Jan Mulder wou iets zeggen over ‘bewustzijn’, en toen stokte het gesprek

MulderSinds kort mag ik me brexioloog en optimaticus noemen. Niet door studies maar door observatie, en een ongeneeslijke drang om me met alles te bemoeien. Sinds gisterenavond is daar de zelfverleende titel van voetbalfilosoof bijgekomen. Neen, zeg nu niet dat voetbal u niet interesseert, want dit gaat over méér. De catastrofale EK-match tegen Wales nodigt inderdaad uit tot tal van verreikende beschouwingen , en dan niet alleen wat de positie van de door de pers zowat gevierendeelde trainer Marc Wilmots betreft.

Eenzame voetbalmiljonairs

De tricolore parafernalia kunnen weer opgeborgen worden, de hausse van de biersector (want daar gaat dit EK toch ook in de eerste plaats om: de verkoop van bier, borrelnootjes en televisietoestellen) is voorbij. Maar vooral de nabespreking op VRT-Sporza met een viertal anders zo vrolijk taterende “analisten”, waaronder de onvermijdelijke Jan Mulder, verliep in een begrafenissfeer. Tjonge, zelden zo’n verslagenheid op het scherm meegemaakt.

Op zo’n moment durft een mens wel eens diep te gaan, en dan wordt het voor een voetbalfilosoof interessant. Want terwijl het alsmaar ging over het individualisme en het gebrek aan cohesie in die Belgische ploeg, begon Jan Mulder op de zijn eigen wijze te freewheelen en liet zich opeens ontvallen dat de Rode Duivels leden aan ‘een gebrek aan bewustzijn’. En toen werd het pas helemaal stil bij de vier analisten, alsof ze plots beseften dat dit over veel meer dan sport ging, en er zowaar een politiek-incorrect thema dreigde aangesneden te worden. Een paar minuten later floot moderator Karl Vannieuwkerke veiligheidshalve af.

Maar Jan Mulder had wel degelijk de vinger op de zere plek gelegd: het gaat bij dat kwakkelige Rode Duivels-fenomeen niet over talent, fysieke conditie, tactiek, zelfs niet over de coach, maar over ‘bewustzijn’. Een filosofisch begrip waar bibliotheken vol over geschreven zijn, maar dat ik hier interpreteer als ‘collectieve identiteit’, of in dit geval het ontbreken ervan. Ondanks alle driekleurige toestanden in de tribunes en de marketingmachine die de Belgische Voetbalbond in de rode cijfers jaagt: de Rode-Duivelsploeg is en blijft een losse verzameling rijkelijk betaalde clubspelers, eenzame voetbalmiljonairs die vooral zichzelf vertegenwoordigen en via dat EK hun marktwaarde nog hopen op te krikken. En dat is wel degelijk een politiek gegeven. Want wat doe je, als je in een nationale voetbalploeg zonder natie speelt? Tijdens de training voor een cruciale match even het vliegtuig nemen om met een club te gaan onderhandelen. Met de zegen van de coach. Sportief Europa keek ernaar en verbaasde zich.

Sport en patriottisme, of waarin een klein land zichzelf kan overtreffen. Uitgerekend de kleinere landen (Wales, Kroatië, Noord-Ierland, en vooral het schitterende IJsland) hebben op dit voetbal-EK getoond dat ook internationaal spelende profs zich kunnen gedragen als een solide formatie die voor de nationale eer gaat. Niet zo de Belgen: het misverstand op het veld tussen de ééntalig francofone Eden Hazard en het Vlaamse trekpaard De Bruyne is misschien wel symbolisch voor een versplinterd land zonder ziel, enkel nog protocollair in functie. Nu ja, protocollair: de Brabançonne kent sowieso niemand, ook aan details merkt men dat de Belgische vedetten even goed voor Burkina Fasso hadden kunnen uitkomen.

Incivisme

De wanhoop van doelman Thibaut Courtois na afloop van de match ging dus over veel meer dan voetbal: het Belgische team is een team van vaderlandsloze voetbalclowns. Had Jan Mulder in Sporza dus nog één frase verder kunnen of mogen gaan, dan ging die als volgt luiden: “We hebben geen nationale ploeg, omdat we geen natie zijn”. Jammer voor de fans, maar het is gewoon zo, en nu de EK-droom uit is mag het ook terug luidop gezegd. Het gebrek aan fierheid omtrent wat vandaag als een failed state wordt omschreven, ligt aan een historische weeffout in de Belgische constructie, waarover ook een bibliotheek vol is geschreven, en die uiteindelijk neerkomt op de realiteit van een taalgrens, tevens cultuurgrens, ongeveer zo oud als onze tijdrekening. Net het ontkennen van die grens leverde de cultus van een soort non-identiteit op, hardnekkig volgehouden en soms gelinkt aan een ridicuul ‘surrealistisch’ alles-kan-universum van pijpen en bolhoeden.

De realiteit is bitter. Geen natie, geen natiegevoel, geen thuisgevoel: we zijn vreemden in eigen land en gedragen ons dan ook inciviek, als belasting-ontduikende en dronken op de weg rijdende niet-burgers. Ook dat is een aspect van mankerende verbondenheid. Het gaat om zoveel meer dan chauvinisme, het gaat om de (on)mogelijkheid om gemeenschappelijke waarden te beleven. Dat is van oudsher een Belgisch deficit, het werd ook een Vlaams deficit. Bekijk de hopeloze discussie rond het onverdoofd slachten, de kortsluiting tussen wat wij als een grondwaarde aanvoelen, de druk van de moslimcultuur om die ethische consensus rond dierenwelzijn te doorbreken, en het falen van de rechtstaat om op haar strepen te staan.

Nu zult u zeggen: ja, maar wat als België nu wél die match had gewonnen en wie-weet de finale had bereikt? Tja, wat als mijn hond melk dronk en kon spinnen. Als de Rode Duivels-hype een aanleiding vormde voor sommigen om een België-gevoel uit de lucht te plukken, dan is het Rijselse fiasco een ideale gelegenheid om weer met twee voeten op de grond te gaan staan, en te constateren dat dit ons thuisland niet is. Stikjaloers ben ik toch wel op die IJslanders, met een totale populatie van een middelgrote stad, die voetbalreuzen opzij zetten uit pure ploeggeest en collectieve verbetenheid. Daar zit dus een natiegevoel achter, zeker weten, dat bijvoorbeeld ook de bankencrisis van 2008 op een eigen manier oploste door de schulden niét op de bevolking af te wentelen en de bankiers gewoon achter de tralies te zetten. Vergelijk dat met Fortis, Dexia, Optima, en ontdek de verschillen.

“Een gebrek aan bewustzijn”, dank u Jan, ook al schrok je van je eigen uitspraak en mocht/wilde je de redenering niet vol maken. We doen het in jouw plaats, bij deze. Voetbalfilosofie, ik zie het steeds meer zitten.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

19 reacties op Jan Mulder wou iets zeggen over ‘bewustzijn’, en toen stokte het gesprek

  1. Koenraad zegt:

    Hierbij enkele studietips :
    ‘Filosofie van het voetbal’, Martin Gessmann; Pelckmans, 2012
    ‘De wereld draait om de bal: over voetbal en globalisering’, Franklin Foer; Arbeiderspers, 2006

    De gesponsorde driekleur van Coca-Cola, Jupiler, Carrefour & Co kan weer opgeborgen worden.

  2. Bert zegt:

    De grootste bullshit die ik al gelezen heb ivm de uitschakeling. Heeft Spanje dan een ‘bewustzijn’? Catalanen, Basken, Madrilenen? Piquet heeft ruzie met Ramos, de mannen van Barca zouden liever voor Catalonie spelen, ze zien Spanje niet eens als hun land… maar zijn wel tweemaal Europees en eenmaal wereldkampioen geworden op de laatste tornooien… omdat ze al die jaren een gemeenschappelijke voetbalvisie hadden bij Spanje, je moet op het plein hetzelfde plan hebben, hetzelfde idee. En dat hebben wij met Belgie (nog) niet. Eder en Thiaggo Motta zijn geboren Brazilianen maar draaien perfect mee in Conte’s Italie, omdat ze zich Italiaan voelen? Nee omdat het een ploeg is die goed in elkaar zit, waar iedereen weet wat ze moeten doen. Ja het is mooi om het nationaliteitsgevoel van de Ieren te zien, en overduidelijk dat Wales met heel veel vuur voor hun land speelt, maar het is niet daarom dat ze van ons winnen, het is omdat we wéér geen antwoord vonden op hun tactisch plan, het is omdat ze hun opdrachten perfect uitvoerden en vol vertrouwen spelen omdat iedereen weet wat te doen op elk moment. Het lijkt misschien alsof we niet ‘voor ons land spelen’, maar dat is gewoon omdat de vertwijfeling toeslaat wanneer we in een moeilijke situatie komen, omdat er geen automatismen zijn om op terug te vallen. Dan gaan de koppen naar beneden. Slijp daarentegen een duidelijk voetbalplan in diezelfde Belgische ploeg en het zal lijken alsof we door het vuur gaan voor ons land; want voetbal is simpel, op het plein denk je niet aan je land, of aan je bankrekening, enkel aan het spel. En dus moet je tactisch juist lopen, automatismen hebben, een duidelijk systeem ipv het volkslied neurieen of de vlag groeten. Als je weet wat te doen op het veld, en de rest van de ploeg ook, dan zal je met vertrouwen spelen, en dan zullen toogfilosofen zeggen dat ze allemaal ‘voor hun land’ hebben gespeeld. En om nog even terug te komen op Spanje; het heeft jaren geduurd, en een volledige tactische identiteitswissel is nodig geweest, voor Spanje (dat altijd een groot voetballand was) eindelijk begon te oogsten. Dus hopelijk zorgt deze teleurstelling voor een nieuwe (broodnodige) stap in de ontwikkeling van de rode duivels.

    • lucdevincke zegt:

      Een natiegevoel zal er nooit zijn bij Belgen. Italiaanse, Nederlandse, Ierse, Turkse, enz. immigranten voelen en gedragen zich generaties later nog altijd als inwoners van hun land van herkomst. Een ‘Heimatgefühl’ dat men koestert ook al heeft men het land van zijn voorouders misschien nooit bezocht. Een Vlaming echter, die bijvoorbeeld naar de VS emigreert, heeft na enkele decennia al problemen met zich te uiten in zijn moedertaal. Dat is eigen aan een Belg. Denk je echt dat dit geen invloed heeft op het groepsgevoel van een voetbalteam?

      • Bert zegt:

        Beste Luc, hebt u ooit zelf voetbal gespeeld? Uw gewauwel in uw andere comment doet me geloven van niet. Immers maakt het niet uit of je ploegmaat blank, zwart, hier geboren, daar geboren, groot, klein, rood of groen is, maar of hij kan voetballen en zijn taak op het veld uitvoert. Denk je nu echt dat in het modern voetbal matchen worden gewonnen op basis van nationaliteitsgevoel? Ijsland is een revelatie, niet omdat ze zoals u overgeromantiseerd schetst ‘honkvast op hun eiland zitten te vissen’ maar omdat de ploeg een duidelijke voetbalfilosofie heeft, omdat iedere speler weet wat hij moet doen en die taken ook juist invult.

      • lucdevincke zegt:

        Beste Bert, als u het ‘gewauwel’ van mijn commentaar, zoals u dat fijngevoelig analyseert, zou begrepen hebben dan zou u beseffen dat de kern van mijn betoog om het ‘groepsgevoel’ bij de Rode Duivels gaat. Groepsgevoel merk je bij de kleinste caféploeg, waar de beloning uit een paar bierbonnen bestaat. Hebt u dit gemerkt bij “onze jongens”? Ik niet. Wel bij kleine voetbalnaties zoals IJsland, Wales en ook bij Italië. Die hadden een “over mijn lijk” mentaliteit. Hebt u gezien hoe de IJslandse spelers na de match tegen Engeland hun supporters begroetten? Nu, als voor u bij zoiets het “nationaliteitsgevoel” daarbij onbestaande of overbodig is, heeft het ook geen zin om als supporter met Belgische vlaggetjes te staan zwaaien en opgedirkt in Belgische truitjes en sjaals te staan rondhuppelen. Of vieren we dan Haloween? Dat is mijn mening en als dat dan voor u ‘gewauwel’ is dan hebt u een vrij beperkt gevoel van vrije meningsuiting, of niet soms? En verder heb ik nergens gemeld dat iemands huidskleur een reet uitmaakt voor het nationaliteitsgevoel. Of had ik dat er wel moeten bij sleuren uit een verplichtend gevoel voor politieke correctheid?

    • rudi van vlaanderen zegt:

      ik dacht dat Spanje als een top-voetbalnatie al ,naar huis is ? of niet ?

      • Peter Roose zegt:

        Juist. Verloren tegen Italië, en zoals je weet kan dat gebeuren… Maar op zich doet dat niets af van de vaststelling dat deze generatie Spanjaarden wel twee EK’s én een WK op zijn palmares mocht schrijven en dus net iets meer recht van spreken heeft dan onze ‘gouden’ generatie. Nu na een uitschakeling tegen Wales godbetert ons verdedigen met de phrase ‘Spanje ligt er ook al uit’ is dan ook prietpraat

    • rudi van vlaanderen zegt:

      ik dacht dat Spanje als top-voetbalnatie al naar huis was ? nee ?

  3. lucdevincke zegt:

    Het artikel gaat inderdaad naar de kern van de zaak alhoewel iedereen die “politieke correctheid” als een dogma vereert het als een ware heiligschennis de grond in zal boren. De (poging tot)politieke recuperatie, aangezwengeld door een in ons land nooit geziene marketing was inderdaad torenhoog; Flup the-would-be-king, overal aanwezig, de “Tous ensemble” (et pour les Flamands la même chose) prentjes en dito album, de bier-vlaggen, de vaantjes en spiegelversieringen aan auto’s….was iedereen dan zo opeens Belg? Ik betwijfel het, en wat de voetballers zelf betreft, heb ik geen twijfel maar zekerheid. Hoe kan het ook anders? Ijslanders sinds generaties lang honkvast op hun eiland, vissers, constant samen gevochten tegen de elementen om te zijn wie ze nu zijn, een NATIE. Onze ‘tous ensemble’ 11? Eerste of tweede generatie, toevallig hier geboren, soms onze nationaliteit gekozen omdat het hen inzake voetbal of financieel beter uitkwam en meestal zelfs niet eens spelend en wonend in België. Elf individuen op een groen veld, elf huurlingen, voetballend voor hun marktwaarde, niet voor elkaar, niet voor een groep, niet voor een land dat ze amper kennen, niet voor een natie, die nooit heeft bestaan en die nooit zal bestaan.

  4. Wim Driesen zegt:

    Raar dat Wales al dat gezever niet nodig heeft

  5. Raf Hellemans zegt:

    Ik interpreteer “bewustzijn” niet onmiddelijk als “collectieve identiteit” en ik weet al helemaal niet of Jan Mulder het zo bedoelde. Beetje gevaarlijk om een hele (politieke) tekst te baseren op de interpretatie van een uit de context gerukt woord. Zijn in de geschiedenis al veel ongelukken mee gebeurd… Desalniettemin ben ik het op vele punten eens met Rondas. Veel correcter dan een hardwerkende bondscoach afknallen. Voetbal is stammenoorlog en “wij” zijn onze wortels kwijt. Ik denk niet dat we ze ooit zullen terugvinden en ik kan alleen maar blij zijn om de diversiteit van individuen en wereldbeelden. Als dat onze nationale ploeg verzwakt, ik rouw er niet om. Ijsland is inderdaad schattig, ik ben er niet jaloers op maar ik supporter er zeker wel voor! Rondas, ik bewonder u nog steeds voor wat u deed op Radio3 en Klara. Ik weet zeker dat u een ruimdenkender mens bent dan uw nieuwste schrijfsels laten blijken. Maar misschien kan u mij overtuigen door te zeggen wat dan wel onze unieke Vlaamse identiteit is. Ik hoop niet dat het hersenloos hard werken is.

  6. josiane de gols zegt:

    dit betoog raakt kant noch wal, het is op zoveel gebieden fout dat er geen beginnen aan is om terug te komen naar een voetbalmatch die we verloren hebben, niet meer en niet minder dan dat.

  7. Ignace Lecluyse zegt:

    “Nu zult u zeggen: ja, maar wat als België nu wél die match had gewonnen en wie-weet de finale had bereikt?”: een vraag die betrekking heeft op het genot van de overwinning.
    Ik stel graag een andere vraag, een vraag die betrekking heeft op het genot van datgene wat voorafgaat aan winst of verlies: wat als België met veel spelplezier had gespeeld en de voetballiefhebber op de meest onwaarschijnlijke combinaties en dribbels had getracteerd en desondanks toch verloren had? Wat als er een voorlust was geweest zonder orgasme?
    Is voetbal geen spel waarbij een mogelijke overwinning dient als alibi om een activiteit op gang te brengen waarvan zowel spelers als toeschouwers kunnen genieten? Wanneer het eindresultaat rechtstreeks wordt geviseerd en het ergste wat kan gebeuren verliezen is, dan komt het spel eenvoudigweg nooit op gang en wordt het spelritme van de tegenstander voortdurend gebroken door ‘professionele’ overtredingen en allerhande vertragings- en blokkeringsmanoeuvres die in het huidige voetbal evident zijn geworden en zelfs als teken van (genitale) wasdom worden geprezen. Niets anders dan de overwinning zelf is dan van belang, de manier waarop is van geen tel.
    Een voorlust die eindigt in een orgasme (een doelpunt, een overwinning, een beker) is zalig. Maar wat is een orgasme zonder voorlust, een overwinning zonder verleidelijk spel?
    (Om de directe gerichtheid op het eindresultaat te ontmoedigen zou men eraan kunnen denken om, bijvoorbeeld, drie gele kaarten meteen te bestraffen met een doelpunt.)
    Mijn pleidooi voor de bedreigde voorlust van het voetbalspel staat lijnrecht tegenover de orgiastische ideologie die ik in jouw tekst meen te ontwaren, JS en waarvoor je uitgerekend in Jan Mulder, de grote verdediger van voetbal als “een spel van vitaliteit, avontuur en risico nemen”, een medestander meent te herkennen.
    De ‘slip of the tongue’ van Jan Mulder – dat er bij de Belgische spelers “een gebrek aan bewustzijn” is – zou uiteindelijk, als ik je goed begrijp Johan, niets anders betekenen dan dat het Belgisch team slechts een losse verzameling van eenzame voetbalmiljonairs kán zijn, omdat ze het bedrieglijke symbool vormen van een land dat geen ziel heeft, verscheurd is door een taalgrens en versplinterd door incivisme.
    Als alleen een organische eenheid een solide formatie kan afvaardigen die fier en eervol de strijd kan aanbinden, hoe zou men dan in godsnaam van een Belgisch non-team kunnen verwachten dat het een gevecht kan winnen waarin het zelfs geen echte partij kán zijn? Onder de graszoden gestopt moeten en zullen ze worden, zonder eer, zonder meer.

    Ik heb jouw redenering, JS, waartoe Jan Mulder je had aangezet, op mijn beurt verder doorgetrokken en ik hoop oprecht dat ik daarbij de mist ben ingegaan. Want als politiek statement kan dit tellen!
    De expliciete en impliciete oorlogsretoriek in het voetbal is niet onschuldig. Als niets anders dan de orgastische ontlading in de overwinning van een collectieve identiteit nog telt, worden kunstenaars als Hazard en kunstliefhebbers onder de supporters genadeloos vertrappeld. Dan is levenschenkende kunst moordende oorlog geworden.

  8. Osae erik zegt:

    Met de volley bal Vandenbroucke, aan het roer bij deze ego’s van het voetbal winnen ze het Ek2016

  9. Ronny zegt:

    de nagel op de kop!!!!

  10. Hans Becu zegt:

    Wilmots haalt het niveau van de KNVB. Die haalt het niveau van La Belgique. Opgefokte kunstmatigheid gekoppeld aan puur amateurisme en klungelige improvisatie. Zoals bij de staatshervormingen, waar we ons wijsmaken,dat we een natie zijn maar ons hopeloos vastrijden. Om dan over te schakelen naar een commercieel Jupiler natiegevoel. Zum kotsen. Amateurs : Welke professionele organisatie annuleert er zomaar een hotel (geboekt voor spelersvrouwen op het WK in Brazilië en door Wilmots plots geannuleerd) en “vergeet” daarna de rekening van 300.000 € te betalen, waarna een hele heisa annex ontslag van de manager volgt, en dan business as usual. Hoe lang zullen de hard werkende burgers van dit land dezelfde opgefokte kunstmatigheid annex absurdistisch amateurisme van de Belgische staat nog dulden en ervoor betalen. Vlamingen zijn lafaards. Ik hou van u je t’ aime tu sais en oppervlaming Will tura die op begrafenissen van koningen zingt. Hoop doet leven ?

  11. BramHermans zegt:

    Nog kunstmatiger dan de ploeg waren de supporters. Om ter meeste belg. Tot ze er uit lagen. Dan… niets meer. Zuipen en meelopen, ja hoor! Echte loyaliteit… moeilijk.

    Daarom hou ik zo van echte Vlaams-Nationalisten. We zijn met véél minder, maar we blijven hondstrouw. Tot in de kist.

  12. Peter73 zegt:

    Wat een hoop flauwekul, Sanctorum. Of is het sanatorium? Je haat voor je eigen land zo projecteren op een voetbalploeg?! Zielig. Maar het is ook MIJN land, ons land. België, dat mini-Europa, gekneld op de grens tussen de Latijnse en de Germaanse wereld. Heerlijk gewoon, hoe dit grensland onze horizon verruimt in alle richtingen. Op ons oostterras kijken we tot voorbij Berlijn en op ons zuidterras tot aan de Middellandse Zee. Fantastisch toch? Als we jou seperatistische natte droom moeten volgen, reikt onze geamputeerde blik niet verder dan het industrieterrein van Vilvoorde. Sorry, maak ik verkies de Cap d’Antibes. Vive la Belgique!

    • Luke zegt:

      Meld je aan bij een museum en teken een contract om je na je dood te laten opzetten, compleet opgevuld met stro en met glazen knikkers als ogen. De volgende generaties kunnen je komen begapen achter glas als “De laatste Belg.”

Reacties zijn gesloten.