Van Pytagoras tot Scientology: waarom sekten ook vandaag hun nut kunnen hebben.

beanWat is het verschil tussen een sekte en een godsdienst?
De rechter die zopas de Scientology-kerk van België vrijsprak van de beschuldiging, een ‘criminele organisatie’ te zijn, heeft gelijk: er is er geen.
Scientology, een mix van science-fiction (‘onze geest is de nalatenschap van buitenaardse wezens die onze planeet 75 miljoen jaar geleden bezochten’), spirituele beweging (o.m. gefundeerd op de zielsverhuizing na de dood), alternatieve therapie (de klassieke geneeskunde en de psychiatrie worden zonder meer als een farma-complot beschouwd) en een stevige brok commerce, mag dan al de hilariteit of de ergernis opwekken,- dat soort bewegingen is zo oud als de menselijke beschaving zelf. Honni soit qui mal y pense.
Nemen we even de filosoof en wiskundige Pythagoras(572-500 v.C.) erbij , jawel de auteur van de stelling uit de driehoeksmeting die nog steeds alle landmeters ter wereld een stijve bezorgt. Hij was de charismatische goeroe van een school die haar tenten ergens in Zuid-Italië had opgeslagen. Het Pythagorisme absorbeerde sterke invloeden uit de Oosterse filosofie, nam het geloof in de zielsverhuizing over, vervlocht muziek en getallensymboliek tot één ratatouille, maar vooral: de leerlingen ondergingen een initiatieritueel, moesten een gelofte van trouw en deugdzaamheid afleggen en… mochten in geen geval bonen eten daar het een heilige vrucht betrof die de kosmos symboliseerde. De winderigheid voorbij.
Vandaag zou ze zonder twijfel als een sekte beschouwd worden, en jawel: zelfs in die tijd gold ze als geschift en ook wel funest omwille van de waas van mysterie die er rond hing. ‘Manipuleerde’ Pythagoras zijn leerlingen? Uiteraard. Dat is altijd zo bij een kring die geheimhouding, toewijding en ascese nastreeft. De legende zegt dat P. elke aanhanger verplichtte om dagelijks zijn bed af te breken, ten einde steeds klaar te zijn voor de volgende reïncarnatie.
De sekte als nuttige enzymen
Het Christendom is een ander voorbeeld. De Joodse sekte, actief in Judea rond het jaar nul, werd geleid door een gebedsgenezer die beweerde de zoon van god te zijn, een truc beheerste om op het water te lopen, en zijn discipelen verplichtte om al hun bezittingen achter te laten. In Rome werden ze vervolgd en vergaderden ze clandestien op begraafplaatsen (de catacomben), maar in 380 maakt keizer Theodosius er een staatsgodsdienst van, in een wanhoopspoging om zijn uiteenvallend rijk samen te houden. Een sekte die een staatsgodsdienst wordt: dit heeft dus vooral met opportunisme en politieke strategie te maken.
En in die zin vind ik dus ook het ont-criminaliseren van de Scientology-kerk een daad van gezond verstand. Jawel, ze hebben een warrige boekhouding, doen zogezegd aan onwettige geneeskunde, maar voor de rest doen ze eigenlijk geen vlieg kwaad, en doorstaan ze moeiteloos de vergelijking met de Jehovah-getuigen, of de vrijmetselaarsloges die wél deel uitmaken van het establishment.
De uitspraak kan ten slotte niet los gezien worden van een veel reëlere dreiging, namelijk het moslimfundamentalisme en de radicalisering die vooral bij sociaal labiele jongeren groot succes heeft. Omdat heterodoxie (het aanhangen van een ‘andere’ overtuiging/levenswijze die spiritueel meer voldoet) nu eenmaal een basisbehoefte is. Ik zou zeggen: misschien hebben we wat meer sektes nodig, alternatieve rariteitenkabinetten met niet teveel leden (daar zou ik wel een grens stellen) en een filosofische onderbouw waar wie-weet zelfs iets leuks en/of nuttigs uit voortkomt, zie Pythagoras.
Zolang ze de wereldheerschappij niet nastreven, hun leer niet opleggen aan de buitenwereld of geen niet-aanhangers onthoofden: leve de doxische diversiteit. Geen subsidies voor kerken of moskeeën, maar wel bevorderen van religieuze hobby’s, liefst zo bizar mogelijk, met zelfbedruipend karakter. Kunstenaars, gekke wetenschappers en andere fantasten hier welkom.
In een tijd waar één monotheïstische religie dreigt alle hoofden te bezetten, voor of tegen, is een verkaveling van de metafysica dringend aan de orde. Laat duizend bloemen bloeien en 1001 goeroes de boon, de vagina, het pastavergiet of de (valse) relikwie van de Heilige Rochus tot kosmisch object uitroepen. Finaal leidt deze pluraliteit misschien wel tot een Verlichting 2.0, de tweede adem van de vrijdenkerij die we maar niet vinden.  Sekten zijn ideale enzymen om de grootgodsdiensten af te breken.
Even terug wat bijgeloof tanken om het geloof te verdunnen, leve de hypotenusa als hellend vlak.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .