Na de clash, de homeopathische strategie: iedereen zijn religie – Hulde aan Reve

reveGisteren, 14 december, was het de geboortedag van de grote Nederlandse schrijver Gerard Kornelis van het Reve die ik alsnog wens te huldigen als behoeder van de geestelijke gezondheid.
Want ondanks alle fitnessrages lijkt me een gezonde, fitte geest veel belangrijker. Ach, dat lichaam volgt wel.
Maar wat is een gezonde geest? De oude Grieken cultiveerden hem, bewust zonder hem te willen definiëren. Ze deden aan filosofie, zoals wij aan ochtendgymnastiek, bij wijze van mentale training,- een voorbeeld dat door ondergetekende dagelijks wordt nagevolgd. Godsdienst vonden ze vermakelijk en, zo met mate beoefend, zelfs nuttig, want een beetje religie houdt ons immuunsysteem tegen onzin alert.
In dat opzicht komt het lichtend voorbeeld in deze donkere tijd weer vanuit het Noorden. Een van de meest onderschatte volkeren inzake intelligentie, mentale gezondheid en zin voor humor zijn de IJslanders. Na de Italianen zonder twijfel de grootste lolbroeken en sarcasten van Europa. Kijk hoe ze de bankencrisis hebben aangepakt: niet door eindeloos veel staatsgeld in de quasi-failliete banken te stoppen, maar door de bankiers gewoon de bak in te draaien en met het uitgespaarde geld de levenskwaliteit van de IJslanders te verbeteren.
De EU? Kan hen gestolen worden. De vluchtelingencrisis? IJsland wil de Syriërs met open armen ontvangen, zeggen ze. Goed wetende dat geen enkele Syriër zo gek is om naar een kil land te emigreren waar het zes maanden per jaar donker is, inwoners uren lang kauwen op een stuk gedroogde vis, onderwijl hun onverstaanbaar, voor een exoot niet te leren brabbeltaaltje sprekend, met woordjes als heastarettarmalaflutningsmaour. Wees welkom, Við gerum það! (‘Wir schaffen das!’)
Vikingenhumor dus, ook in de asielsector. Islam en religieus fanatisme? De IJslanders weten er weg mee. Duizenden inwoners hebben zich bekeerd tot, hou u vast, het Zuïsme, een religieuze antiquiteit uit Mesapotamië,- ironisch genoeg het huidige Syrië. Ze doen dat om de in IJsland verplichte kerkbelasting te contesteren.
Maar de Zuïsten doen het nog voor iets anders: door deze nepgodsdienst te gaan cultiveren, wordt heel het spanningsveld tussen geloof en ongeloof afgebouwd tot een soort universeel bijgeloof. Iedereen doet maar, elk zijn godjes. Dat is een formidabele vondst, die eigenlijk het religieuze conflict homeopathisch benadert. Stop met het gedaas over de lekenstaat en de scheiding tussen kerk en staat: laat duizend religiën bloeien en geef ze allemaal een plaats in de kalender. Veel meer verlofdagen, cultuur als een labyrint van ontelbare heiligdommen, waar een monotheïstisch complex als de islam hopeloos in verdwaalt.
Ik bedoel maar: fijne ironie is niet vrijblijvend. Als we nu allemaal een klein beetje (bij)gelovig zouden worden, wat tempeltjes, altaren en rituelen allerhande en door elkaar, waardoor de religieuze meme in een verzwakte vorm wordt ingenomen en een mentaal immuunsysteem op gang komt,- zou dat niet beter zijn dan dat eindeloos pillen slikken tegen het fanatisme? Het is maar een vraag.
 https://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=wxBkps7hjR8
Zelf ben ik, zoals u weet, een bijgelovige die de heilige Antonius van Padua vereert, de meest heidense van alle Christelijke geiligen, op wiens altaar tijdens zijn viering een varkenskop prijkt. Het katholicisme is een goede entplek voor die ontelbare bijgeloven, net omdat het al in de 16de eeuw uitwoekerde tot een barok theater van de nieuwe veelgoderij, zeg maar: het nieuwe heidendom. Tot woede van de orthodoxen.
Niemand minder dan Gerard Kornelis van het Reve ging mij als bestiofiele Antonist voor: in 1966 bekeerde hij zich tot het katholieke geloof, en kreeg dadelijk een proces wegens godslastering aan zijn been, na een uitgebreide beschrijving hoe hij seksuele gemeenschap had gehad met een als ezel geïncarneerde god.
Weinigen begrepen waarom Reve met de Mariafiguur dweepte en thuis zelfs een altaar had ingericht. Literaire pose? Amsterdamse geinigheid? Platte parodie? Maar neen, hij meende het echt, op zijn manier: alleen de religieuze hyperinflatie kan ons van de totalitaire staatsgodsdienst redden. De charlataneske veelgoderij ontlast, bevrijdt, relativeert. Op het einde is iedereen een god in het diepst van zijn gedachten.
Ite, missa est.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

2 reacties op Na de clash, de homeopathische strategie: iedereen zijn religie – Hulde aan Reve

  1. Rik Beckers zegt:

    In 1974 schreef Reve al:

    Voor eigen erf

    Onze kassiers op de wegen beroofd
    Aan ouden van dagen op kaarslichte dag
    Hun beursje met spaargeld ontroofd
    Onze roomblanke dochters onteerd
    Waarheen mijn vaderland
    O Nederland ontwaak
    Gooi al dat zwarte tuig eruit
    Ons land voor ons
    Op naar de Blanke Macht!

  2. Leo Coulier zegt:

    Er zijn meer koeien die Blare heten… die met zijn varken is niet Antonius van Padua maar Antonius Abt.
    L. Coulier

Reacties zijn gesloten.