Versoaping

DS_weekendDie term introduceerde ik in “Media en Journalistiek in Vlaanderen – kritisch doorgelicht” (2009), door Frank Thevissen en mezelf geredigeerd. Het boek viel op een koude steen: uiteraard waren de media in kwestie niet geneigd om aandacht te besteden aan scherpe analyses waarvan ze zelf het voorwerp waren.
De herkomst van het woord “soap” is bekend: het is afgeleid van het Amerikaanse ‘soap opera’, letterlijk zeep-opera, zijnde de hoorspelen die in het Amerika van de jaren ’30 op de radio werden uitgezonden, gesponsord door wasmiddelfabrikanten die krek op een spannend moment een reclamespot door de ether joegen.

In het hedendaagse medialandschap is het niet anders. Met dat verschil dat de verzeping verder is doorgeslagen tot een amalgaam van pseudo-nieuws, entertainment en commercieel gestuurde boodschappen. Alles draait rond zeep en zijn afgeleiden: kranten houden zichzelf niet alleen recht met reclame en toestanden, de pientere marketeers hebben het middel met het doel verwisseld en het wasmiddel tot hoofdzaak uitgeroepen. Journalistieke bijdragen dienen als vulling tussen twee advertenties, zo zit de hiërarchie in elkaar, in de geschreven én de audiovisuele media. Journalisten zijn inktkoelies geworden, hoewel ze in hun ijdelheid denken dat ze nog altijd een krant of een weekblad “maken”.
“Content” dus als glijmiddel voor de reclame. Vandaar ook de begrijpelijke consternatie als u via de digibox de publiciteit doorspoelt: dat is uiteraard de bedoeling niet, het zijn integendeel de programma’s die u naar de reclame moeten leiden.

De zogenaamde kwaliteitspers (onderwerp van hogervermeld boek) is helemaal mee met de verzeping. In die mate zelfs dat het onderscheid tussen de “kwaliteitsmedia” (een woord dat we enkele nog ironisch kunnen gebruiken) en de tabloids of boekskens steeds kleiner wordt.
In De Standaard van het voorbije weekend werd er een nieuwe aanval op het marktaandeel van die boekskens gepleegd, toen actrice Tine Embrechts mocht fulmineren tegen Story omdat haar privé-leven daarin uit de doeken wordt gedaan. Altijd grappig: mensen die niet van het TV-scherm zijn weg te branden en leven van publieke belangstelling, en die dan zeuren dat ze door het journaille niet altijd met de juiste égards worden behandeld. Embrechts maakt haar rol als glijmiddel overigens helemaal waar: het betrof een “picknick-interview” van een ondraaglijke lichtheid dat zo uit Story of Dag Allemaal kon komen. Soap dus, jawel. Over naar de reclame.

Ronduit genant werd het, toen diezelfde DS in haar weekendbijlage iets deed wat geen enkel roddelblad zou durven: historica Sophie De Schaepdrijver (bekend van haar these dat er tijdens W.O.-I in het Belgisch leger helemaal geen taalproblemen waren en dat de flaminganten maar wat kniezen over niks) en de verzopen acteur Josse De Pauw werden door de redactie zonder pardon ergens in het Pajottenland op een wei gedeponeerd en verzocht om “het” te doen. Zoals een stier op een koe wordt gezet: de rurale setting is geen toeval. Neen, net niet, maar het scheelt niet veel. In een ondraaglijk-melige weekenddraak worden die twee zowaar een gelegenheidskoppel, dankzij een fotograaf die heel keurig de plekken en de standjes opzoekt, en dit uiteraard gelardeerd met het juiste smachtende geprevel dat hen in de mond wordt gelegd.
Van de acteur in kwestie verbaast het niet echt, van de historica is het veelzeggend dat ze klakkeloos in heel deze charade tuimelde. Riooljournalistiek met een parfum van boterbloemen. Of hoe een blad-met-stijl de zeepverhalen des levens zelf maakt. De Schaepdrijver zit al lang terug in Amerika bij haar man en kindjes, en De Pauw in zijn stamkroeg aan de Dansaertstraat, maar de kunstmatige hormonengeur blijft hangen.

Ik hoor nu al hoofdredactrice Ilse Beyers van Dag Allemaal furieus de GSM-nummers van dat bronstige tweetal opsnorren. Overmorgen staat dan in de kwaliteitspers te lezen hoe dezelfde BV’s zich beklagen over de indiscretie van onze duivelse paparazzi.
En zo blijven we bezig, onvermoeibaar, het nieuws-dat-ertoe-doet maken en consumeren.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .