Sven Gatz heeft een punt: het ‘bibliotheekdecreet’ is zo beduimeld als de boeken die er stof vergaren.

In het verlengde van onze discussie gisteren over lezen en ontlezen, en over de vraag of Marylin Monroe nu echt Joyce tot zich neemt of maar voor de foto, moet ik vandaag iets doen dat ik zeer zelden doe: een beleidsvoerder een pluim geven. In casu Sven Gatz, Vlaams cultuurminister, die de gemeentelijke ‘bibliotheekplicht’ tegen volgend jaar wil afschaffen.

Zeker, Kultur muss sein, ook op lokaal vlak. Een cultureel centrum in elke gemeente, mag best. Ontmoetingsplekken in elke wijk, waarom niet. Niet alle communicatie moet via facebook of twitter,- er is ook nood aan echt sociaal contact. Maar een bibliotheek, ik bedoel dan: een zaaltje met wat boekenrekken en vooraan een dame op leeftijd die de uitgaande lectuur scant en de terugkomende boekjes keurt? Neen, dank u, we leven ondertussen in de 21ste eeuw.
Toen Gutenberg rond 1450 de eerste gedrukte boeken introduceerde, werd een cultuurdemocratisering ingezet die haar hoogtepunt zou bereiken in de Europese Verlichtingsperiode va de 18de eeuw. Zonder boekdrukkunst, geen Franse Revolutie, geen Rousseau, geen Voltaire, geen Kant. Alleen al daarvoor verdient Gutenberg een plaatsje in het pantheon van de 100 belangrijkste Europeanen aller tijden.
Maar vandaag vergaart het boek, ook als nieuwdruk, vooral nostalgisch stof. Er worden nog boeken geproduceerd, enorm veel zelfs, maar ze lijken meer een pure marktlogica te volgen zoals auto’s, GSMs of shampoo. Het zijn gehypte merkproducten met een snelle verlooptijd. Het pijnlijke is dat de bibliotheken en bibliotheekjes die duizelingwekkende productie van papieren gadgets toch nooit kunnen volgen, noch qua beschikbare ruimte noch qua budget.

Ze hebben dus iets aandoenlijk, die boekenmagazijnen. Het zijn musea waar men zich in de 19de eeuw waant, paradijzen voor de papiervlo, spookhuizen die herinneren aan de tijd toen de overheid nog aan volksverheffing moest doen en het plebs moest alfabetiseren, uiteraard met de correcte lectuur.
Sven Gatz trekt de juiste conclusie, maar zou gerust nog wat verder kunnen doordenken en zijn eigen departement in vraag stellen: de overheid moet niet aan volksverheffing doen, en mag zich beraden over de mate waarin zij überhaupt nog cultuur, zijnde het kloppend hart van de samenleving, moet patroneren.
Voor de rest, als de overheid toch iets wil doen voor cultuur: geef iedereen een internetabonnement en een pc, plus eventueel wat scholing om ermee te werken, een zoekmachine intelligent leren gebruiken bijvoorbeeld. Het nieuwe Gutenbergproject is digitaal en cybernautisch,- daar is ook in het lager en middelbaar onderwijs nog veel werk aan. Zet heel de wereldliteratuur op het web (een deel ervan staat er trouwens al op) en organiseer on-line fora waar iedereen lezer én criticus is.
Vergeet apocalyptische films zoals Fahrenheit 451 waar het verdwijnen van het boek gelijk staan met de totale barbarij. Boeken zijn maar bundels bedrukt papier, waarvan de productie bovendien bijzonder milieubelastend is.
De verdwijning van de stads-, gemeente-, en wijkbibliotheken is alleen dramatisch voor die dame aan de balie. Laat haar die stoffen frak uitdoen en maak er een webmaster van, of digi-juf, of Cyber Marilyn, we vinden wel wat.

Dit bericht werd geplaatst in Lezen en ontlezen. Bookmark de permalink .