog-sensitieve gevallen op de proppen,- mensen die gewoon sneller op prikkels reageren,- en wel sinds 1991 toen twee Amerikaanse psychologen de term bedachten, er een artikel over publiceerden en vervolgens miljoenen boeken verkochten. Kassa.
En neen, ik wil niet bewijzen dat alle psychische aandoeningen ingebeeld zijn. Maar in tegenstelling tot de exacte wetenschappen laat de menswetenschap veel ruimte voor gebakken lucht, alleen al omdat nu eenmaal een hoop vakbroeders en -zusters daar beter van worden. Ziektes doen verkopen, en ziektes verlenen de therapeut zijn glans. In Le Pouvoir Psychiatrique” (2003) doet de Franse filosoof Michel Foucault uit de doeken hoe kennis en macht met elkaar verweven zijn: de psychiater/menskundige kan slechts zijn greep op de patiënt behouden, door voortdurend zijn kennis te innoveren en nieuwe kwalen te “ontdekken”. De wetenschap is niet neutraal, ze wil beheersen en volgt een eigen strategie.

Beschaving en verveling
Tot zover de geneeskunde. Maar ook in het hoofd van de patiënt zelf doen zich rare dingen voor: iets in ons zoekt blijkbaar de ziekte, als hype, afleiding, hebbeding en zelfs statussymbool. Rond 1900 was het voor vrouwen uit de hogere burgerij bijna een must om zich te laten behandelen voor “hysterie”, een angstneurose die reëler werd naarmate ze er meer in geloofden. Ene Sigmund Freud had die groeiende markt goed ingeschat. Terwijl het plebs crepeerde van tbc en ondervoeding, was er een categorie van lieden die weinig om handen hadden, geen materiële zorgen, en zich eigenlijk dood verveelden. De burgertrutten dus. Zij zochten en vonden soelaas in de neurotische aandoening, die helemaal in het wetenschappelijke register opging.
Dat brengt ons bij het wezen van de Melancholie, de ongelukkige engel op de bekende prent van Albrecht Dürer. Wij kunnen het geluk niet aan en zoeken het ongeluk, om het even waar: ontstellende gedachte. Kankeren en vitten op kleine ongemakken (de kleur van het schoteltje die niet bij de tas past, dat toiletpapier waar onze vinger door schiet!) en het steeds maar weer zoeken naar meer comfort, volstaat blijkbaar niet. We hebben een echte kwaal nodig die ons ongeluk een naam geeft, bestendigt, en sociaal aanvaardbaar maakt: angsten, fobieën, stress, depressies,- elke dag wordt de lijst langer, maak uw keuze.
Recent is het burn-out-syndroom een echte hype geworden: mensen die het druk hebben en opeens lijken in te storten, in de apathie verzinken. Tja, nu moet ik opletten want zo dadelijk begint de Stichting Burnout (die bestaat echt) boze brieven te schrijven. Maar armoezaaiers, werklozen en rekkenvullers in de Colruyt hebben er natuurlijk weinig last van: het zijn net de mensen met een goeie job, een geslaagd sociaal leven en een degelijk inkomen die ineens “uitbranden”. Politici, topkaders van een bedrijf, geslaagde ondernemers, successchrijvers: het lijkt wel alsof ze hun schone positie in deze samenleving niet meer accepteren en zich aan de psychiatrie onderwerpen. Uit schuldgevoel? Wie weet.
Zopas publiceerde Simon Hugé, een succesrijke ondernemer van dertig uit het Gentse, een openhartige bekentenis op Facebook: help, ik ben ziek, ik lijd aan angststoornissen”. Meer dan duizend likes krijgt het bericht, en Simon een hoop warme comments. Ook van mij zeker innige deelneming en een schouderklopje. Maar tegelijk denk ik dan: een eigenaar van twee succesvolle horecazaken, jong, gezond, en een graag geziene gast in het uitgaansleven? Er zijn dus ook wel lui met echte problemen die de eindjes niet aan mekaar geknoopt krijgen, er zijn ouders die kinderen verliezen, er zijn kankerpatiënten, mensen die sterven onder bombardementen. Je zou bijna wensen dat zo iemand eens echt een tragedie meemaakt, om de rest te kunnen relativeren.
En zo blijkt hypochondrie een antwoord op de verveling, ook al heeft de persoon het best wel druk. Verveling als innerlijke leegte, de ingebeelde ziekte als vlucht. Neen, ik ga Simon Hugé geen religie aanpraten, want voor we het weten loopt hij met baard en djellaba rond. Maar een sabbatjaar in de sloppen van Rio of de vluchtelingenkampen aan de Syrisch-Turkse grens, of zelfs gewoon vrijwilliger in een daklozencentrum, ja, dat moet kunnen. Burn-outs aller landen, verenigt u en ontdek de echte miserie. Of meer in een Bond-Zonder-Naam-versie: wees blij met wat je hebt. Een weldaad voor de mensheid, een slechte zaak voor de psychiatrie. Je kan niet voor iedereen goed doen.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

14 reacties op Hypochondrie en verveling: waarom mensen die alles hebben, toch ongelukkig willen zijn

  1. hans becu zegt:

    Zo kennen we der Santorum weer. spijker op de kop.

  2. Greta zegt:

    Exacte wetenschap staat misschien nog wel meer bloot aan gebakken lucht, net omdat ze trachten het ongekende uit te sluiten en het bewijs dus exact lijkt in functie van de toegevoegde elementen, maar de ongekende elementen uitsluiten?
    Nu zondag dag van de wetenschap… in Limburg de ecotron enkel die dag te bezoeken.
    Ik stel er me reeds vele vragen bij….De natuur lijkt me moeilijk aan banden te leggen, vrij onvoorspelbaar te zijn, omdat teveel elementen rechtstreeks en onrechtstreeks een invloed kunnen hebben? Onmogelijk op voorhand gekend dus ook niet te onderzoeken, zeker niet exact.

    Bedoeling is om de invloed van klimaatopwarming op bestaande biotoop te onderzoeken?

    Allemaal goed en wel, maar hoe kunnen ze weten of onderzoeken hoe het werkelijk zou zijn.
    Welke vreemde biotopen, dieren, insecten door die klimaatsverandering beter gaan opkomen, anderen bedreigen – misschien nieuwe die ontstaan en wat die impact dan zal zijn op de grondbiotopen? Elementen die ze onmogelijk kunnen toevoegen omdat het een ongekende factor is Ze kunnen enkel enkele simulaties maken, meer niet.

    Wat de rest betreft, zwijg over datgene waar je niet over kunt spreken…In een verhouding 60/40 lijkt 60 me toch nog steeds de grootste factor en er is nog veel te weinig gekend van het brein tout-court, maar toch heel wat meer om er zo luchtig over te schrijven. ’t Is dan maar te hopen voor jezelf dat je in die onwetendheid kunt blijven zitten 😦

    Dat iets wel degelijk zeer ernstig plots een hype wordt is uiteraard zeer bedroevend, want dan sluipen er inderdaad imaginaire en fantasten tussen – het probleem tussen enerzijds “mensen informeren?” of “niet informeren?” Het is te kort door de bocht om burn-out te plaatsen als oorzaak “welvaartsproblemen” of “vervelingsproblemen” trouwens een pertinente leugen, alsof we zolang reeds in een welvaartsstaat zouden zitten? Als ik me niet vergis is onze “welvaartsstaat” pas ontstaan vanaf de jaren ’60, zelfs eerder eind jaren ’60 slechts een goede 60 jaar geleden…
    Wat er in de hersenen gebeurd en invloed heeft gaat wel verschillende generaties terug, het is alleszins een factor in een complex geheel, niet enkel de factoren die zich op een bepaald tijdstip in een mensenleven afspelen.

    Hitler werd tijdens WOI gewond aan het hoofd, als zijn hersenen nu onderzocht konden worden, konden ze misschien vaststellen welk deel van de hersenen een beschadiging hadden opgelopen en of dit een invloed heeft gehad op zijn gedrag?

  3. Ga niet akkoord weet u dat sommige BELGEN moeten leven van 50 euro per week of 100 euro per week ik heb 100 euro per week die ik krijg van een zwaar arbeids ongeval dat heeft mij veel gekost aan gerechtskosten sinds 1996 en hopitalisatie en dokters kosten door deze facturen kwam ik in schuldbemiddeling OCMW na 29 jaar werken nu ben ik gehandicapt voor het leven.

  4. Marc Schoeters zegt:

    In de tweede helft van de 19de eeuw leek er wel een ware epidemie van “hysterie” te heersen. Volgens sommige toenmalige dokters zou een kwart van de vrouwen eraan lijden. “Hysterie” was niet zomaar een “angstneurose” maar werd geassocieerd met een ellenlange waslijst van symptomen: gebrek aan eetlust, bloedarmoede, slapeloosheid, woede-aanvallen, tot jeuk aan de tenen toe. De behandeling was merkwaardig simpel. De “hysterische” vrouw stapte naar de dokter. Deze gaf haar – zedig verborgen achter een soort gordijnenrekje – een “bekkenmassage”. Het betere hand- en vingerwerk dus. Na een tijdje kreeg de vrouw een “hysterisch paroxysme”. Wij zouden nu zeggen: een orgasme. Klaar was Kees (of beter: Klaartje)! In de 19de eeuw gingen lusteloze of opvliegende vrouwen dus massaal naar de dokter voor een goede masturbatiebeurt – met “happy end” – en kwamen helemaal voldaan terug thuis. Van “ongewenste” intimiteit tussen arts en patiënte was geen sprake. De vrouw verwachtte waar voor haar ereloon: een “paroxysme”! Voor de dokters was het vaak minder een pretje. Door heel de dag “hysterische” vrouwen te behandelen kregen vele geneesheren chronisch last in hun vinger(s) – zoals heden ten dage secreterasses die voortdurend op het toetsenbord van de kantoorcomputer tikken. Om dat euvel te verhelpen heeft men rond 1900 voor de felgeplaagde artsen met stijve vinger een mechanisch hulpstuk uitgevonden: de vibrator. En toen de dames later massaal zelf zo’n apparaat in huis haalden was het met de ziekte “hysterie” snel afgelopen. Daarom zou ik iedereen de raad willen geven: genees uzelf!

    • Greta zegt:

      Deze morgen het duel Grieken versus Romeinen bekeken en beluisterd en het woord olisbos bijgeleerd. Dus toch een lichte correctie, het hulpstuk niet rond 1900 werd uitgevonden. De oudste zou zelfs 30000 jaar oud zijn, met de bedenking uiteraard of het louter vruchtbaarheidssymbool dan wel effectief gebruikt is geworden? Als er sprake is van één vervaardigd uit brooddeeg, lijkt het me eerder een vruchtbaarheidssymbool dan effectief bruikbaar?

  5. Marc Schoeters zegt:

    Ps. Vaak zit het gewoon allemaal “in het kopje”. Enkele jaren geleden gaf de 54-jarige sekstherapeute Nan Wise (what’s in a name?) zich op als proefkonijn om in een MRI-scanner te masturberen. De hersenscan tijdens het orgasme verbijsterde de onderzoekers. Een van hen noemde het zelfs “een hersensymfonie”. Op de scan lichtten de hersens van mevrouw Wise tijdens haar orgasme op meer dan 80 plaatsen op. Het ganse brein was in hoge mate geactiveerd. Ik vrees dat dit niet het geval is bij het lezen van een of ander psychologisch traktaatje of “Hoe word ik gelukkig?”-gidsje.

    • Greta zegt:

      Niemand zal ontkennen dat seks met of (zonder orgasme? waarschijnlijk ja, maar mss met minder hersensymfonie?) een zekere onderhoudsbeurt aan de hersenen geeft.

      Knap van deze dame, maar dit wil waarschijnlijk ook zeggen dat zij gemakkelijk een orgasme kan krijgen? Want weet niet wat jou betreft, maar zelfs met de meest super de luxe dildo, ben ik maar wat zeker ik nooit een orgasme zal kunnen krijgen in een MRI…dank je wel.
      Het is dus een resultaat van slechts één welbepaalde dame IETS & NIETS…

  6. Van Linden Danny zegt:

    Ik heb de waarheid niet in pacht, maar bij ons op het werk (petrochemisch bedrijf) moet er alsmaar harder gewerkt worden met steeds minder mensen, en het valt mij daarbij op dat het steeds die mensen met een grote verantwoordelijkheid (of een groot verantwoordelijkheidsgevoel) zijn die een burn-out krijgen! Mensen die zich de(soms heel complex) job aantrekken,(brigadiers, verantwoordelijken) maar die van bovenaf druk opgelegd krijgen om hun ondergeschikten beter te laten presteren, zitten dikwijls tussen twee vuren! Bij ons zijn er ondertussen meer dan 100 mensen met een burn-out op ongeveer 1000 man, dat vindt ik héél veel! Wat ADHD betreft, dat heeft mijns inziens te maken met het post-Dutroux tijdperk en het verdwijnen van speelgronden, bange ouders houden hun kinderen binnen (speel maar op de computer) of er is gewoon geen alternatief om buiten te spelen, wegens te weinig speelterreinen! Voor de rest ben ik ervan overtuigd dat er wel degelijk komedianten zullen bijzitten, maar die zitten er naar mijn gevoel meer bij diegenen die niet veel om handen hebben….

    • Greta zegt:

      Wat het eerste deel van je post betreft ben ik het volkomen eens.

      Wat ADHD betreft zit je fout – (bron wikipedia enerzijds https://nl.wikipedia.org/wiki/ADHD) deze gedragsproblematiek werd reeds in 1902 vastgesteld door een Britse arts (dus zelfs voor de twee wereldoorlogen) en vanaf 1937 behandeld met medicatie…rest kan je daar lezen als er interesse is, maar heeft helemaal niks te maken met al dan niet Dutroux tijdperk of opvoeding. Het zijn lichte hersenbeschadigingen.

      • Van Linden Danny zegt:

        Je hebt natuurlijk gelijk Greta! Mijn formulering was fout, ADHD bestaat wel degelijk, maar er wordt enorm veel misbruik gemaakt van de term. Het is lang geleden, maar ooit heb ik gelezen dat in Nederland massaal veel ouders rilatine gaven aan hun kinderen (onder het mom dat ze ADHD hadden) om ze toch maar stil te houden. Maar wat hyperactieve kinderen betreft, blijf ik er wel bij dat teveel (vooral) bezorgde moeders hun kind liever binnenhouden, dan het buiten te laten spelen, en dat werkt de hyperactiviteit alleen maar in de hand, maar daar zit het alsmaar minder groen en speelgelegenheid natuurlijk ook veel voor tussen!

  7. Greta zegt:

    Het enige waar ik 100% zekerheid over heb, dat ik gelijk heb, is dat “ik vind” zonder T is 1) of je dit al dan niet weet, 2) al dan niet bewust zo schrijft 3) in gedachten een andere vorm had, maar “ik” schreef 4) dit nu al dan irriterend is weet ik dan weer niet.
    Waar is dat “! ” nu weer voor nodig? Alsof ik gelijk wil krijgen of heb 😦 … Als mogelijke denkpiste blijkbaar een onbruikbare en onvolledige, waarschijnlijk een grotere waarheid in bovenstaande post uiteengezet met betrekking de niet ADHD kinderen, deze morgen zou ik daarin wel meegegaan zijn, het te laat was om je nog af te raden de post op wikipedia te lezen.
    Ondertussen heb ik het laten bezinken en ook in deze toch een vraagstelling en bedenking naar boven gekomen.

    ADHD is nooit mijn hoofdfocus geweest, maar 7 à 8 jaar geabonneerd geweest op “Psyche & Brein” (het enige kwalitatieve op dat vlak, het Nederlandse “Psychologie” soms redelijke artikels maar meestal niveau dames theekransjes blad) is Adhd ook wel verschillende keren aan bod gekomen en ooit één of meerdere reportages gezien waar het gevaar en misbruik van Rilatine aan bod kwam.

    Of dit nu in Nederland was weet ik niet meer, maar na te laten bezinken heb ik “als dit zich effectief afspeelde in Nederland” een bedenking met betrekking je argument, dit dan toch weer niet helemaal sluitend kan zijn? Te weinig groen en speelgelegenheid, te weinig bewegen?

    Dit kan juist zijn wat België betreft omdat de verdeling van land en bouwen (private handen, vrij, maar enkel individueel belang) een hele andere insteek had en heeft dan in Nederland waar het in handen van de overheid zat en op de meeste plaatsen dus juist die bescherming van natuur, het sociale aspect, ruimte voor ontmoetingen en speelruimte veel beter zijn ingevuld dan bij ons.
    Er is veel meer open ruimte, openbaar vervoer duur en op veel plaatsen minimaal, waardoor er net moet bewegen worden – Nederland fietsland bij uitstek, een tendens die hier nu pas een beetje vorm begint te krijgen, zeker wat de steden betreft. Dus als mogelijke oorzaak kan dit nooit alleen, noch sluitend zijn. Het Dutroux effect, wat je dan eerder aanhaalde, heeft daar helemaal niet geheerst en procentueel gezien,(misschien ondertussen een inhaalbeweging?) zijn er nog steeds meer moeders aan de haard dan bij ons? Dus zeker meer ??? dan !!!

    Wat het wikipedia bericht betreft roept het meer vragen en nood aan bijstelling bij mezelf op. Zelf zocht ik meer als oorzaken beide wereldoorlogen en de overlevingsangsten, ontberingen die mondeling en op andere wijze kunnen worden doorgegeven subtiel of niet en een invloed kunnen hebben op gedrag en hersenherinneringen al dan niet bewust.

    mea culpa als mens onder mensen en de complexiteit van het gegeven kun je niet anders dan de termen onvolledig of verkeerd gebruiken of het nu over ADHD, autisme, burn-out of andere gaat.
    In zekere zin ook een noodzakelijkheid en ik zondig daar evenzeer op als ieder ander.

    • Van Linden Danny zegt:

      Beste Greta, ten eerste, wou ik je inderdaad gewoon gelijk geven, met of zonder “!”, ik was gewoon verkeerd!!!! het was niet zozeer ADHD dat ik bedoelde, maar gewoon hyperactieve kinderen. Ten tweede, ik wist niet dat dit forum alleen diende voor hooggeschoolde of academisch gevormde mensen, excuses omdat ik met dt fouten schrijf of type, maar ik dacht altijd dat de boodschap belangrijker was dan de vorm. Op Facebook heb ik zeer regelmatig discussies of gesprekken met mensen die heel schabouwelijk Nederlands typen, maar ik spreek hen daar NOOIT op aan, omdat hetgeen ze te zeggen hebben, dikwijls interessanter is!!! We zitten in deze (politiek correcte) tijden juist in een periode dat onze elite’s juist wat gas moeten teruggeven, omdat ze teveel vanuit hun ivoren toren neerkijken op het ‘plebs’, dus ik zou zeggen, doe maar al gewoon, want dat soort mensen hebben we al genoeg!!! Wil dat zeggen dat ik tegen de elite ben?! Nee driemaal nee, want ik besef als laaggeschoolde zéér goed wat veel van die mensen kunnen betekenen, tenminste als ze hun politiek correcte oogkleppen afdoen!
      Ten derde, ik heb het zo niet begrepen op allerlei “isten’ en “logen” natuurlijk zijn er veel echte specialisten in hun vak, maar er zijn ook veel “charlatan’s”!! En dan kom ik tot de kern van de zaak! SENTIMENTALITEIT, daar draait veel rond in deze tijd, en de vervrouwelijking van de maatschappij!! Mijn eerste vrouw, was heel bang, na de Dutroux affaire, en wou onze kinderen zoveel mogelijk binnenhouden, mijn huidige vriendin heeft een zoon bij wie ze 10/12 jaar geleden ook zogenaamde ADHD vaststelden, maar zij hield hem ook angstvallig binnen altijd (ook IVM de Dutroux-affaire,10 jaar na datum!!), met alle gevolgen van dien, een heel zenuwachtig ventje, waar je geen kl.. met kon aanvangen, het manneke was gewoon hyperactief naar mijn gevoel, maar moest de hele dag zijn frustraties uitwerken op een spelletjescomputer, waar wij in onze jeugd gewoon buiten werden gezet door ons moeder en ’s avonds doodmoe naar bed gingen! Maar zowel in mijn gemeente, waar we vroeger weiden en bossen bij de vleet hadden, is dit in heel Vlaanderen en in Nederland (randstad) drastisch geminderd, en die combinatie
      (overbezorgdheid en tekort aan GOEDE speelgronden, géén pleintje van een paar1m²) is gewoon een slechte zaak voor kinderen… Maar nogmaals, ik heb de waarheid niet in pacht, het is gewoon mijn gedacht!!! Amen!

      • Christel Van den Maegdenbergh zegt:

        U hebt gelijk, Mr. Van Linden, wat ADHD betreft, . ADHD wordt overgediagnosticeerd, er wordt te snel Rilatine (methylfenidaat) voorgeschreven aan “hyperactieve” kinderen. In Frankrijk wordt er veel minder ADHD vastgesteld en zoeken ze eerder naar psychosociale oorzaken dan de “symptomen” farmacologisch te onderdrukken. De opvoeding speelt er inderdaad een belangrijke rol. U hebt het goed gezien! ;-). https://www.nieuwetijdskind.com/waarom-franse-kinderen-bijna-geen-adhd-hebben/

      • Van Linden Danny zegt:

        Dankjewel Christel… Slimme mensen die Fransen, de Amerikanisering van het oude Europa is zeker niet altijd een goede zaak, vooral in deze niet. Laat ons maar gewoon doen, dat is al gek genoeg! 🙂

Reacties zijn gesloten.