Geef mij maar Diogenes

In zeven haasten werd er maandag hartje Brussel een tribune getimmerd voor een groet aan de fans, want het draaiboek had eigenlijk niets voorzien ingeval van een verloren kwartfinale.

Maar de jongens van het reclamebureau Boondoggle, dat de campagne voor de Belgische Voetbalbond uittekende, waren blijkbaar nog niet allemaal met vakantie en hadden een zeker existentiële nood gedetecteerd bij de treurende supporters. De vinger aan de pols heet dat, pluim.

De Kompany-driehoek

Meteen verbazen we ons opnieuw over de vlagen van ouderwetse vaderlandsliefde, gekoppeld aan een vaag soort verlangen naar “verbondenheid”, die met dit voetbalgebeuren gepaard gaan. Op de achterbladzijde van De Standaard vandaag laat zo’n vrouwelijke voetbalbelgiciste zich eens goed gaan in een open brief “Beste Duivels, chers Diables” die echt wel naar een nat broekje ruikt. Moet kunnen.

Ook dat is uiteraard geregisseerd. Meer nog: de Inbev zeer toegenegen “Kompany-driehoek”  België/Jupiler/Rode Duivels heeft een merk gecreëerd dat tot hype uitgroeide, zonder dat mensen er echt over nadenken. Dat laatste is alleen maar nadelig voor de beleving.  Want wat dat Belgisch gevoel moet voorstellen, en waartoe het zou moeten leiden, dat weet niemand in Vlaanderen, waar twee maanden geleden nog haast de helft voor het al dan niet verbloemd separatisme stemde. Onderzoek heeft daarbij uitgewezen dat hier niet de ene helft tegenover de andere staat: de leeuwenvlag is gewoon geruild voor de driekleur, bij dezelfde lui die graag met vlaggetjes zwaaien.

De marketinglogica herleidt zo het politieke bewustzijn tot een merkenbeleving. Terwijl het Belgische koningshuis wegdeemstert als een slecht Aldi-merk, levert de sport de riante Carrefourversie van de tricolore vlag. Sinds het WK voetbal is het aantal Belgen enorm toegenomen,- een dynamiek waar geen enkele flamingante brulboei iets tegen vermag. Straks beginnen de kwalificatierondes voor het Europese kampioenschap, denk dus maar niet dat we van Wilmots af zijn als schaduwkoning van België.

Formidable?

Aanslag op het cynismeEn dan is er natuurlijk nog het icoon Stromae, alias Paul Van Haver, dat weerom triomfeerde op Rock Werchter, met dezelfde boodschap: “tous ensembles” (vertaling?): België is de ultieme dam tegen het cynisme, de verzuring en alle andere kwalen van deze tijd. Alleen enkele kniesoren foeterden dat de man als knopjesmuzikant eigenlijk op een live-festival niet thuishoort. Niets aan te doen: waar Stromae is, is volk, en waar volk is, is Stromae. Mét V-teken, jawel.

“Nu de Rode Duivels het niet meer kunnen, is het Stromae die de verbroedering tussen Vlamingen, Walen en Brusselaars kracht bij zet. Dit was niet zomaar een concert, dit was een happening, een rave, en een eucharistieviering tegelijk. Een welgemikte aanslag op het cynisme ook. Chapeau.” – aldus het ronkende Werschterverslag van DS.

Ook hier moet, bij een gepolitiseerd icoon,  de politieke analyse achterwege blijven, en is het goed gevoel de grond waarop patriottistische emotie wordt gezaaid. Alles is formidable. En wie wil in deze treurige tijden nu geen goed gevoel?

Stromae is in dat opzicht eigenlijk nog boeiender dan de Rode-Duivels-hype. Hij presenteert zich en acteert expliciet als een pop, een stroman (knipoog?), een hypnotiserende marionet waarvan niemand de handbediening opmerkt. Daar moet toch eens over nagedacht worden.

Het betekent –en ik lees het icoon nu op mijn eigen, dwarse manier- dat de tegenstanders van België en zijn monarchie zich niet moeten laten verleiden om een ander soort poppenkast te spelen. Daarmee richt ik me tot één bepaalde Vlaamse partij die ook excelleert in marketing, de zwart-gele dan. Ik zou helemaal niet willen dat er morgen een Vlaamse Stromae opduikt (eventueel blank en blauwogig) die hetzelfde doet, maar dan in de andere richting: ogen rollend en headbangend uitschreeuwend “Allen samen, Vlaanderen ontwaakt!”.

Misschien moeten wij, republikeinen, gaan voor ontwijding en, jawel, waarom niet, een zeker intellectueel cynisme, om terug te keren tot een vorm van scherpzinnig, onrecupereerbaar burgerschap. Cynisme, of beter: kynisme met “k”, waarbij Peter Sloterdijk refereert naar de hond-filosoof die kritiek tot een levenshouding verhief, namelijk Diogenes van Sinope, de man-in-de-ton.

We moeten Kant en Baudrillard erbij halen, McLuhan (“The medium is the message”) herlezen, de filosofen die het marktdenken genadeloos doorprikten, de idee dat je via een goed uitgekiende verpakking of een bonte show om het even welke inhoud verkocht krijgt. Stromae is gewoon een zanger en de Rode Duivels zijn gewoon een (niet zo goede) voetbalploeg. Al de rest is bullshit. De attitude van de kritische consument dus.

Vergalt dat ons plezier, ontneemt ons dat het “goed gevoel”? Allerminst. Humor is een ijzersterk wapen. Het is het plezier dat ontstaat nà aftrek van de illusie. Ik verzeker u: daar kan geen enkel fanfeest aan tippen. Kynisch dus, jawel.

 

 

 

 

 

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .