Erdogan triomfeert, de massa juicht. – Democratischer kan toch niet?

ERdogan
Recip Erdogan ziet het helemaal zitten: na de mislukte coup –door hem zelf opgezet of door aartsvijand Fethullah Gülen, de complottheorieën lopen uiteen- staat een herinvoering van de doodstraf op de agenda. Het volk juicht. De zuiveringsoperatie zelf doet denken aan de manier hoe Adolf Hitler te keer ging na de mislukte aanslag, opgezet door kolonel Von Stauffenberg in juli 1944. Al met al ook een slecht voorbereide en amateuristisch uitgevoerde coup waarvan de mislukking in de sterren stond geschreven.
Maar waarom hebben wij, rechtgeaarde democraten, zo’n slecht gevoel bij de triomf van Erdogan? Niet uit sympathie voor het leger, en ook niet zozeer omwille van de strapatsen van deze dictator, waarover onze komieken zich een paar maanden geleden nog vrolijk maakten, maar omwille van de grote steun die hij geniet bij de massa, het politieke establishment inbegrepen. Verbijstering alom hier. Hoe brengt zo’n kouwe kikker het voor mekaar dat mensen smeken om meer autoriteit, meer repressie, de doodstraf zelfs, meer censuur, minder medezeggenschap? Het voltallige parlement in Ankara applaudisseerde rechtstaand na de mislukking van de staatsgreep, die verkocht werd als een overwinning van de democratie. In Beringen werden Gülen-aanhangers ei-zo-na gelyncht, wat dan weer grote vragen oproept over de rol van de ‘Turkse gemeenschap’ in ons land, en haar functie van Europese Erdogan-militie.
Volk, massa en democratie dus, en hoe de macht er toch in slaagt om zich te legitimeren, zelfs in de voorfase van het regelrechte fascisme. Andermaal staat Duitsland en het sleuteljaar 1933 ons voor de geest, het jaar waarin de nazi-partij een democratische meerderheid haalde. Nu was het via de sociale media, facebook en twitter, door Erdogan eerst zelf wantrouwend bejegend, dat de sterke man het volk massaal mobiliseerde om zich tegen de putsch te keren. Waarna hij belooft om drastisch korte metten te maken met dat gedoe rond democratie en burgerrechten. Andermaal: het volk juicht.
Meteen bekruipt ons de lust om “Massa en Macht” (1960) van Elias Canetti te gaan herlezen. Daarin is het begrip ‘afstand’ cruciaal: als het volk massa wordt, verdwijnt de afstand van het ene individu tot het andere, verdampt het burgerschap, en wordt die afstandloosheid ervaren als positief, gelukbrengend, tot op het euforische af. Meer dan welke godsdienst ook streeft de islam die homogeniteit van de massa na: daarom kan Erdogan niet buiten die religieuze component, ook al ziet hij het meer als een middel dan een doel op zich.
Dat leidt tot de paradoxale conclusie dat de grootste vijand van de democratie het volk zelf is, in zijn hoedanigheid van manipuleerbare massa. Turkije wordt niet ondanks maar dankzij het Turkse volk een fascistische staat en op langere termijn voor Europa een grotere bedreiging dan de IS-barbarij, ook al door de manifeste aanwezigheid van een aanzienlijke Turkse subcultuur alhier.
Via deze ontgoocheling in het ‘volk’ (dat ik als populist al te lang heb omarmd), en een nieuwe aanval van afkeer van de massa, ga ik dan op zoek naar enkelingen die erbuiten blijven staan. Intellectuelen, kunstenaars, schrijvers die niét meehuilen met de (grijze) wolven. Bestaan ze nog, ook in Turkije? Ja, allicht wel, maar ze zullen vandaag met een vergrootglas te zoeken zijn, want de buitenparlementaire oppositie, ook dissidentie genoemd, is ginder nu echt wel een vogel voor de kat.
Net daarom, als de pro-Erdogan-meute hier zo opspeelt, wil ik graag luidop mijn solidariteit betuigen met al wat zich roert aan contre-démocratie om en rond de Bosporus. Aan de Noordzee is het natuurlijk gemakkelijk om Erdogan-moppen te vertellen. Maar hoe zou het nog zijn met Bilgin Çiftçi, de arts die twittergewijs Erdogan met een gollem vergeleek, waardoor hij zijn job verloor én uit de oudelijke macht werd ontzet? Merve Buyuksarac die werd aangehouden nadat ze een satirische versie van het Turkse volkslied op haar blog had gezet? Can Dundar en Erdem Gül, twee kritische journalisten die uitbrachten hoe Turkije wapens levert aan IS, en beschuldigd van landverraad?
Te volgen nu, meer dan ooit: de ondergrondse scène in Istanbul, de stoute grappenmakers, burgerjournalisten en wat nog rest aan regimecritici. On-volks, want het volk zijn we eventjes kwijt aan de president.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

3 reacties op Erdogan triomfeert, de massa juicht. – Democratischer kan toch niet?

  1. Eric zegt:

    Nog een overeenkomst tussen Erdogan en Hitler: beiden kwamen aan de macht dankzij een succesvolle economische politiek (met welk geld, waarvandaan?), waardoor hun electorale successen verzekerd waren. En beiden beschikten over de machtigste legers ter wereld (het leger in Turkije is het tweede grootste ter wereld). De uitschakeling van de dissidentie binnen dat Turkse leger n.a.v. de voorbije coup maakt Erdogan sterker, zelfzekerder en gevaarlijker. Terwijl Hitler zelf gestalte gaf aan een nietsontziende ideologie werd deze voor Erdogan al ongeveer 1400 jaar geleden vormgegeven. Europa weet wat het te wachten staat.

  2. Eric zegt:

    Wat Hitler niet op zijn grondgebied had, maar waarvan hij gedroomd moet hebben, is een basis die dient als opslagplaats voor nucleair wapentuig vlakbij een oorlogsgebied. Welkom in de Heerlijke Nieuwe Wereld!

    http://fas.org/blogs/security/2015/09/nuclear-insecurity/

  3. filips bossuyt zegt:

    We hebben de Turken voor de poorten van Wenen gestopt en nu zitten ze als 5de colonne over gans Europa.Eén teken van de dictator en ze kunnen hier alles saboteren. Gevaarlijke tijden komen eraan !

Reacties zijn gesloten.