De zaak Böhmermann bis: is Bart De Wever wel goed geplaatst om scherpe TV-satire te verdedigen?

bdwMet de rug tegen de muur nam Angela Merkel de beslissing om de ondertussen planetair bekende (‘elk nadeel heb zijn voordeel’) Duitse TV-satiricus Jan Böhmermann naar justitie door te sturen. Drie dagen geleden uitte ik al mijn ergernis over de arrogantie van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, die zich als een nieuwe Ottomaanse sultan opmaakt om Europa te herkoloniseren. Met de vluchtelingenkwestie als breekijzer.

In Terzake was Bart De Wever gisteren genadeloos voor Angela Merkel en betoonde hij zich een groot fan van de totale vrijemeningsuiting en politieke satire. Jan Böhmermann’s optreden vond hij weliswaar ‘smakeloos’, maar niettemin moet dit kunnen in een vrije samenleving en mag de overheid kritische journalistiek niet beteugelen. Finaal roept de Antwerpse burgemeester zelfs op tot een soort burgerlijke ongehoorzaamheid: alle Duitsers moeten het fameuze filmpje via de sociale media delen en zich vervolgens gaan aangeven wegens belediging van een buitenlands staatshoofd. Bart in de rol van revolutiestoker?

‘Om te kotsen’

Eerst iets over de slordig gespelde filosofische citaten van De Wever, die ik als filosoof toch moet terecht wijzen. Als hij iets tweet over de ‘Umwertung aller Werte’, waarbij Erdogan de booswicht zou zijn die ‘al onze waarden ontwaardigt’, dan citeert hij Friedrich Nietzsche behoorlijk fout. Want op het einde van zijn schrijverscarrière pleitte Nietzsche net vóór die Umwertung, als het einde van alle morele en religieuze conventies. Het door deze Duitse filosoof gepropageerde ‘nihilisme’ was het antwoord op de Christelijke én de burgerlijke fatsoensmoraal die ons vandaag de politieke correctheid zou opleveren. Het is dus, in die betekenis, veeleer de hekeldichter Böhmermann die aan ‘Umwertung’ doet, dan Erdogan.
Ook de Turkse potentaat tot twee maal toe een ‘verlicht despoot’ noemen: gebrekkige verwoording, Bart. Erdogan is gewoon een despoot, laat dat ‘verlicht’ er maar af. In het 18de eeuwse Europa waren er een aantal zgn. verlichte heersers, waaronder de bekendste Frederik de Grote, koning van Pruisen, die hun macht wilden behouden maar anderzijds wel met intellectuelen als Voltaire kokketeerden en een soort persvrijheid instelden. Daar staat de islamitische autocraat Erdogan toch wel ver van af.

Ten gronde dan, vind ik de gemediatiseerde verontwaardiging van Bart De Wever enigszins misplaatst. Begin dit jaar schreef hij nog kwade mails naar de VRT omdat zijn partijgenoot, N-VA-senator Pol Van Den Driessche in het programma ‘De Afspraak’ even in een satirische context werd aangepakt. ‘Om te kotsen’ brieste De Wever toen, alla Turca.
Het is bekend dat de N-VA zeer zorgvuldig nagaat wie zich kritisch uitlaat over de partij, en bepaalde journalisten op een zwarte lijst heeft gezet. O.a. bij het Nieuwsblad kunnen ze er van mee spreken. Strikt genomen is dat allemaal wettelijk,- men geeft interviews aan wie men wil,- maar de facto stelt men hier oekazen en sanctioneert men ‘niet-gewillige’ media of journalisten.
Het is ook bekend dat de N-VA er intern een ijzeren discipline op nahoudt en als de dood is voor dissidentie. Heel de partijcultuur ademt autoritarisme uit, en een hang naar burgerlijk fatsoen (vandaar toch de kleine sneer naar de ‘smakeloze’ Böhmermann), rond een sterke leidersfiguur die boven alle kritiek staat.
En voor u nu denkt dat ik weer de N-VA viseer: in het algemeen heeft het applaus van een machthebber of bewindvoerder voor een satiricus iets wrang. Het is een listige vorm van bezwering die soms ook werkt, zie hoe al onze politici er telkens naar uitkeken om in de ‘eindejaarsconference’ van Geert Hoste ook eens te mogen vermeld worden. Het heeft de komiek uiteindelijk genekt, Hoste is geëindigd als brave grappenmaker.
Censuur is uit den boze, maar satire en kritiek moeten op gespannen voet blijven staan met het systeem. Charlie-betogingen waarin ook een belangrijke Saüdische delegatie meeliep bijvoorbeeld,- we weten wat het betekent. Soms is een schouderklopje voor een criticus vanwege een machthebber erger dan een spreekverbod. En soms gaat het ook gewoon om verregaande hypocrisie.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

11 reacties op De zaak Böhmermann bis: is Bart De Wever wel goed geplaatst om scherpe TV-satire te verdedigen?

  1. Jozef Leijnen zegt:

    A.U.B Johan! Toch wel een beetje nuanceren. De VRT werd niet voor de rechtbank gedaagd voor laster en beledigingen aan het adres van PVDD en ik heb er geen weet van dat BDW ooit een rechtszaak heeft aangespannen voor alle Hitler en Nazi cartoons die hem personaliseerden. Hier geeft een gewichtig Europees leider de toestemming om Jan Böhmermann te vervolgen die het risico loopt op een celstraf van min. 5 jaar.
    Ik vind het pijnlijk dat enkel BDW als politieker reageert. Heel Europa zou op stelten moeten staan.
    En uw betoog Johan, ondanks uw kennis van de geschriften van Nietsche, zijn volledig naast de kwestie.

    • David Verelst zegt:

      Waarom zijn zoveel reacties toch altijd zo belerend, gretig gebruikmakend van het wijzende vingertje? Alsof U, of enig ander levend wezen, de Waarheid in pacht zou hebben. Ik moet kotsen van teksten waarvan de “ik-weet-het-echt-wel-beter” van afdruipt. Dus A.U.B Jozef Leijnen, berg dat vingertje maar weer op (ironisch, niet? vingertje tegen vingertje…), met een net iets andere opening had uw reactie er een stuk interessanter uitgezien. Of hoe de toon van uw bericht mij volledig van de kern van uw betoog heeft afgeleid.

      • Jozef Leijnen zegt:

        Ik weet echt niet waarover u het hebt! ???? U wel???

      • David Verelst zegt:

        “A.U.B Johan! Toch wel een beetje nuanceren.”
        Klinkt dat niet belerend?

      • Jozef Leijnen zegt:

        Als ik dan belerend overkom dan is dat enkel te wijten aan het feit dat Johan Sanctorum (die dan BDW beleert met woord-kramerij van despoot/geen despoot/verlicht dan wel niet verlicht of een beetje verlicht) niet eens het onderscheid maakt tussen een duidingsprogramma van de nieuwsdienst ” De Afspraak” en een satirisch programma van Jan Böhmermann. Natuurlijk moet je zoiets beleren zeker als het een filosoof betreft.

      • David Verelst zegt:

        Fair enough. Zal een verschil in stijl zijn. Zal ongetwijfeld ook aan mij liggen, ben erg gevoelig aan belerende teksten.

        Voor mij maakt het verschil in context niet zoveel uit, ik denk dat het principe blijft overeind staan. Ik denk dat machtsdragers zich bewust moeten zijn van het feit dat als ze journalisten “framen” als “Hoe kan je nu toch zo dom/onbekwaam/degoutant/laaghartig zijn?”, ze toch op zijn minst de schijn opwekken de vrije meningsuiting te willen “beïnvloeden”.

  2. Miel zegt:

    Volledig akkoord, Jozef.

    Sanctorum vindt dat politici niet zouden mogen opkomen voor de vrijheid van meningsuiting van satirici, omdat politiek en satire gescheiden moeten blijven (de scheiding van Satire en Staat, Johan?). Welnu: als politici de vrijheid van meningsuiting en van expressie (waaronder satire) niet in wetten hadden geschreven, zou er van dergelijke vrijheden nog geen sprake zijn.
    Is de ‘filosoof’ (ik bewaar die term liever voor mensen die nadenken vòòr ze iets opschrijven) Sanctorum, die beweert hoog op te lopen met de Verlichting, wel goed geplaatst om kritiek te hebben op politici die scherpe TV-satire verdedigen?

    • David Verelst zegt:

      Persoonlijk interpreteer ik in Sanctorum’s tekst toch enigszins anders:
      > Ten gronde dan, vind ik de gemediatiseerde verontwaardiging van Bart De Wever enigszins misplaatst.
      > Censuur is uit den boze, maar satire en kritiek moeten op gespannen voet blijven staan met het systeem.

      Kan uiteraard aan mij liggen, maar dat staat bijna haaks op uw interpretatie:
      > Sanctorum vindt dat politici niet zouden mogen opkomen voor de vrijheid van meningsuiting van satirici

      Ik zie eerder een kritische kanttekening bij welke positie De Wever hier inneemt. Sanctorum heeft mijn inziens een punt, ook ik kan me niet van de indruk ontdoen dat De Wever net iets te gretig gebruik maakt van dit incident.

      Waar ik het wel met Jozef eens ben is dat heel Europa op zijn achterste poten zou moeten staan. Ook heeft Jozef een punt dat De Wever niet zo ver gaat als Erdogan (in het VRT debacle). Maar als politicus moet je toch verwachten dat mensen dat soort stunts (=satire) me je zullen uithalen. Het heeft altijd iets wrang als een politicus nog maar de schijn opwekt de vrije meningsuiting te willen “beïnvloeden”.

  3. Hans zegt:

    Dewever en nva reageren geprikkeld op berichtgeving omdat ze vaststellen wat iedereen weet, mediacriticus Sanctorum in de eerste plaats : de linkse tendens weegt zwaar door, en de voorbeelden van pure anti nva framing zijn niet meer te tellen. En Links heeft Gramsci veel beter gelezen dan rechts. Zo vangen uiterst linkse internetkranten als MO magazine en de Wereld Morgen honderdduizenden € subsidies. Hoeveel krijgen acta Sanctorum, Pallieterke en Doorbraak ? Kom nou, Johan. En ik vind het fantastisch als Dewever tegen de schenen van journalisten schopt. Waarom hebben journalisten een monopolie op kritiek ? Als die van de VRT kritiek krijgen van een polticus valt binnen de minuut het woord,betutteling, overheidsbemoeienis en censuur. Belachelijk.

  4. johan hulsbosch zegt:

    Kritisch filosoof Sanctorum wordt wel erg dogmatisch als het N-VA betreft.

  5. Pingback: De Wever mispakt zich aan Nietzsche, en waarom dit géén bagatel is. | Acta Sanctorum

Reacties zijn gesloten.