Het paradijs van Fabiola: laat varen alle hoop…

Dante2 De nieuwe omslagfoto van mijn facebookpagina, waarop een detail uit Brueghels Dulle Griet staat afgebeeld, gecombineerd met een bekend citaat uit de Divina Commedia van Dante (“Laat varen alle hoop, gij die hier binnentreedt”, het opschrift van de hellepoort), lokte nogal wat verwarring uit, en dat was ook de bedoeling.
Het geeft aan, hoezeer ik als atheïst gefascineerd ben door godsbeelden en visies op het hiernamaals, datgene wat ons na de dood wacht. Het hiernamaals is niet populair: de moderniteit houdt er zich niet mee bezig. Ik heb het eens gecheckt: de laatste 50 jaar vrijwel geen enkele pauselijke uitspraak meer over hemel of hel. Dat was in de middeleeuwen wel anders.
Uit een recent onderzoek, waarbij men de Vlamingen ondervroeg over hun kijk op hemel en hel, antwoordde 82% “geen mening” of had zijn/haar potlood niet bij om de vragenlijst in te vullen. 15% hield het bij de klassieke voorstelling van het vuur versus de rijstpap met zilveren lepeltjes, en de rest kwam af met seksuele fantasieën die zelfs op deze pagina niet voor publicatie bestemd zijn.

piranaConclusie uit deze (door mij zonet verzonnen) enquête? Behalve bij een paar zieke of zwakzinnige geesten bestaat het hiernamaals niet meer. Erger nog: wegens gebrek aan cliënteel zijn hemel en hel gefusioneerd tot een helmel (in het Latijn Paradinfero). Dat is exact wat de cartoon van mijn achtbare confrater en partner-in-crime Erwin Vanmol wou zeggen. We zien daar Fabiola in de hemel (zoals ze het wou), luisterend naar Boudewijn die een liedje zingt van Luk De Vos, terwijl de zanger zelf genoeglijk spint in de zetel.
Maar wat een Danteske treurnis spreekt uit dit (niet toevallig in grijstinten vervaardigd) tafereel! Wie wil in zo’n opvangplaats voor dementen terecht komen? Je zou voor minder niet willen doodgaan. Tenzij dan voor die sexy nurse, maar die zie ik niet op Vanmols cartoon.
Het fluïde, wolkige, melige hiernamaals is dus enkel voor mentaal mindervaliden weggelegd. De echte hel – met tussendoor een streepje hemel- bevindt zich aan deze kant. Ze is broeierig, contradictorisch, stocchastisch, chaotisch. Niemand begrijpt deze woorden maar dat is ook niet nodig. De stoutsten onder ons spelen voor duivel en engel tegelijk, een travestiespel dat hen duur te staan kan komen, maar omdat er geen buitenaards strafkamp is kunnen ze enkel verbannen worden naar het universum dat ze sowieso al teisteren.
Het hiernamaals is dus het hiernumaals geworden, dat heeft zijn voor- en nadelen. Er is de pijn van het zijn maar ook de lust in het leven. Adorno zei het al: hoe kan men na Auschwitz nog over een transcendente hel fantaseren? Ik voeg daaraan toe: hoe kan men in de extase van de liefde nog zin hebben in een hemel daarbuiten?

Tenslotte, de staart van de grap: het vermoeden groeit,- en dat is een inzicht dat we aan de game-technologie te danken hebben,- dat heel dit universum maar een spelruimte is van Iemand die erbuiten existeert, een gamer. Wij figureren in de Second World van een spelverslaafde, sommigen noemen hem God, vandaar die hoofdletter. Hij laat ons dingen doen of niet doen, maar daarbinnen is er plaats voor onzekerheid anders was het geen spel. Dat is voorwaar een boeiend perspectief dat de ongehoorzaamheid pas echt interessant maakt.
Want terwijl de zwakzinnigen afvloeien naar het Paradinferno, een soort vuilbak, en terwijl de middelmaat braaf rondjes draait in de game-architectuur, is er een soort, ik vernoemde haar al zonet, die genoegen beleeft aan de spelvervuiling maar de speler toch te vlug af is. De bug, het virus, pivoterend als een duivel in het wijwatervat. De filosoof Friedrich Nietzsche heeft hem te boek gesteld, eenmalig. Dat hoefde niet, maar het helpt als spiegel, voor de herkenbaarheid. Brueghel portreteert de vrouwelijke versie ervan in zijn Dulle Griet.
De helmel van Fabiola mijden, ik zei het al daags na haar dood: het blijft een van mijn fundamentele betrachtingen. Dank aan Erwin om me daaraan te herinneren.

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .