Domotica, met de nadruk op de drie eerste letters

BevergemIn de prachtige volks-satirische TV-reeks ‘Bevergem’ slaat op een zeker moment de technologie tilt, wanneer de domotische snufjes in de villa van lottowinnares Anja ontregeld geraken, waardoor niets nog werkt, de afstandbediening allerminst.
Hier valt een interessante filosofie rond comfort uit te destilleren: is er leven na de afstandbediening? Sinds de automatische eend van de 18e eeuws uitvinder Jacques Vaucanson is de technologie zich steeds meer gaan toeleggen op the World-of-things, de snufjes ofwel de gadgets: alles gaat steeds meer vanzelf.
Na de lichten die thuis spontaan aan en uitgaan, het bad dat uit zijn eigen vol loopt wanneer we de badkamer betreden, en de keukenvoorraad die zichzelf aanvult, staat vandaag de zelfrijdende auto voor de deur. Alsof wij volstrekt overbodig zijn, leve de vooruitgang.
Onheilsprofeten hebben zich tegen deze evolutie verzet, en niet helemaal onterecht. Want omdat al die toestanden via pc of smartphone op het internet zijn aangesloten (‘the internet of things’), is het ook altijd open deur bij u thuis, ook voor lieden die er niets te zoeken hebben. Probleem van veiligheid en privacy dus.
Daarbij komt dat elektronische netwerken zeer gevoelig zijn. Bij een stroomonderbreking ligt alles op apegapen en kan men zelfs in vele gevallen niet meer manueel ingrijpen (het Anja-fenomeen). Zie ook de boordcomputer van een moderne wagen: dat is een gesloten zwarte doos, schroevendraaiers ongewenst.

Maar terug naar de huiselijke snufjes. Het grootste gevaar van automatisering, naar mijn gevoel? Dat ze ons dom maakt. Een menselijk brein houdt zich alert door in te grijpen, dingen te bedienen, te corrigeren. Elke dag draai ik thuis eigenhandig radiatoren aan en uit, naargelang verwarming in die ruimte nodig is. Dat lijkt belachelijk want het is een fluitje van een cent om een dozijn thermostaten te installeren die op een pc-gestuurd netwerk zijn aangesloten.
Het punt is echter dat dit regelritueel ook mijn hoofd op orde zet, want alle kamers ten huize Sanctorum hebben een plekje in zijn brein, ingericht als zenuwcentrum, bibliotheek, beeldenbank, magazijn van hebbedingen. Hierdoor is het van groot belang om ook écht de knopjes, kranen, hefbomen en toestanden zelf te bedienen, deuren zelf te openen of sluiten, systemen af te regelen of eventueel te ontregelen. Mijn huis is mijn hoofd, en omgekeerd.
domoticaVerzaak ik deze autonomie, dan valt er een stuk breinwerkzaamheid stil en zou ik ook niet meer kunnen schrijven. Deze sluipende vorm van seniliscentie is eigen aan alle comfort, technologische cocooning, maar speciaal daar waar systemen werkelijk op breinen beginnen te lijken en ons eigen verstand op non-actief zetten.
Hersenen moeten draaien, anders sterven ze af. De ‘vergrijzing’ is niet alleen een probleem van inactiviteit bij ouderen: het gevaar is reëel dat ze ook de jongere generatie gaat treffen, die dan maar uit verveling in de gamecultuur vlucht. Algemene dementia praecox staat ons dan te wachten, en daar valt uiteraard politiek munt uit te slaan: macht houdt van vaste scenario’s, automatismen en gedachteloze routine.

Ont-automatiseren en ont-netten is dus de boodschap. Weg die domotica-rommel, jammer voor mensen die er hun kost mee verdienen. Terug het warm water uitvinden en technisch greep proberen te behouden op de omgeving. Lichaam en geest in de doe-het-zelf-modus houden. Ondertussen is het hier wel nat geworden, zut, badkraan laten openstaan. Vrijheid heeft zijn prijs.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

2 reacties op Domotica, met de nadruk op de drie eerste letters

  1. aghasee zegt:

    “Het grootste gevaar van automatisering, naar mijn gevoel? Dat ze ons dom maakt.”

    Hear hear!

    We raken door de automatisering met z’n allen -zo ook, ik zeg maar wat, de piloten van de honderden Airbusssen die op dit eigenste moment in de lucht hangen- steeds meer vervreemd van onze omgeving en wat we eigenlijk aan het doen zijn. Komt daarbij dat Jan Modaal niet het minste benul heeft welke technische mirakels er achter de aanraakschermen verborgen zitten; àls het dan -onvermijdelijk- verkeerd loopt, zijn we reddeloos verloren.
    We raken steeds meer en meer gevangen in de cocoon van de technologie, veilig afgeschermd van de realiteit. In een moderne wagen kun je tegen 200 km/h op normale toon een gesprek voeren met je passagier(s). Noodstop? Geen probleem meneer: ik heb ABS, ASR en airbags in mijn wagen. alles is onder (elektronische) controle. Kleine Merel kan er helaas niet meer over meespreken.

  2. Ernst zegt:

    Prachtig stuk, Johan. Ik doe zelf ook nog alles met hoofd en handen. Het enige dat op mijn pc zit aangesloten is een beeldscherm. Mijn telefoon heeft weliswaar geen snoertje, maar ik kan alleen bellen. En, o ja, gebeld worden. Zelfs schrijven doe ik nog met de hand. En de lekkerste koffie komt met heet water uit de fluitketel, via een zakje met zelf-gemalen koffie in een aardewerken koffiepot op het theelichtje.

Reacties zijn gesloten.