Jeremy Clarkson, of hoe de televisie van idioten volkshelden maakt

 

Gisteren had ik het over Narcisme bij kinderen, doorgaans herkend als het ‘verwend ettertje’-syndroom: bergen speelgoed, teveel zakgeld, dure merkenkledij, en nooit tevreden. De omgeving is altijd het probleem, de aandacht nooit voldoende.
Bij volwassenen gaat het om kinderachtigheid in het kwadraat met dezelfde verwensymptomen, maar hier speelt een concreet machtselement: volwassen Narcisten voelen zich perfect thuis in onze beeldcultuur die hen een aparte autoriteit toekent, net omdat ze hun exhibitionistische aanleg perfect weten uit te buiten en tot ‘icoon’ uitgroeien.
We komen hen dan ook vooral tegen in de media, meerbepaald als TV-anker, presentator, verslaggever. Marcel Vanthilt, of Lieven van Gils, of Tom Waes, of Paul Jambers, of Rudy Vranckx, en ga zo verder het rijtje af: telkens heb ik het gevoel, een acteur bezig te zien die zichzelf acteert, en dat is gewoon onverdraaglijk,- als men erop begint te letten.
De TV-vedetten dus. In de journalistieke sfeer overschaduwen ze graag en obsessief hun onderwerp. Het favoriete format is de talkshow, waar beroemdheden-van-de-dag één maal als bijlage mogen dienen voor de echte vedette, namelijk de presentator zelf. Het Narcisme is bijna de regel in de mediawereld: ze vormen de saus op een smakeloze prak. Zonder deze egoten zou pas blijken hoe saai en troosteloos het media-universum is. De exhibitionistische clowns zijn onmisbaar om zoiets als televisie te laten functioneren. Omgekeerd is de televisie voor hen een noodzakelijke omgeving om hun mentaal defect te sublimeren tot talent. Een perfecte win-win-situatie dus.

Alleen in die optiek is het fenomeen Jeremy Clarkson te verklaren: de presentator van het razend populaire BBC-autoprogramma ‘Top Gear’ die zich populair maakte, net door zich als een onhandelbaar kind te gedragen. Hoe vettiger, cynischer, lomper, dictatorialer hij zich gedroeg, in en buiten zijn programma, des te hoger scoorden de kijkcijfers: mensen die zelf hun mond niet durven opendoen in het dagelijkse leven, kicken blijkbaar op dit soort brutaliteit. De aparte uitlachhumor die hij erop nahield rook naar dat soort uitjouwen dat je ook wel op de speelplaats van de lager school vindt: clichématig, altijd ten koste van, weinig subtiel, en nooit echt grappig.
Toen hij een medewerker een pak slaag gaf omdat de keuken al dicht was in het hotel waar de ploeg logeerde, vond de BBC het welletjes en gaf hem de bons. Met het verwachte resultaat: een enorme : ‘Bring Back Clarkson!’-actie van verontwaardigde kijkers die het lastige kind op hun scherm niet kunnen missen.
Ook dat is een opmerkelijke projectie van de speelplaats: het is altijd beter om mee te jouwen dan zelf geviseerd te worden. Het infantiel aspect van heel de kwestie wordt nog frappanter omdat (de ondertussen steenrijk geworden) Clarkson het zich kan permitteren om te blijven brallen: de concurrentie wacht ongeduldig om hem binnen te halen met een nog vetter contract, de BBC mokt als een papa die merkt dat de straf het omgekeerde effect heeft.

Ik weiger dus wel om die Jeremy Clarkson als een politiek-incorrecte rebel te zien, al proberen sommigen dat ervan te maken: hij is gewoon een arrogante zak die zijn sociopatie maximaal wist te verzilveren omdat massamedia nu eenmaal dat soort ego’s nodig hebben om te blijven opvallen. Ik weiger ook om die omhoog gevallen kinderachtigheid als ‘satire’ te zien: echte satire stelt het onderwerp centraal en zet de macht in zijn onderbroek, terwijl Clarkson altijd zelf het scherm vulde en het liefst lachte met de machtelozen en de verliezers. Zoals met mensen die zich voor een trein gooien (‘egoisten, want ze houden het verkeer op’). Kietel me eens.
De slagzin van de pro-Clarkson-activisten zegt alles: ‘Hij is misschien een idioot, maar wel onze idioot’. De nar uit de middeleeuwen is een poenscheppende volksheld geworden, en niemand heeft de omslag gemerkt.
Mijn raad aan de BBC: deze autist gewoon laten lopen. De VRT heeft ook het vertrek van Woestijnvis overleefd. Het omgekeerde lijkt nog niet zo zeker.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .