Ganesha, god van de badkamers, keukens en (kleine) brouwerijen

jack3

Zonet verneem ik dat Brouwerij Bosteels uit Buggenhout wordt overgenomen door biergigant AB Inbev. Huisbieren van Bosteels zijn o.m. de door liefhebbers zeer gewaardeerde Tripel Karmeliet, Kwak en DeuS. Uiteraard wordt er bij hoog en laag beweerd dat er aan de kwaliteit van de bieren en de autonomie van de brouwerij niet geraakt wordt. Dat is natuurlijk nonsens: vanaf nu spelen ze mee in de  globale marktstrategie van Inbev, die een speciale niche van de hoge-gisting-bieren wil bedienen. Past de Karmeliet niet meer in het globale plaatje, dan wordt die er genadeloos uitgekwakt. Daarbij spelen rendabiliteitsprincipes, die geen uitstaans meer hebben met vakmanschap en liefde voor het product.

‘Crafts & specialty’.

Zonder dat laatste te willen mystifiëren: net als eeuwenlang versnipperde en bevoogde regio hebben wij, naast de kerktorenmentaliteit en het provincialisme, ook zoiets als eilanden van kwaliteit gecultiveerd. Het streekbier op hoge gisting is er daar een van. Het gaat om kleinschalige producties met zorgvuldige bewaarde, geheime recepten die van vader op zoon overgaan. Wij hebben de soevereiniteit, die we te weinig gekend hebben en mogen smaken, op flessen getrokken en als elexir verspreid, maar ook als autonomistisch statement en identiteitslabel. De microbrouwerij als keuken en bron van hernieuwde identiteit. Met zorg te cultiveren, spaarzaam te distribueren. Zie ook West-Vleteren: één bak maximum, bij de abdij vooraf te reserveren.

De ironie is, dat net deze hardnekkige kleinschaligheid wereldwijd de aandacht trekt en marketeers natte dromen bezorgt. Het café van mijn vriend Yves Panneels, “In de Verzekering tegen de Grote Dorst”, enkel open op zondagmorgen, doet nu wekelijks bussen met Amerikanen of Japanners door het Pajottenland denderen, op zoek naar dit curiosum dat in enkele internationale gidsen is geraakt. Dodelijk.

AB Inbev vertaalt deze globalisering marktmatig: alles moet er zijn voor iedereen. Hoegaarden werd al eerder opgekocht (dat men dan in de fabriek van Jupille begon te produceren, met catastrofale resultaten), maar in het brein van CEO Carlos Brito is er in zijn etalage plaats voor een hele serie geglobaliseerde streekbieren, onder het etiket ‘crafts & specialty’. Mijn voorspelling: de productie van de Karmeliet zal steil de hoogte ingaan, maar het product zelf zal verwateren, letterlijk en figuurlijk. Mij een raadsel waarom cultuurminister Sven Gatz, nochtans een bierkenner, hier niet ingrijpt.

Elephant-man

Afbeeldingsresultaat voor Ganesha

Ik ben nochtans niet tegen globalisme, in de zin van eclectische uitwisseling en interculturele osmose van teksten en beelden. Ook daar hoort een bierverhaal bij, toevallig ook zeer actueel.

In de brouwerij The Musketeers  (klinkt als een alternatieve motorbende) uit het Oost-Vlaamse Ursel wordt het bier Jack’s Precious IPA geproduceerd, enkel in een paar Gentse cafés verkrijgbaar. Op het etiket prijkt een olifant met een worst: een eerbetoon aan Jack, de laatste olifant die na de sluiting van de Gentse Zoo in 1904 tot worst werd gedraaid.

Maar vermits het ook om een India Pale Ale (IPA) gaat, een hoprijk en zwaar bier, geschikt om te bewaren, kregen de Musketeers in hun achterkeuken het lumineus idee om op het etiket de Indische god Ganesha af te beelden die, jawel, traditioneel van een olifantenkop is voorzien.

Hij is volgens de Hindoe-mythe uit zeep geboetseerd door zijn moeder Parvati, dus geboren zonder mannelijke tussenkomst, als bewaker van haar badkamer waar zij geen mannen duldde. Maar de heer-des-huizes Shiva verschafte zich met geweld toch toegang en onthoofdde daarbij Ganesha, wat zijn moeder zo razend maakte dat de hoofdgod op zoek ging naar een andere kop en uiteindelijk die van een olifant op Ganesha plantte. Klunzig geklus, maar kom: de halfgod van het kleine, het begin en de tweesprong was een feit.

In de hindoemystiek is de moederzoon Ganesha de emanatie van de matriarchale lijn en het lokale/verborgene enerzijds (de vloeistoffen van de badkamer-keuken), in de globale wereld van kennis en bewustzijn (Shiva). Hij kon daarom niet anders dan ooit op het etiket van een Vlaams streekbier terecht komen.

Zo ontstond een krachtig, hybride embleem waarvoor ik de Musketeers waarlijk moet feliciteren: Jack, de Gentse worstenolifant, gecombineerd met de Hindoe-halfgod die zijn moeder beschermde en als Elephant Man eindigde. Door een lokale legende te verweven met een mythe uit een ander werelddeel, krijg je een heel apart mengsel dat meer is dan de som der delen en dat misschien wel een nieuw model is voor postmoderne interculturaliteit. Zeepsop, extreem lokaal, en tegelijk magisch globaal. Particulier én universeel. Of noemen we het gewoon Indo-Germaans.

Het spreekt vanzelf dat de Hindoe-gemeenschap krachtig protesteerde en The Musketeers gevraagd heeft om de afbeelding van Ganesha dadelijk van het etiket te verwijderen. Waarmee ze eigenlijk aangeven, hun eigen mythologie niet te snappen want de olifant is van iedereen, zeker nu er nog maar zo’n 20.000 Indische exemplaren in omloop zijn.

Bier dat doet spreken, bier dat doet nadenken: het is niet toevallige dé missie van vernoemde brouwerij. Daar kan het ééndimensioneel kannibalisme van AB-Inbev nooit tegen op.

In menig Vlaamse tuin woekert de hop volop, en sudderen de eega’s in het zeepsop waaruit elk moment een olifantenkop kan opduiken, als bewaarengel van het geheim. De zinderende nazomer is zwanger van nieuwe geluiden. Ganesha.

 

 

 

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Een reactie op Ganesha, god van de badkamers, keukens en (kleine) brouwerijen

  1. P. Eggermont zegt:

    “The anarchic is the true divine state of man in the end as in the beginning ; but in between it would lead us straight to the devil and his kingdom.”
    Sri Aurobindo

    There must be a better place somewhere…

Reacties zijn gesloten.