Leo Bormans, of de postmoderne versie van Phil Bosmans

Dit is een van die filosofische Loch Ness monsters die periodiek opduiken: de geluksvraag.
Wat is geluk? Momenteel stel ik het wel en ben ik gelukkig dit schrijven tot u te kunnen richten, nippend aan een tas koffie, na een normaal ontbijt, in een verwarmde kamer en bij goede gezondheid.
Psychisch en sociaal? Ligt al een hoop moeilijker. Mijn privé-leven is OK, maar ben ik gelukkig bij de merde die dagelijks op ons afkomt, de politieke puinhoop, dat wat ik als sociaal onrechtvaardig aanvoel, de ecologische shit, de versodemietering van het onderwijs, de Islamitische Staat? Neen, uiteraard niet. Zou ik gelukkig zijn zonder al die wantoestanden, waardoor ik nergens nog tegen aan kan schoppen? Ook niet, ik zou me stierlijk vervelen.

Al vanaf de oudheid piekeren filosofen zich suf over dat geluk, tot ze er hoofdpijn van krijgen en hun eigen welbevinden alvast niet bevorderen. Maar daar heeft geluksprofessor Leo Bormans iets aan gedaan: deze Vlaamse auteur van ‘The World Book of Happiness’ heeft zich van een royaal inkomen verzekerd door kwistig gelukstips rond te strooien. Hij reist de wereld rond met zijn boek, wordt overal positief onthaald als geluksbrenger: deze man moeten we benijden.
Edoch, omdat er hier en daar toch wel wat gemompel rees over ‘gebakken lucht’ enzo, ging hij scheep met twee onderzoekers van de K.U Leuven. Een grote groep proefkonijnen kreeg regelmatig ‘gelukstips’ van Leo in de mailbox, zoals ‘Doe eens iets vriendelijks voor iemand zonder dat je er iets voor in de plaats wil’, en andere Bond-zonder-naam-achtige aanbevelingen. En wat bleek? Een flink aantal proefpersonen voelde zich effectief gelukkiger! Quod erat demonstrandum.

De slimsten onder u merken natuurlijk de slang die in haar eigen staart bijt: geluksaanbevelingen maken ons ook écht gelukkig. Het zgn. placebo-effect werkt nergens zo sterk als in dat stukje hersenen waar het gevoel van welbevinden ontstaat. Je kan het opwekken door chocolade te eten, naar de juiste muziek te luisteren, een goeie vrijpartij, dagelijks joggen, maar dus ook door te bidden (als je daarin gelooft), meditatie-oefeningen (idem), kruiswoordraadsels oplossen, voor de spiegel gaan staan en een ingebeeld orkest dirigeren, storten aan Artsen Zonder Grenzen, enzovoort. Kortom: alles waarvan we denken dat het ons gelukkig maakt, maakt ons ook gelukkig. Een beetje verslaving doet wonderen.

De geluksvraag is dus een valstrik. Gewoon het kopen van Bormans’ boek maakt een hoop mensen gelukkig, en de auteur uiteraard ook. Iedereen content. Zelfs Epicurus, de grondlegger van het hedonisme, wist niets beters te bedenken dan placebo’s, zoals het peuzelen aan een stukje kaas. Effect gegarandeerd. Althans voor Epicurus en de andere kaasliefhebbers. Het optreden van goeroe’s en geluksprofeten mag dus zeker niet te streng worden beoordeeld, want het effect is wel degelijk reëel. Het bedotten van de hersenen, wat eigenlijk neerkomt op zelfgecreëerde, werkzame illusies, is allicht de grootste verwezenlijking van de homo sapiens. Geen enkel zoogdier slaagt daar bij mijn weten in: zichzelf wat wijs maken.
De ethiek is er een afgeleide van: goed doen geeft deugd. De generositeit en het altruïsme (‘anderen gelukkig maken’) strelen ons gevoel van eigenwaarde. Het heeft dus wel degelijk zin om pannenkoeken te bakken voor uw buren, gesteld dat u hen kunt uitstaan en zij pannenkoeken lusten. Alleen: in laatste instantie is dat pure zelfbevrediging. Niets mis mee, maar toch goed om weten. Of neen, toch weer niet, want dat inzicht bederft het feestje.

En zo ben ik aanhanger geworden van de oude Kynische school van Diogenes, ook een religie natuurlijk: het geluk van de party-pooper of pretbederver. Verzot op het kijken achter mooie uithangborden, façades, peptalk. Het is, denk ik, ook de bron van alle humor: lachen om/lachen met. Het meest subversieve genotskanaal dat zich keert tegen alle andere geluksdoctrines. Het boek van Bormans lezen is dus goed, er eens flink mee lachen nog veel beter. Wel geloven in deze tip, anders werkt het niet.

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .