Zonsverduistering om 10u35: tijd voor een Diogenische reflectie

KernenergieZo dadelijk gaan we het meemaken, beste vrienden: het non-event van de zonsverduistering. Eigenlijk een aardverduistering want de zon brandt lekker verder, het is alleen de maan die er even komt voor schuiven en het zicht bederft. Hoe onnozel op zich ook, het leidt (zoals altijd) tot een paar interessante nevenbedenkingen.
Zo is onze behoefte om veel lawaai te maken in groep, een klassieke strategie om de vijand af te schrikken, ook gebruikt om de maan weg te jagen tijdens zo’n eclips,- want stel u voor dat ze daar zou blijven staan en we voor eeuwig in de schemering zouden verblijven. De Germanen maakten dus veel tamtam tijdens het gebeuren, maar lang voor hen ook al de Chinezen, die daartoe speciaal het vuurwerk uitvonden: ze geloofden namelijk dat een apokalyptische draak de zon zou verslinden, en het was kwestie om dat beest met de nodige decibels en springtuig te verjagen. Onze hedendaagse tinnitus-verwekkende lawaaispektakels zoals Tomorrowland et alii zouden eveneens op dat primitief angstgevoel teruggaan: knetteren en schetteren tegen wat boven ons hangt.
Ironie van de geschiedenis is dan weer, dat in het millenarische jaar 2000 het vuurwerk de apokalyps net veroorzaakte, met name in het Hollandse stadje Enschede waar een complete vuurwerkfabriek explodeerde en een enorm klank- en lichtspel veroorzaakte.

De zon dus. Alle leven op deze aardkluit, die zelf maar een uitgedoofde vonk is van de ster waarrond ze cirkelt, hangt van haar af. Alle energie is zonne-energie, we hebben niets anders, of dacht u dat fossiele brandstoffen geen solaire afkomst hebben.
Alleen al door in de zon te gaan liggen nemen we voedingsstoffen op, met name vitamine D, genoemd naar de filosoof Diogenes van Sinope (404-323 v.Chr.), bijgenaamd de hond omdat hij op straat in een ton leefde en op de stoep kakte. Toen Alexander de Grote hem op 6 juni van het jaar 336 v. C. in Corinthe bezocht en vroeg wat hij voor hem kon doen, antwoordde hij: ‘Niets… of jawel, toch: ga een beetje uit mijn zon want die schijnt voor iedereen.’ Terecht beschouwt Peter Sloterdijk deze antieke legende (want dat is het natuurlijk) als de crux van heel de Westerse filosofie, waar het gaat om de tegenstelling tussen menselijk individu en macht, en de kracht van het individu om die macht te negeren. Diogenes is de allereerste denker die de zonsverduistering, het verdwijnen van het licht, in verband brengt met zoiets werelds als een potentaat die zich letterlijk over ons buigt.

Diogenes, D-day, subversiviteit, de zon en de vitamines. Vandaag blijft het bij een braaf zwarte-brilletjes-feest dankzij weerman/koffieventer Frank Deboosere en de sterrenwachters. Toch ware deze eclips een mooie gelegenheid geweest om de zon te huldigen en de schaduw van allerlei Alexanders te contesteren. Zoals Electrabel bijvoorbeeld en de nucleaire lobby die vooral de kerncentrales wil openhouden als eerbetoon aan de hoofdaandeelhouder, zijnde de Franse staat. Als de scheurende kerncentrale van Doel het begeeft, zullen jodiumpillen niet helpen: het grootste deel van Vlaanderen wordt dan Tsjernobyl-gebied. Dan pas zullen we weten wat een eclips is.

In plaats van als debielen met een zwart brilletje rond te lopen en te staren naar een mistige hemel, had iemand een actie kunnen in gang zetten in de trant van ‘Geen nucleaire eclips, wij kiezen voor de zon’. Daar mocht dan enig gerammel met potten en pannen bijhoren, maar dan had het tenminste een politieke dimensie. Of wil men ons echt opnieuw in draken doen geloven? Of is de brilletjeskermis de zoveelste truc om ons in de verkeerde richting te doen kijken of ons het zicht te ontnemen op wat er echt toe doet?

Ik doe het dan maar op mijn eentje met bijgaande primitieve montage: voor de zon kiezen is de obscuranten wandelen sturen. Meer dan ooit geloof ik dat de uit die Diogenische geest voortgekomen Verlichtingsfilosofie, vandaag onze enige referentie om het fundamentalisme het hoofd te bieden, vooral die hangende schaduwen moet in vraag stellen. Niet als natuurverschijnselen, maar als schaduwen van machten die ons fnuiken, manipuleren, verblinden. Het duurt nog 5 miljard jaar voor de zon ons zal opslokken. Ruim tijd dus om ons met humane eclipsen allerhande bezig te houden.

Dit bericht werd geplaatst in Vrolijke wetenschap. Bookmark de permalink .

Een reactie op Zonsverduistering om 10u35: tijd voor een Diogenische reflectie

Reacties zijn gesloten.